← Reen al U

PIV 2020 · 16194

★-ul/

-ul/.
I - Suf.
signifanta individuon, personon, karakterizitan de tio, kion esprimas la rad.: ĝibulo, unuokululo, virgulino Z, timulo, riĉulo, proksimulo X, pravulo Z; mezulo B (homo de meza klaso aŭ inteligento); ulo de unu monato X; ĉitieulo Z; multinfanulino X; timuliĝis (iĝis esence timemaj) antaŭ vi ĉiuj loĝantoj de la lando X; gajularo Z; pasloĝantoj, kiuj fremdule loĝas ĉe vi X; la vivo k kompetentula uzado fiksis por ili alian formon Z; la eklezio sanktuligis lin Z. Rim. 1 Kiam besto aŭ eĉ konstruaĵo akiras en la uzado ian metaforan individuecon, oni emas uzi ankaŭ ul, por ĝin montri: sur rapiduloj (kurĉevaloj) ni forrajdos X; la glutulo B (lupo); la grizulo G (azeno); trimastulo, triferdekulo Z (ŝipoj); nubskrapulo (konstruaĵo) ks.
formanta nomon de animala grupo de nedifinita sistematika rango, almetite al la nomo de la tipa genro aŭ al la rad. de tipa eco, aŭ karakterizaĵo de la koncernaj animaloj: amebuloj, araneuloj, duvalvuloj, mamuloj, skvamuloj, sponguloj. Rim. 2 Ĝi estas uzata ankaŭ en antropologio, por nomi individuon de difinita grupo: blankuloj, flavuloj, nigruloj; alpulo.
🍁 formanta nomon de sistematike neoficiala grupo, almetite al la rad. de tipa eco: senpetaluloj (apetaloj), kuniĝpetaluloj (gamopetaloj), liberpetaluloj (dialipetaloj), amentuloj, nukleuloj (eŭkariotoj), sennukleuloj (prokariotoj); vivulo (vivanta estaĵo; organismo).
II - Samsignifa memstare uzata morfemo:
ulo. Individuo, kies ecoj ne estas menciitaj (do ofte kun pejorativa nuanco): la participa sufikso, laŭ sia senco mem, esprimas ulon Z; certe ne el amo al mi, kiu ankoraŭ estis fariĝonta ulo Z; se mi ne estus jam maljuna ulo, mi tuj irus en politeknikan lernejon Z; Jekel-Malsaĝulo, dikmalalta, iom kurbapieda ulo Z.