PIV 2026 · Artikolo 15481

1★temo

Litero T★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 6
  1. tema
  2. temi
  3. temar/o
  4. temig/i
  5. alitema
  6. ekstertema
1 ★ temo
1 tio, pri kio estas parolate aŭ skribite: fari el mia hebreeco temon por publika parolado Z ho esperanto! mia temo
amata KKa
kiam vi rakontis pri l’ nova tem’ de versoj de novelo, de romano KKa fine alveni al la temo nek al temo, nek al celo sen plano kaj ordo Z la modifo de la unua artikolo liveris temon al vasta diskuto ŝia edziniĝo fariĝis la temo de ĉiuj konversacioj vi transloĝiĝis? — interrompis lin la filo por ŝanĝi la temon de la konversacio B ➞ objekto, punkto, tereno.
2 difinita punkto, pri kiu oni petas de studantoj mallongan eseon, studaĵon k.s.: temo de disertacio taktika temo
3 BELE lokuso 1.
4 MUZI melodia aŭ ritma unuo, kiu estas la bazo de komponaĵo kaj estas ordinare ripetata kun variaĵoj. ➞ motivo.
5 LING en aserta frazo sintagmo reprezentanta tion, pri kio oni intencas aserti ion. ➞ temigi, komento.
6 LING en iuj lingvoj, ekz. Latino kunaĵo de la radiko kaj de la ligvokalo en tiuj verbaj aŭ substantivaj formoj, kiuj ne senpere ligas la finaĵon al la radiko. ➞ radikalo 2.
tema
1 LING karakterizanta la temon, aŭ karakterizata de ĝi: tema vokalo tema verbo
2 MUZI rilata al temo: tema ellaboro
temi ntr la temo aperas kiel pri-komplemento
1 sen subjekto esti (la) temo: se temas pri mia filino Hebron se la temo estas mia filino Hebron mi rememorigas al vi, ke hodiaŭ vi estas ŝia sinjoro B mi diros al vi , pri kio temas HLu kiam ili diris ion, ili flustretis, kvazaŭ temus pri grava sekreto SEn
(analoge) tute alie prezentiĝas la demando pri la lingva kulturo de la publiko, se temas pri fremda lingvo se oni parolas al la publiko en fremda lingvo ILa multaj familioj elmetas siajn bebojn, precipe se temas pri knabinoj se la beboj estas knabinoj ALö
(malofte, evitinde) temas nun penetrigi en la vivon la uzadon de esperanto ELa
1 Antaŭ infinitivo oni ordinare ellasas la prepozicion pri. Sed uzi sensubjektan temi sen pri antaŭ la temo estas tro konfuze, kaj tial evitinde. Prefere oni diru temas nun pri penetrigado de esperanto en la vivon.
2 kun subjekto havi kiel temon: miaj anglaj verkoj temas plejparte pri la angla literaturo MBo pri militoj kaj lertaĵoj politikaj temis ja la tuta instruado EPr recenzo pri libro temanta pri Litovio OE
temaro listo de la temoj pritraktotaj en kursaro, serio de prelegoj ktp.
temigi
1 igi ion temo (de diskutado k.s.): li trovis kontribuaĵojn kiuj temigis la endanĝerigadon de birdoj per ventoradoj EspR
2 LING doni al sintagmo la statuson de temo 5.
alitema havanta alian temon: espereble vi komprenos, kial via redaktoro denove ŝovis preskaŭ ĉiujn alitemajn artikolojn al la posta numero SMč aliteme estas kontribuo pri la reformo de la turka lingvo CMi
ekstertema tia, ke ĝi ne koncernas la temon.