PIV 2026 · Artikolo 11868
★patro
Derivaĵoj en la artikolo 40
- patra
- patri
- patrec/o
- patret/o
- patrin/a
- patrin/i
- patrin/o
- patrin/ec/o
- patrin/et/o
- patrinpatro
- Patro/ni/a
- patruj/o
- patri/o
- bapt/opatro
- bapt/opatrin/o
- bo/gepatro/j
- bopatro
- bopatrin/o
- Diopatrin/o
- du/onpatro
- du/onpatrin/o
- eklezi/a patro
- elpatruj/ig/i
- ge/bopatro/j
- gepatro
- gepatro/j
- gent1/opatro
- prapatro
- prapatro/j
- prapatrin/o
- sampatra
- sampatrin/a
- sampatruj/an/o
- sampatri/an/o
- senpatra
- sol1patrin/o
- vicpatro
- vicpatrin/o
- zorg/opatro
- zorg/opatrin/o
★ patro
1 viro, kiu generis infanon: li estas la portreto de sia patro Z mi estas patro de du belaj filinoj Z Marko Zamenhof, la patro de L. L. Zamenhof, laboris cetere en la cenzura aparato por la caro TCa lia patrino mortis, kaj lia patro, reedziĝinta, transloĝiĝis eksterlanden CPi Kristo Jovani naskiĝis de patro Vasil Stavro kaj patrino Katerina BSe (figurasence) Patro nia Dio, kiu estas en la ĉielo Z
1 La karesformo por patro estas paĉjo.
2 virbesto, kiu generis idon: la malgrandaj idoj supre kaj sube estis paseroj, ilia patro kaj ilia patrino estis ankaŭ paseroj Z
3 viro, kiu adoptis infanon, kaj tiel transprenis la juran kaj socian statuson de ties patro 1: la adoptinta patro de Georgo Z ĉu vi volas, ke dank’ al filinigo, mi fariĝu via patro? HVa
4 viro, kiu transprenis la prizorgan rolon de patro 1 rilate al infano, sed ĝin tamen ne formale adoptis: la knaboj plaĉis al la bona homo kaj ĉar li ne havis proprajn infanojn, li prenis ilin en sian domon kaj diris: «Mi estos via patro kaj edukos vin» B ➞ duonpatro, zorgopatro.
5 praulo, prapatro: via nomo estos Abraham, ĉar Mi faris vin patro de multe da popoloj MT plej simple estus vendi la domon sed li ne volis tion fari, ĉar ĝi estis hejmo de liaj patroj kaj prapatroj B reiru en la landon de viaj patroj kaj en vian naskiĝlandon MT
2 En tiu ĉi senco la vorto patro ofte perdas sian virseksan sencon, precipe kiam ĝi aperas en plurala formo. Tiam ĝi esprimas ĝenerale la fruajn aŭ antaŭajn generaciojn de popolo aŭ familio.
6 respekta titolo de pastro: la Sankta Patro la papo JHa Patro Manganella, la pastro de la sicilianoj CPi kolektiĝis multe da profetoj, patroj de l’ temploj kaj diaj filoj B
7 (figurasence) viro, kiun oni rigardas kiel la originon, la iniciatinton aŭ la fondinton de io: li Schleyer, la kreinto de Volapuko estas la vera patro de la tuta internacilingva movado Z Friedrich von Schlegel, prave konsiderata kiel la patro de la lingvoscienco ILa la diablo, kiu estas la patro de la malvero mem Z
8 (figurasence) io nehoma, kio produktas ion alian: ni esperu ke via energia rondeto baldaŭ fariĝos la patro por multaj aliaj rondetoj en diversaj urboj de nia lando kaj de aliaj landoj Z
patra rilata al patro: patra koro patra amo patra beno lia patra moŝto pri monaĥo patre admoni iun KOMP patra nodo 5 en arbo 3 patra dosierujo
patri al aŭ tr esti patro aŭ kvazaŭ patro por iu; prizorgi iun kiel patro: mi maljuna kompreni junan koron ne ĉesis, Patris al vi G ŝi bezonis, ke iu okupiĝu pri ŝi, patru al ŝi CPi li kapablas patri poemojn modernajn NRu
patreco
1 stato de viro, kiu estas patro.
2 familiaj sentoj konvenaj al patreco 1.
patreto paĉjo; kara patro: la patreto alsendas monon Z aminda patreto! Kiel li estas bona kaj paciencema HVa
patrina
1 rilata al patrino: patrinaj zorgoj patrinaj karesoj patrinaj indulgoj la patrina lingvo
2 estanta la origino aŭ la fondinto: la patrina eklezio la patrina loĝio de kiu la aliaj devenis KEMI patrina likvo ➞ patrina solvaĵo.
patrini al aŭ tr esti patrino aŭ kvazaŭ patrino por iu; prizorgi iun kiel patrino: ŝi patrinis al tiu nova revuo ŝia voĉo petole patrinis CPi
patrino
1 virino, kiu naskis infanon: la edzino de mia patro estas mia patrino kaj la avino de miaj infanoj FE la lakto de la patrino estas la plej bona nutraĵo por beboj en peko gravediĝis per mi mia patrino MT kiel infano formetita for de la mamo de sia patrino MT ĉu estas en la mondo io pli ĉarma, ol juna, bela patrino kun sana infano sur la brako! B bildo de la patrino Mario sur la altara pentraĵo Z
3 La karesformo por patrino estas panjo.
2 bestino, kiu naskis idon: kiam naskiĝos bovido aŭ ŝafido aŭ kaprido, tiam ĝi restu dum sep tagoj sub sia patrino MT
3 virino, kiu adoptis infanon, kaj tiel transprenis la juran kaj socian statuson de ties patrino 1: ŝi alpremis sin al sia adoptinta patrino, kiu prenis ŝin sur la genuojn Z
4 virino, kiu transprenis la prizorgan rolon de patrino 1 rilate al infano, sed ĝin tamen ne formale adoptis: mi konas junan virinon, kiu estos bonega kaj ama patrino por via filineto HLu ➞ duonpatrino, zorgopatrino.
5 respekta titolo de virino, kiu havas ian religian aŭtoritaton: en la solenaĵo partoprenis ankaŭ Patrino Tereza BSe la Patrino Supera abatino
6 (figurasence) virino, kiun oni rigardas kiel la originon, la iniciatinton aŭ la fondinton de io: Kaj Adam donis al sia edzino la nomon Eva, ĉar ŝi estis patrino de ĉiuj vivantoj MT Margrethe Noll gajnis la kromnomon «patrino de la dana Esperanto-movado» JLa
7 (figurasence) io nehoma, kion oni rigardas kiel la originon, la nutrofonton de io: la alpa montaro, tiu patrino de la grandaj eŭropaj riveroj senlaboreco estas patrino de ĉiuj malvirtoj Z nia patrino Tero la patrino Naturo
patrineco
1 stato de patrino.
2 familiaj sentoj konvenaj al patrineco 1.
patrineto panjo; kara patrino: tion vi ja scias, kara patrineto! Z patrino, patrineto mia, mi petegas vin CPi
patrinpatro patro de la patrino: la tuta familio de la domo de lia patrinpatro MT
Patronia KRIS preĝo eldirita de Jesuo, komenciĝanta per la vortoj «Patro nia ...»: la knabo estis tute terurita, li volis ekpreĝi Patronian Z
patrujo, patrio lando rigardata kiel apartenanta al iu gento aŭ nacio pro tio, ke ĝi estas la lando de la patroj kaj de la avoj de la gentanoj aŭ nacianoj: vi staras nun antaŭ miaj okuloj, mia malfeliĉa patrujo, kiun mi neniam povas forgesi Z forlasi sian patrujon Z defendi sian patrujon morti por la patrujo Egipto Egiptujo, la patrujo de la plej antikva civilizacio en la mondo B en antikveco irlandanoj ŝatis nomi sian patrion «lando de sanktuloj kaj kleruloj» GMc Sin. patrolando.
baptopatro, baptopatrino
1 KRIS iu, kiu tenas baptaton dum la baptado kaj garantias ties kristanan edukiĝon.
2 iu, kiu havas la honoron doni nomon al ŝipo k.s.
bogepatroj bopatro kaj bopatrino: la edziĝa festo estos en la domo de liaj estontaj bogepatroj FE
bopatro patro de la propra edzo aŭ edzino: mia patro estas la bopatro de mia edzino FE
bopatrino patrino de la propra edzo aŭ edzino: en tiuj triboj la bopatrino estas tabua por sia bofilo
Diopatrino KRIS nomo atribuita de la Efeza Koncilio (431) al Maria, patrino de Jesuo: la Dolora Dipatrino temo de multaj artverkoj ➞ virgulino, Madono.
duonpatro vicpatro: ŝia patro estas fakte nur duonpatro, alivorte leĝa, ne biologia patro PGu mi estas ja verdire nur via duonpatro, sed verŝajne la diferenco inter patro kaj duonpatro ne estas tre granda SEn
duonpatrino vicpatrino: urson evitu, duonpatrinon ne incitu Z mia duonpatrino jam de la unuaj tagoj de nia kuna loĝado komencis min malami kaj baldaŭ ekscitis kontraŭ min mian patron FK
eklezia patro KRIS iu el la aŭtoroj de fundamentaj libroj en la komencaj jarcentoj de la kristana eklezio: ĉe la ekleziaj patroj de la 2-a jarcento la kontraŭjudismo ankoraŭ malmulte troviĝis en la doktrino ZVD la ideo, konfirmita de la Ekleziaj Patroj, ke la hebrea — la lingvo de la revelacio — estas la pralingvo de la homaro, regis la mensojn dum jarcentoj ILa ➞ patrologio.
elpatrujigi ekzili: la Eternulo elpatrujigis la Judojn kaj la Jerusalemanojn MT
gebopatroj = (prefere) bogepatroj.
gepatro patro aŭ patrino: ĉiu infano povis do esti akompanata nur de unu gepatro RPi
gepatroj patro kaj patrino: domo kaj havo estas heredataj post gepatroj MT
gent1opatro la fondinto de gento: tiu ĉi estis la gentopatro de la grafa domo Z
prapatro plej malproksima vira parenco (eventuale figurasence), ordinare la fondinto de tribo aŭ de nobela familio. Sin. patro 5. ➞ prafilo.
prapatroj serio de la patroj, avoj, praavoj ktp: salono, kie pendis la portretoj de la prapatroj Z
prapatrino plej malproksima ina parenco (eventuale figurasence), ordinare la fondinto de tribo aŭ de nobela familio: mia prapatrino estis filino de la lasta azteka monarko SSz
sampatra havanta la saman patron, sed ne la saman patrinon, kiel alia infano.
sampatrina havanta la saman patrinon, sed ne la saman patron, kiel alia infano. Sin. samutera.
sampatrujano, sampatriano ano de la sama patrujo: la bono de ĉiuj miaj sampatrujanoj Z
senpatra ne havanta patron (proprasence kaj figurasence).
sol1patrino senedza patrino.
vicpatro rilate infanon generitan de alia viro nuna edzo de la patrino: se ili geedziĝos, li fariĝos vicpatro de Lucio ALö Panjo opiniis, ke mia vicpatro Tomas devus konduki min al la altaro SJo Sin. duonpatro.
vicpatrino rilate infanon naskitan de alia virino nuna edzino de la patro: ŝi baldaŭ iĝos la nova vicpatrino de Antonia ALö la malica vicpatrino estas konata figuro en la tradicia infanliteraturo ALö Sin. duonpatrino.
zorgopatro viro, kiu daŭre aŭ por limigita tempo transprenis la prizorgan rolon de infano, sed kiu jure ne estas ties patro.
zorgopatrino virino, kiu daŭre aŭ por limigita tempo transprenis la prizorgan rolon de infano, sed kiu jure ne estas ties patrino.