★kaj

★kaj. Konj., signifanta «plie, aldone» k uzata por ligi du samfunkciajn sintaksajn unuojn, t.e.: du vortojn: patro kaj frato; finita kaj glatigita ^Z; ekstere kaj interne ^Z; antaŭ kaj post; du propoziciojn: li koleras kaj insultas ^Z; ŝi povis kompreni, ke Jadvinjo jam multe lernis kaj jam multe progresis ^Z; du frazojn: «mi pagos al ŝi por tio ĉi!» kaj ŝi tuj kuris bati ŝin ^Z. ☞ plus. ➞ kaj-funkcio, kaj-ligaĵo, kaj-signo. Rim. 1 Se la samfunkciaj elementoj estas pli ol du, oni normale intermetas kaj inter la antaŭlasta k la lasta: plumoj, krajono kaj inksorbilo ^Z; li kuris, falis kaj ploris. Sed, por aparta insisto, oni ripetas kaj antaŭ ĉiu elemento: al la bona knabo ni alportos kaj frateton kaj fratineton ^Z; kaj ilia amo kaj ilia malamo kaj ilia ĵaluzo jam de longe malaperis ^Z; uzi monon kaj admonon kaj flaton kaj baton ^Z; li pasis akvon kaj fajron kaj marĉojn kaj marojn ^Z. ☞ kiel…, tiel ankaŭ; ne nur…, sed ankaŭ. Rim. 2 Kiam la sama partikulo aŭ adv. estas ripetita ĉiuflanke de kaj, la koncerna vorto akiras nuancon de daŭrigo aŭ intensigo: pli kaj pli ^Z; plue kaj plue ^Z; tre kaj tre ^Z. ☞ interpozitivo. Rim. 3 Prop. enkondukita per kaj povas havi la saman signifon kiel suplementa inf-o aŭ kompletivo: estu tiel bona kaj prenu la lampon ^Z (preni); ĉu vi ne volas esti tiel afabla kaj traduki […] ^Z (ke vi traduku); en la sepa jaro kuraĝis Jehojada kaj prenis […] ^X (preni). Rim. 4 Du vortoj, dependantaj de sen, estas ligitaj per kaj, se oni konceptas ilin strikte ligitaj laŭsence: strangaj kreskaĵoj sen tero k bazo ^B; malsaĝuloj kreskas mem sen plugo k sem’ ^Z.