★ombr/o

1 Pli-malpli plena manko de lumo en loko, kiun maldiafana korpo apartigas de la lumfonto: la ombro de domo, de monto, de la tero en la spaco; en la ombro de la nokto; etendiĝas la ombroj de vespero ^X; virino, kiu sidis en la ombro de arbo ^Z; rozarbeto, suferanta en la ombro de urba ĝardeno; la ombroj densiĝis en la strato; (f) per la ombro de Viaj flugiloj kaŝu min de la malbonuloj ^X; sopiri al la ombro ^X (post laboro sub suno). ☞ krepusko, nebulo, nubo, mallumo. ➞ eja.

2 Malhelaĵo, per kiu la pentristoj penas imiti la naturan ombron: meti iun figuron en ombron; aldoni ombrojn al desegnaĵo; Rembranto, la magiisto de la lumoj k ombroj.

3 (f) Tiu senlumeco, rigardata kiel simbolo de nezorgateco, malgajeco, malfeliĉo: lasi ion en la ombro (preterlasi); kie lumo ekzistas, ankaŭ ombro troviĝas ^Z; tiu katastrofo ĵetis sian ombron sur la kongreson; ombroj malheligis mian trankvilecon; antaŭ ol mi foriros senrevene en landon de mallumo k de morta ombro ^X; ĉio, kion por mi ankoraŭ kovris la ombro de l’ teruro ^Z. ☞ flanko, makulo.

4 Tiu mallumaĵo, rigardata kiel reprodukto de la maldiafana korpo: la ombroj de la flugantaj nuboj kuradis super la herbejoj ^Z; historio pri homo sen ombro ^Z; timulo timas eĉ sian propran ombron ^Z; ĉinaj ombroj, teatro de ombroj (projekciataj sur ekranon); sekvi iun kiel lia ombro (konstante); la tagoj de homo estas kiel pasanta ombro ^X; la hormontra ombro ^X (de sunhorloĝo); (f) la malnovaj pekoj havas longan ombron; ŝi estas nur la ombro de si mem; de tiu ĉi Akademio restas nur ombro ^Z.

5 Fantomo de mortinto: en noktomeza silentego aperas antaŭ ili ia ombro, simila tute al la patro via ^Z; leviĝis el la sang’ la ombro de l’ patrino ^Z; la lando de la ombroj (Hadeso); mi esprimas funebran saluton al la ombroj de ĉiuj niaj karaj kamaradoj ^Z; iliaj ombroj staras nun antaŭ miaj okuloj ^Z. ☞ spirito, reaperanto.

6 (f) Sensubstanca ŝajno de io: ĉia ombro de supozo ^Z; severe eviti ĉion, kio povus prezenti ian ombron de interna malpaco ^Z; la respondo ne havos eĉ la plej malgrandan ombron de ia ŝajna malkontenteco aŭ riproĉoj ^Z; oni lasis al ili nur ombron de ilia antaŭa potenco.

7 Ege malgranda kvanto: ne restas eĉ ombro da libereco; sen ia ombro da dubo ^Z.