PIV Reta Vortaro

PIV · 7731

ki/o

1 Pron., uzata por demandi pri afero, konkreta aŭ abstrakta: kio brulas? ; kio okazis?; kio estis liaj lastaj vortoj? ; kion vi deziras? ; pri kio estas la demando?; kio vin mordis?. 1 Kiam uzata pri homo, ĝi aludas la socian rolon, profesion : li ne estas rajtigita persono! – kio do li estas? ; kio estas Aaron, ke vi murmuras kontraŭ li? .

2 Pron., enkondukanta dependan demandon: neniu scias, kio morgaŭ lin trafos ; li demandis ŝin, kion ŝi faras tie ĉi, tute sola ; rigardu, kio eliras el la buŝo de via fratino ; mi klarigis al vi, kio devas esti la celado de niaj kongresoj .

3 Ekkria kun analoga signifo: kio! Senhonte aŭskulti! ; ho Dio! kion vi faras! ; kio! ekkriis la sinjorino .

4 Rilativa , uzata kiam ĝia reprezentato estas: a) io, tio, ĉio, nenio (esprimita aŭ ne): mi volas, ke tio, kion mi diris, estu obeata; sorto ofte alsendas, kion oni ne atendas ; kio mia, tio bona ; la urbo faris ĉion, kion ili povis, por ke ni elportu la plej bonan rememoron ; ĉio mankas, kio necesus; la laboro enhavas en si nenion, kio superus miajn fortojn . 2 En tiu senco oni povas la antaŭaĵon tio nur kiam ĝi estas je la sama kazo kiel kio: redonu, kion vi prenis; b) antaŭa aŭ malantaŭa tuta : ŝi posedis fenomenan memoron, kio ŝin kapabligis traduki sen notoj plej longan paroladon; nun li havis tempon por ekzerci la soldatojn, kio estis lia plej amata okupo ; li ridas konstante, kio estas netolerebla; la kongresaj kunsidoj okazos en unu sola domego, kio helpos al la bona aranĝo; mi iros ankaŭ sur la kampon, – k kio estas la plej malfacila laboro – mi deprenos ĉiujn stelojn, por ilin poluri ; c) uzata kun nedifina signifo: la plej bona, kion oni povas fari, estas […] ; mi promesis ne kaŝi antaŭ vi eĉ la plej malgrandan, kion mi povas ekscii pri la sorto de via frato ; la sola, kio mirigis ilin, estis tio, ke ili facile komprenis la lingvon ; tio estus la plej terura, kio povus al mi okazi ; tio estis la plej agrabla, kion oni povis al ŝi donaci ; la sola, kion ili deziras, estas nur, ke oni lasu ilin trankvile vivi ; la unua, kion ili aŭdis, estis […] ; la blanka, kion ili vidis, estis nur ŝaŭmo sur la akvo .

5 Pron., uzata subjunkcie: kio min koncernas, mi ŝajnigos, ke mi nenion scias ; kio tuŝas mian foreston, la malfeliĉo estis tute sur mia flanko .

6 () Pron., uzata por esprimi demandon, dubon : kin ni estas kulpaj? (en kio); kin vi rigardas ilin? (kial).

kio ajn. Konceda : kio ajn estos l’ unua vidoto, ĝi estos al Dio oferota; pri kio ajn prudenta vi al ni parolos, viaj vortoj ne perdiĝos ; la naturo konservas sian moron, kion ajn la honto dirus ; kio ajn estos, mi kuros .

kia

1 Adj., uzata por demandi pri la eco, naturo, speco: kia estas via aĝo? ; kia li estas? Ĉu li estas maljuna aŭ juna? ; kia estas la kaŭzo, ke […] ? ; kian respondon donis la mastrino? ; kia supo ĝi estas? ; kiaj estas la kondiĉoj?.

2 Ekkria kun tiu sama signifo: aj, aj, aj, kia kokino! ; kia bruo! kia amaso! ; jen kia absurdo! ; kia malsaĝulo mi estas! ; kia granda homo detruiĝis! ; kiaj nekalkuleblaj riĉaĵoj estas disverŝitaj en la granda regno de la naturo! .

3 Samsignifa , enkondukanta dependan demandon: vi scias, kia estas nia celo ; ekrigardu, kiajn okulojn li havas, nigrajn aŭ ne ; mi ne scias, kian komprenon vi havas pri la libereco ; li ofte ne povas diri, kian formon ni devas uzi .

4 Samsignifa rilativo: oron vi povas ricevi en tia granda kvanto, kian vi povos porti ; ŝi estis kantistino, ne tia, kiajn oni trovas en la teatroj ; la kontrakto, kiun mi proponas, estas proksimume tia, kian mi donas malsupre ; kia naskiĝis, tia grandiĝis ; tiu sufikso donas al vi jam la eblon esprimi ĉian profesion, kia nur povus aperi en via cerbo ; mi konas vin tiel longan tempon, kian povas ampleksi mia memoro ; tio estis brulofero, kia estis farata ĉe la monto Sinaj .

kia ajn. Konceda : kia ajn estos la rezulto, mi persistos; kian ajn libron vi legas, legu atente ; postulu kontentigon, kian ajn vi volas . 3 io Rim. 2.