★kiel

1 Demanda morfemo, signifanta «en kia maniero? en kia grado? en kiaj cirkonstancoj?»: kiel vi kuraĝas? ^Z; kiel vi fartas? ^Z; nu rakontu: kio k kiel? ^Z; kiel rapide vi povos lin atingi?

2 Ekkria morfemo, kun analoga signifo: kiel granda estas lia boneco! ^X; kiel feliĉa mi estas, ke mi havas plezuron vidi vin! ^Z; ha, kiel agrabla! ^Z; kiel interese! ^Z; kiel, nur du manĝoj? ^Z.

3 Samsignifa morfemo, enkondukanta dependan demandan aŭ ekkrian subprop-on: ŝi faris tion, por vidi, kiel granda estos la ĝentileco de tiu knabino ^Z; ŝi rakontis, kiel nevolonte ŝi edziniĝas kun la talpo ^N; oni aŭdas, kiel mi ĝemas, sed neniu min konsolas ^X; oni komencis priparoladi: kion k kiel fari? ^Z.

4 Subjunkcio, enkondukanta samgradigan komparon, por klarigi, ilustri, kvalifiki: a) agon: barakti kiel fiŝo ekster la akvo ^Z; kiel ponardo en min penetras ĉiu vorto ^Z; li komprenas predikon, kiel bovo muzikon ^Z; li tremas kiel aŭtuna vento ^Z; trakti iun kiel krimulon; li estas punita, kiel li meritas; ili ne restigis tian riĉecon, kiel la homoj asertis ^Z; ĉio okazis, kiel mi deziris; ŝi kuris kiel rabia ^Z; mi tiel volas manĝi, kiel mi ankoraŭ neniam volis ^Z; b) econ: okuloj bluaj kiel ĉielo; bela kiel anĝelo; la regimentestro estas por siaj soldatoj (sk. zorgema) kiel bona patro ^Z; la estrino de la nacioj fariĝis kiel vidvino ^X: ili fariĝos kiel tute ne ekzistintaj ^X; mi faros vian idaron kiel polvo de la tero ^X; neniam oni vidis tian malfeliĉan sorton, kiel mia ^Z; c) estaĵon: la urbo estas kiel arbaro ^Z; li fariĝis kiel ŝtono ^Z; tia persono, kiel vi k tia viro, kiel li! ^Z; tia sama homo, kiel mi ^Z; la uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en la aliaj lingvoj ^Z; li meritas havi tiajn filojn, kiel vi estas ^Z; li havas tiom same da talento k kapablo, kiel mi ^Z.

5 Partikulo, signifanta «estanta», «en la funkcio de», «havanta la identecon de»: kiel urbestro de la ĉi-tiea urbo mi havas la devon zorgi […] ^Z; donu al mi la eblon morti kiel Kristano ^Z; li propagandis kiel unua tiujn ideojn ^Z; kiel E-istojn tiu ĉi batalado ne povas vin tuŝi ^Z; al vi, kiel al E-istoj, mi volas nun diri ^Z; elekti la lingvon francan aŭ anglan, kiel pli vastigitajn en la mondo ^Z; li, kiel sekretario, povas facile tion aranĝi; oni petis lin, kiel prezidanton, ke li intervenu. ☞ estiel. Rim. 1 Ĉar post kiel la verbo estas ofte sk-ata, oni kelkafoje hezitas pri la kazo de la sekvanta subst. Por forigi ĉiun dubon, oni nur restarigu la sk-atan verbon: mi elektis lin kiel prezidanto (elektas); mi elektis lin kiel prezidanton (oni elektas); mi faros vian idaron kiel polvo de la tero ^X (estas). Rim. 2 Se oni volas akcenti, ke la eco montrita de la komparo estas neefektiva, oni uzu prefere kvazaŭ: ni akceptis lin kiel reĝon (ĉar li estas efektive reĝo); ni akceptis lin kvazaŭ reĝon (kvankam li ne estis efektive reĝo).