★kiom

1 Demanda adv., signifanta «kiunombre?», «kiukvante?»: kiom vi estas?; kiom mi ŝuldas al vi? ^Z; kiom tio kostas?; kiom da lingvoj vi parolas? ^B; kiom estis da mortigitoj? ^Z.

2 Ekkria adv., kun analoga signifo: kiom ne revenis el tiu milito!; kiom da judoj pereis en la koncentrejoj!; kiom ofte li tion ripetis!; kiom multe mi donus por tio, ke vi povu ŝanĝiĝi! ^Z; kiom multe vi suferis! ^Z; ho kiom pli bona estas via amo, ol vino! ^X. Rim. 1 Komence Z. ne uzis «da» inter «kiom» k substantivo: se mi skribus gazeton, kiom legantojn mi ricevus! ^Z.

3 Samsignifa adv., enkondukanta dependan demandon: diru al mi, kiom mi devas pagi ^Z; mi volus scii, kiom de la ŝtofo ili jam pretigis ^Z; ne vidante kiom da ridinda estas en ĝi ^Z; malgranda faritaĵo malaperas ĉe la rigardo (kiam oni konstatas), kiom fari restas ^Z.

4 Subjunkcio, enkondukanta komparon pri kvanto: kiom da homoj, tiom da gustoj ^Z; mi prenas kiel atestantojn vin ĉiujn tiom, kiom vi estas ^Z; ĉiuj donas al mi prunte, kiom mi volas ^Z; kolektu ĝin ĉiu en tia kvanto, kiom li bezonas por manĝi ^X; Gerda manĝis de ili, kiom ŝi volis ^Z; tiam ni uzis tiom da tagoj, kiom da horoj vi nun uzas ^Z; kiom la ĉielo estas pli alte ol la tero, tiom miaj pensoj estas pli alte ol viaj pensoj ^Z; vi forgesas pli, ol kiom estas al vi permesita forgesi ^Z; pli da malbono, ol kiom mia kapo povas elpensi ^Z.

5 Konceda subjunkcio, kun la restrikta signifo «laŭ nur la mezuro, laŭ kiu»: kiom mi konas miajn infanojn, ili sukcese plenumos la ekzerciĝojn ^Z; kiom mi vidas, vi havas nur unu filon ^Z; la apero, kiom mi komprenas, al nia land’ malbonon antaŭdiras ^Z; ĉu vi min konas? – kiom mi scias, ne! ^Z; la kompatinda stana soldato tenis sin, kiom li povis, tute rekte ^Z; mi kiom eble evitas tiun vorton ^Z; la lingvo E. penis, kiom nur eble, konservi la neŝanĝitan formon de la vortoj ^Z. Rim. 2 La esenca senco de kiom estas la mezuro; la grado estas, en nia lingvo, asimilita al la maniero k esprimiĝas per kiel. Sed kiom estas uzata por esprimi metaforan aŭ intensan gradon: kiom ili turmentis min!; je kiom mi estas pli saĝa ol vi, kiel multe pli mi atingis! ^Z.