PIV 2026 · Artikolo 13137
★rajto
Derivaĵoj en la artikolo 31
- rajta
- rajte
- rajti
- rajtaĵ/o
- rajtec/o
- rajtig/a
- rajtig/i
- rajtig/o
- rajtig/il/o
- aŭtorrajto
- balotorajta
- balotorajto
- egalrajta
- egalrajtec/o
- elekt/orajta
- elekt/orajto
- feŭdorajto
- kopirajto
- nerajta
- pasorajto
- plenrajta
- plenrajtig/it/o
- posedorajto
- respond/orajto
- samrajta
- senrajta
- senrajtig/i
- strikorajto
- tradukrajto
- vetoo-rajto
- voĉ/don1rajto
★ rajto POLI JURO povo (pravigita de leĝoj, moroj aŭ specifaj interkonsentoj) ion fari, uzi aŭ postuli de aliuloj: nur la devoj estas la fundamento de la rajtoj la dia rajto de reĝo sendependa de la volo de liaj regatoj rajto de popolo pri memdispono la rajtoj de virinoj pri egaleco kun la viroj defendi siajn rajtojn la Deklaracio pri la Homaj Rajtoj iom post iom senigita je ĉiuj civitanaj rajtoj estis la hebrea komunumo Z sur la danan tronon Mi havas rajtojn Z mi ne rezervis por mi eĉ ian rajton de aŭtoreco Z rajton de voĉdonado havas nur la regule elektitaj delegitoj Z la rajto pri la vivo la rajto de sindefendo posteno, por kiu lia deveno donis al li la rajton Z li havas la rajton por tio Z la patro havas la rajton puni sian infanon B la aŭtoro havas plenan rajton (ne sole leĝan, sed ankaŭ moralan) eldoni sian verkon kie li volas Z ĉiu, kiu trovus, ke vorto estas malbona, havus plenan rajton uzi alian vorton Z mi prenas al mi la rajton kondukadi la aferon laŭ mia propra bontrovo Z partopreni en la kongreso sen rajto de voĉo Z mi devas fari uzon el la rajtoj de kolegeco, por diri al vi, ke Z kie regas la forto, tie rajto silentas Z kiu havas forton, havas rajton Z ➞ juro, privilegio.
rajta konforma al rajto: ni havas rajtan kaj potencan estron B rajta kaj meritita puno FSz rajta defendo CPi
rajte en rajta maniero: institucio, kiu povus pli rajte decidi pri mia propono Z oni devas doni al la laboristoj, kion ili rajte postulas B leĝe kaj rajte Z rajte plendi rajte pretendi titolon
rajti tr aŭ al
1 havi rajton pri io, aŭ fari ion: kion rajtas leono, ne rajtas azeno Z vi rajtas ricevi kompenson pro la damaĝo la rajtantoj bonvolu enskribiĝi ĉe la notario kultura movado, kiu rajtas al sia loko en la homara socio OE
2 KOMU havi permeson pri io: post la manĝo la infanoj rajtis ludi ekstere ĉu mi rajtas al ankoraŭ unu letero? SŠt
rajtaĵo la edzo donu al la edzino ŝian rajtaĵon NT
rajteco eco de io rajta: la rajteco de lia agmaniero, de kongresa decido
rajtiga donanta rajton: mi sendas al vi rajtigan leteron, por ke vi povu trakti en mia nomo Z
rajtigi doni al iu difinitan rajton: mi plene rajtigas vin montri mian leteron al ĉiuj Z mi rajtigas vin voĉdoni en mia nomo B mi rajtigas per tiu ĉi letero s-ron L. de Beaufront , ke li sciigu en mia nomo Z la Rajtigitaj Delegitoj en universala kongreso Z raporti antaŭ siaj rajtigantoj bankiera rajtigito
rajtigo ago, per kiu oni rajtigas iun: mi donos al Vi plenan rajtigon enkonduki reformojn Z ricevi skriban rajtigon (analoge) ĝi la firmao sendu al mi la rajtigon rajtigilon eldoni la broŝureton, kie mi volos Z
rajtigilo dokumento, kiu atestas pri rajtigo. ➞ permesilo.
aŭtorrajto JURO ordinare plurale rajto, kiun ĝuas kreinto de teksto, artverko k.s. pri la ekspluatado de tiu verko. ➞ tantiemo.
balotorajtorajto partopreni en baloto: en Francujo dum la 19a jc balotrajton ne havis la oficiroj, la virinoj kaj la frenezuloj
egalrajta havanta rajton egalan al rajto de aliulo: egalrajtaj civitanoj
(analoge) lingvo internacia prezentus egalrajtan propraĵon de la tuta mondo Z la dogmo, ke ĉiu patrujo apartenas plene egalrajte al ĉiuj siaj filoj Z
egalrajteco stato, en kiu ĉiu havas la samajn rajtojn, kiel la aliaj: longatempe virinoj celis al egalrajteco
elektorajta havanta elektorajton: elektorajtaj civitanoj rezignis pri voĉdonado SMa
elektorajto rajto elekti: la elektorajton havos nur la membroj pagintaj la 40-rublan kotizon OE
feŭdorajto HIST rajto de nobelo disponi feŭde pri terpeco.
kopirajto JURO ekskluziva rajto por difinita nombro da jaroj, kiun donas la leĝo al aŭtoro, desegnisto k.a. por multobligi kaj disvastigi originalan verkon.
nerajta kontraŭa al la rajto: nerajta decido de la estraro
pasorajtoĉe vojkruciĝo rajto de alvenanta veturilo trapasi antaŭ tiuj, kiuj venas el alia vojo. ➞ cedodevo, prioritato.
plenrajta ĝuanta plenajn rajtojn: en siaj landoj de naskiĝo ili devas esti plenrajtaj regnanoj Z lingvo kaj lando apartenantaj plenrajte al ĉiuj siaj uzantoj kaj loĝantoj Z
plenrajtigito delegito aŭ diplomato, al kiu oni donis la rajton trakti kaj decidi sen konsulti sia(j)n komisiinto(j)n.
posedorajtorajto posedi aĵon: proprietulo povas lasi aŭ vendi la posedrajton pri objekto al alia persono ➞ lui 1.
respondorajtorajto de civitano respondi en gazeto aŭ alia informilo al atako tie farita kontraŭ tiu civitano persone kaj nome.
samrajta havanta la samajn rajtojn kiel aliaj: ĉiuj komitatanoj estas absolute samrajtaj ILa brilu ĉiu lingvo samrajte! titolo de eseo RE!
senrajta
1 havanta neniun rajton: homoj, kiuj vidas en mi nur senrajtan fremdulon Z
2 bazita sur nenia rajto: senrajta plendo senrajta privilegio
senrajtigi senigi iun je difinita rajto: senrajtigi deputiton pro miselektiĝo, krimo k.s.
strikorajtorajto fari strikon, plej ofte provizita per leĝa procedaro.
tradukrajto rajto (koncesiita de la aŭtoro aŭ de la originala eldonisto) traduki verkon en difinitan lingvon.
vetoo-rajtorajto malhelpi decidon per vetoo: en la Sekurec-Konsilio de UN la konstantaj membroj havas veto-rajton SMa
voĉdon1rajto ies rajto partopreni en voĉdonado.