★nur

1 antaŭ vorto de nombro aŭ kvanto, por signifi «ne pli ol»: ni havas nur unu buŝon ^Z; nur unufoja mensoginto ^Z; en la ĉambro sidas nur kelke da homoj ^Z; li estas nur dekjara; post la patro restis al ni nur malgranda dometo ^Z; el tiu malmulto, kiun mi scias, vi ekscios nur malmulte ^Z; ĝi povis per unu fojo fari nur unu aferon ^Z; de majesta ĝis ridinda estas nur unu paŝo ^Z;

2 antaŭ vorto de tempo, por signifi «ne (mal)pli frue ol»: tion oni ankaŭ ĝuste komprenos nur iam poste ^Z; laŭdu tagon nur vespere ^Z; neĝo kaŝas nur ĝis printempo ^Z; nur nun oni povas scii, kiel la mondo aspektas ^Z; la registaroj venas kun sia sankcio k helpo nur tiam, kiam ĉio estas jam tute preta ^Z; mi atendos vin nur ĝis la sesa;

3 antaŭ subst. sen determinanto kvanta, por signifi «neniu, nenio alia ol»: nur li k la ĉielo scias, kion li travivis!; fari oficialan decidon […] havas la rajton nur nia akademio ^Z; nur tiu ne eraras, kiu neniam ion faras ^Z; ĉu vi fratinon havas nur Elektron? ^Z; E. estas nur lingvo ^Z; en nia lando sin ne trovas montoj, sed nur montetoj ^Z; por malfrua gasto restas nur osto ^Z; li havis sur la piedoj nur ŝtrumpojn ^Z; mi faris nur ŝercon ^Z; pri io simila mi sciiĝis nur el (el nenio alia, ol) la libroj ^Z; la E-ismo celas nur al tio, ke ^Z […]; nur pri ili ŝi pensis ^Z; ĉion, kion vi volas, nur ne tion! ^Z (ĉion alian, ol tion);

4 antaŭ adj., adjekto aŭ ĉe verbo, por signifi «ne alie, ol»: forveturis malsaĝa, revenis nur pli aĝa ^Z; tio estas nur via kulpo ^Z; la akuzativo estas enkondukita nur el neceso ^Z; fremdan lokon li vizitas nur en akompano de siaj gepatroj ^Z; ĉion, kion mi skribas al vi, volu rigardi nur kiel mian opinion ^Z; kiu tro pelas, nur malakcelas ^Z; vi bezonas nur sekvi min ^Z (por konstati la adulton); nur ne manĝu unu la alian pro tro da karesoj! ^Z (agu ĉiel alie, ol tiel!). Rim. 1 Z. uzas nur ĉe la verbo povi kun malpreciza nuanco de intenso, neprigo: ili teksas la plej belan ŝtofon, kiun oni nur povas al si prezenti; la mastro kriis tiel laŭte, kiel li nur povis ktp. Rim. 2 Same kiel ne, la adv. nur devas ĉiam senpere stari antaŭ la vorto, kiun ĝi koncernas k limigas: mi deziras nur iom promeni kun vi; mi deziras promeni nur kun vi; ni diros nur kelkajn vortojn pri la lingvoj artaj; ni diros tial kelke da vortoj nur pri la lingvoj artaj ^Z; li estis pia kiel infano, kiam nur ne atakis lin nia nigra spirito ^Z. Rim. 3 Ofte la vortoj nur k sole estas samvaloraj, k eĉ iufoje Z. uzas ambaŭ pleonasme: ĝis hodiaŭ aperis sole nur du efektive pretaj k vivipovaj lingvoj. Sed ne ĉiuokaze tamen ili estas indiferente uzeblaj: ĉe la temposignifaj vortoj, sole montras pli klare la unikecon, nur la datlimon: la prezentado okazos sole dimanĉe (en neniu alia tago); la prezentado okazos nur dimanĉe (ne pli frue ol dimanĉe). ☞ sola.