PIV 2026 · Artikolo 2976

★dento

Litero D★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 35
  1. denta
  2. denti
  3. dentaĵ/o
  4. dentar/o
  5. denteg/o
  6. dentet/o
  7. denting/o
  8. dentist/o
  9. dentiz/i
  10. dentum/o
  11. dentum/it/a
  12. antaŭ/mueldento
  13. endentig/i
  14. endentiĝ/i
  15. faring/a/j dento/j
  16. hund/odento
  17. kojnodento
  18. labirint/odentul/o
  19. lakt/odento
  20. mueldento
  21. murdento
  22. okuldento
  23. ov1odento
  24. saĝodento
  25. seg/ildenta
  26. seg/ildento
  27. sendenta
  28. sendentul/o
  29. simetridentul/o
  30. tranĉ/odento
  31. tridento
  32. tri/konusdentul/o
  33. tub/et/odentul/o
  34. vang/odento
  35. venendento
★ dento
1 ANAT elstara eta organo el osteca substanco (dentino), tegita de emajlo ĉe la krono, troviĝanta en makzelo de homo kaj servanta por mordi kaj maĉi la nutraĵon: infano kreskigas dentojn infano ricevas dentojn B premi inter la dentoj Z ŝiaj dentoj perle brilis putra dento MT karia dento nuksoj venis, kiam dentoj elfalis Z eltiri denton baznudigita dento hokradika dento falsa dento artefarita dento se li elbatos denton de sia sklavo MT ➞ dentobroso, dentopasto, dentotirilo; dentopuŝi; agaci, plombi; tartro 2.
2 plurale dento 1 rigardata kiel esprimilo de sentoj: montradi la dentojn minace Z kunpremi la dentojn pro obstino aŭ doloro LiZ grincigi la dentojn pro sufero aŭ kolerego Z tie en Ŝeolo estos la plorado kaj la grincado de dentoj NT batali per ungoj kaj dentoj armita ĝis la dentoj li havas dentojn ne por parado li scias sin defendi Z murmuri tra la dentoj Z kio el la dentoj elsaltas, en la lipoj ne haltas ne tro babilu! Z liaj dentoj klakas de malvarmo aŭ de timo
3 ZOOL organo analoga al dento 1 ĉe la aliaj vertebruloj: la dentoj de leono estas akraj FE vi varmigos serpenton, ĝi al vi enpikos la denton Z dentoj de ezoko
(figurasence) la dento de l’ tempo la detrua efiko de tempopaso kiam la kokinoj ricevos dentojn neniam
➞ dentego.
4 elstara pinto aŭ tranĉaĵo ĉe la rando aŭ supraĵo de io: aglo noktas sur dento de roko MT dentoj de kombilo dentoj de rado dentoj de forko dentoj de segilo dentoj de muro dentoj de poŝtmarko
6 BOTA pintoforma parto de iuj organoj: dentoj de la rando de folio
denta
1 rilata al dento: denta absceso denta alveolo denta eburo denta emajlo denta kavo denta krono denta medolo denta nervo LING denta konsonanto ➞ dentalo denta medicino
2 havanta dentojn: denta rado dentrado BOTA denta folio kun rando denta duoble denta folio kies rando havas dentojn, kiuj mem estas dentohavaj
denti tr TEKN provizi ion, ekz. radon aŭ poŝtmarkon per dentoj: denti segilon dentita rado dentita falbalo nova eleganta domo de la preposto el ruĝaj ŝtonoj kaj kun dentita frontono Z
dentaĵo
1 parto dentita de objekto: dentaĵo de poŝtmarko
2 TEKN meĥanismo funkcianta per kunigo de la dentoj de du aŭ pluraj dentradoj: ligna dentaĵo ŝtala dentaĵo dentaĵo de horloĝo dentaĵo de kriko
dentaro tuto de la dentoj de persono aŭ de dentohava objekto: sana dentaro mankohava dentaro falsa dentaro dentaro de poŝtmarko
dentego longa dento elstaranta el la buŝo de iuj bestoj: dentegoj de apro dentegoj de elefanto dentegoj de rosmaro dentegoj de narvalo
denteto malgranda dento.
dentingo = (prefere) denta alveolo.
dentisto kuracisto pri dentoj. Sin. dentkuracisto.
dentizi tr = (prefere) denti.
dentumo ĉe poŝtmarko mezuro de la nombro de dentoj en 2 cm: dentumo 12
dentumita HERA provizita per malgrandaj triangulaj dentoj ĉe la rando(j).
antaŭmueldento ĉe mamuloj dento inter la kojndento kaj la mueldentoj. dens premolaris homo havas 8 antaŭmueldentojn Sin. antaŭmolaro.
endentigi meti en kontakton la dentojn de du aŭ pluraj radoj.
endentiĝi du aŭ pluraj radoj kontaktiĝi per siaj dentoj.
faringaj dentoj ZOOL brankorastiloj.
hundodento
1 dento de hundo.
2 BOTA komunuza nomo de hundodenta eritronio.
3 BOTA komunuza nomo de pluraj specioj de cinodonto.
kojnodento ANAT ĉe mamuloj dento ordinare unupinta, situanta inter la tranĉodentoj kaj la antaŭmolaroj. dens caninus la kojndentoj de karnomanĝaj mamuloj estas tre pintaj kaj disvolviĝintaj Sin. kanino. ➞ dentego, okuldento.
labirintodentulo ZOOL PALE fosilia predanta amfibio kun forta ostokirasa kranio, kiu vivis de Devonio ĝis Triaso. membro de neformala grupo, «subklaso», Labyrinthodontia (labirintodentuloj) el la filumo Chordata Sin. stegocefalo.
laktodento ĉiu nedefinitiva dento de infano.
mueldento ANAT ĉe mamuloj granda maĉdento, malantaŭe en la makzelo de mamuloj. dens molaris homo havas 12 mueldentojn Sin. molaro 2. ➞ antaŭmueldento.
murdento ARKI ortangula bloko de masonitaj ŝtonoj inter du kreneloj.
okuldento supra kojndento. dens caninus superior
ov1odento ZOOL malmola dentoforma elstaraĵo el la beko de embria birdo, aŭ el la supra mandiblo de embria reptilio, uzata por tranĉi tra la ova membrano kaj la ŝelo dum eloviĝo kaj kiu poste forfalos aŭ sorbiĝos.
saĝodento ĉiu el la kvar lastaj mueldentoj de homo, plej malfrue kreskantaj.
segildenta
1 rilata al segildento(j).
2 prezentanta la konturon de segildentoj.
segildento dento de segilo.
sendenta ne havanta, aŭ ne plu havanta, dentojn.
sendentulo
1 iu, kiu ne havas dentojn: li maĉadis la vortojn, kiel sendentulo manĝas malmolan panon SEn
2 ZOOL mamulo sendenta aŭ kun dentaro homogena kaj senemajla. membro de la neformala grupo Edentata (sendentuloj) Sin. edentato. ➞ ksenartro, manisulo, tubetodentulo.
simetridentulo ZOOL PALE malgranda fosilia mamulo, aŭ simila besto, kun molaroj triangulaj. membro de la neformala grupo Symmetrodonta (simetridentuloj)
tranĉodento ĉe mamuloj ĉiu el la antaŭaj dentoj, kiuj servas al distranĉo de la nutraĵo. dens incisivus Sin. incizivo.
tridento forko kun tri dentoj, i.a. emblemo de Neptuno.
trikonusdentulo ZOOL PALE mezozoika prototerio, malgranda insektovora mamulo. membro de la ordo Eutriconodonta (trikonusdentuloj) el la klaso Mammalia
tubetodentulo ZOOL mamulo, kun dentoj kvazaŭ kunmetitaj el tubetoj. membro de la ordo Tubulidentata (tubetodentuloj) kun la sola specio Orycteropus afer ➞ orikteropo.
vangodento mueldento aŭ antaŭmueldento.
venendento longa pinta kava dento, per kiu serpento injektas venenon.