PIV 2026 · Artikolo 2855
★deci
★ deci ntr
1 esti prave, juste ŝuldata pro rajto aŭ merito: kiaj Ceremonioj decas ? por ŝin entombigi Z al malfeliĉulo decas kompato de amiko MT la krono, kiu decas al la belo Z muziko tia, kia decas por la kuirejo Z tio ne decas al lia ofico ➞ kongrui, konveni, taŭgi.
2 senpersone esti konforme al ies karaktero aŭ situacio: ĉu decas tro malŝati siajn farojn? Z da reĝa vino estis multe, kiel decis al la reĝo MT kiam vi kondutos, kiel decas al bonedukita fraŭlino Z ne decas Laŭ nia propra vol’ komentarii La sanktan tradicion Z li fariĝis ree tre afabla, kiel decas al la mastro, kiu malavare regalas la gastojn B ĉu decas, ke virino preĝu al Dio nevualite? NT
1 Post deci oni uzas indikativon, se oni esprimas opinion pri pasinta fakto: ne decas, ke reĝa filo estis tiel vergita Oni uzas volitivon, se oni esprimas opinion pri futura ago: ne decas, ke vi elportu la punon de alia kulpulo
deca
1 prave ŝuldata aŭ postulata: akcepton decan ni al ili faros Z se ni ne farus decan respekton al li Z li ne havas la decan aĝon por decidi tion en ĉio devas esti observata la deca mezuro tio tute ne estas deca kaŭzo por fieriĝo! Z vi faris malgrandan proveton de laborado, kaj kiam ĝi restis sen deca sukceso, vi tuj ĉesis! Z ĝi estas ĝusta silikvo kaj tre deca por mi Z
(ironie) certe ne mankus al ŝi decaj punoj Z li ricevis decan bastonadon
2 konforma al la regantaj moroj, precipe pri seksaj aferoj: virinoj sin vestu per decaj vestoj NT
dece
1 kiel oni devas, kiel estas juste: Fortinbras, Ne respektante dece nian indon Z atakoj, kiuj ne donis al la esperantistoj la povon dece orientiĝi kaj interkomunikiĝi Z lernante fremdajn lingvojn ni ne havas la eblon dece fordoni nin eĉ al unu el ili Z mi lernis dece estimi ĝin Z al ŝi do oni donis pli, ol dece Z
2 konvene: oficisto en dece butonumita uniformo B
deco tio, kio estas rigardata kiel juste ŝuldata aŭ bonmora: agi kontraŭ la deco
maldeca malkonforma al la regantaj moroj, speciale pri seksaj aferoj: al ni, filinoj de Judo, malpermesite estas porti maldecajn vestojn B
maldecaĵo maldeca ago aŭ parolo: diri maldecaĵojn ➞ skandalo.
nedeca ne obeanta al la deco: li estas bonulo malgraŭ sia fanfarona kaj nedeca maniero paroli CRo