PIV 2026 · Artikolo 8857
★kun
Derivaĵoj en la artikolo 25
★ kun
1 prepozicio signifanta akompanon, kaj koncernanta: — la personon aŭ aferon, kiu estas en tiu sama loko, kiel iu aŭ io (en akompano de; samloke kiel): esti kun iu resti kun iu vivi kun iu kuŝi kun iu manĝi kun iu la reĝo mem venis al ili kun siaj korteganoj Z kun kiu vi festas, tia vi estas Z mi prenas kun mi mian kamaradon Z la maristo alportis ilin kun si el Hindujo Z vi kuntrenis kun vi en tiun mondon ian pekon Z
2 la personon, kies ago fariĝas en tiu sama momento, kiel alia (samtempe kiel): ili apartenu al vi sola, Sed ne al aliaj kun vi MT li deiris kun mi, sed alvenis post mi la mortiginto mortis kun sia viktimo
1 En tiu senco oni uzas prefere kune kun: la kuraĝo kreskas kune kun la danĝero Z
3 la personon, kiu konkuras al tiu sama celo kiel iu aŭ partoprenas al komuna ago, aŭ la objekton, kiu similas alian per ia karaktero (samcele kiel): renkontiĝi kun iu Z edziĝi kun iu Z amikiĝi kun iu Z paciĝi kun iu Z diskuti kun iu Z batali kun iu Z komunikiĝi kun iu Z paroli kun iu Z ludi kun iu Z interkonsenti kun iu Zartistoj, kiuj koketas kun si pri sia verko Z havi juĝan aferon kun iu MT Marta renkontiĝis kun tio, kun kio renkontiĝas milionoj da homoj Z dividi ion kun iu Z kompari kun io Z rilati kun io miksi kun io Z kontrasti kun io Z ĝi estas ligita kun tiom da malbonaj cirkonstancoj, ke estas tre bone lasi ĝin flanke Z
4 konstantan detalon aŭ karakteron, kiun oni provizore konsideras aparte de la tuto: cervo kun bonaj lumboj MT ligna kesto kun fera garnaĵo Z kun sia karaktero la sincera, li ne esploros la rapirojn Z ĉiu sezono kun sia bono Z
5 cirkonstancan detalon, kiu karakterizas agon aŭ aganton: agi kun kolero MT sian buŝon ŝi malfermas ŝi parolas kun saĝo MT fermi pordon kun bruo mi vekiĝis nokte terurita, kun batanta koro B ŝi kisis lin Kun senhonta vizaĝo MT la nun proponatan broŝuron la leganto kredeble prenos en la manojn kun malkonfido Z li persekutis kun glavo sian fraton MT subite venas la reĝid’ Hamleto, Kun disŝirita vesto Z li foriris kun longa nazo elrevigita Z kun ĉe la lastaj vortoj Mario eliris el la salono Z kun la tempo la formo nova iom post iom elpuŝos la formon malnovan FA ilia nombro kreskas kun ĉiu horo
2 Oni foje uzas akuzativon por esprimi tian cirkonstancan detalon: pendigi tiun ĉi kanajlon la kapon malsupren Z
6 personon aŭ objekton, kiun koncernas la ago; pri, kontraŭ, al: kiel vi estas unu kun kontraŭ la dua? Z se io okazos kun al ni Z tiel estos kun pri tiu, kiu ektuŝos la edzinon de sia proksimulo penu agi pli bone kun kontraŭ fraŭlino altedevena Z liaj infanoj faris kun li, kiel li ordonis MT la konsternita ambasadoro ne sciis kion fari kun sia persono B vidante, ke li havas kontraŭ si du voĉojn, li devis cedi kun pri sia postulo pri plendo B ĉiu superflua «decido» katenas, kaj ni devas esti kun ĝi tre singardaj Z rekomendinte al la infano esti singarda kun pri la fajro Z esti humila kun kontraŭ iu MT ŝi hezitis kun la finado de la demando fini sian demandon Z kun via afableco Avaru pli vian afablecon Z kun konfido konfidi neniam rapidu Z
3 Pli bone estas uzi pli precizajn prepoziciojn kiel ni faris interkrampe.
4 Oni trovas ankaŭ iufoje la prepozicion kun uzatan por montri rimedon aŭ ilon (per). Tiu uzo estas nepre evitenda: enkuris knabineto, tiranta kun si longan puncan laĉon, kun per kiu ŝi antaŭ momento faradis gimnastikajn ekzercojn Z
kuna kune rilata; komuna; havanta saman lokon aŭ celon: nia kuna loĝado FK kuna vespermanĝo HLu kuna agado kun Unesko PDa
kune samloke, samtempe aŭ samcele:
1 ni iros ĉiuj kune Z vi ne devis puŝi ĉiuj kune! FK ni vojaĝu kune Z labori kune Z vendi ĉion kune
2 la du armeoj atakos kune patro kaj patrino kune estas nomataj gepatroj FE se vi parolas ambaŭ kune, oni vin ne aŭdos
3 al ĉiuj kune mi esprimas koran dankon Z ni bataladu kune tenataj Per unu bela espero! Z ➞ op-.
kune kun precize je la sama loko, tempo aŭ celo kiel: oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t.e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo FE la Fundamento devas resti severe netuŝebla eĉ kune kun siaj eraroj FA oni devas havi praktikan konsideradon, kiun oni kompreneble ne akiras kune kun la ĉiutaga manĝo Z la junulo kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ niaj malamikoj FE
kuni esti kune: nelonge ili kunis — en 1973 li mortis OE
kuno
1 kuneco: la tagoj feliĉaj de nia kun’
2 tuto de homoj kunaj:en ŝaŭmantan ĝojon fandiĝis nia kuno GWa
kun- prefikso kun la sencoj de kun 1, kun 2 kaj kun 3:
1 samloke. ➞ kunligi, kunmeti, kunporti, kunpreni, kunpuŝiĝi, kunsidi, kunveni; kunestado; kunsufiksa, kuntara.
5 La vortoj kunmetitaj per tiu prepozicio povas iufoje esti neklaraj, ĉar tie la prefikso povas ludi du malsamajn rolojn: aŭ tiun de predikativo (kunveni: veni, por ke oni estu kunaj) aŭ tiun de adverbo (kunveni: veni kune). Plej bone estas, en ĉiuj dubaj okazoj, uzi prefikse la plenan adverbon kaj distingi tiel: kunveni veni al kunigo kuneveni veni ope kunporti ombrelon en promenado kuneporti ĉerkon en enterigado
kunaĵo
kuneco stato de du aŭ pluraj personoj aŭ objektoj, kiuj estas kune: mi priĵuras petegas vin per la kuneco de nia juneco Z
kunigi fari, ke pluraj personoj aŭ objektoj estu kune: kunigi amikojn kunigi la brovojn kunigi la du ekstremaĵojn de ŝnuro ŝiaj manoj estis forte kunigitaj inter si Z malfeliĉo ofte kunigas la homojn, kaj feliĉo ofte disigas ilin FE kunigi utilon kun agrablo lingvo tutmonda devas esti pretigata per la kunigita laborado de la tuta civilizita mondo Z niaj kunigitaj penoj ➞ cementi, kunligi, unuigi.
kunigo ago kunigi kaj la rezulta stato: la kunigo de senŝanĝaj vortoj Z tabuloj por la kunigo de ambaŭ bordoj kuŝas tute pretaj Z
kunigaĵoMATE pri du aŭ pli da aroj la aro 2 de ĉiuj elementoj, kiuj apartenas al unu el tiuj aroj: la kunigaĵo de A kaj B estas notata A ∪ B ➞ komplemento, komunaĵo.
kuniĝi iĝi kuna: ili la princoj kuniĝos inter si MT kun kiu vi kuniĝas, tia vi fariĝas Z ĉiuvespere ili kuniĝis en mia ĉambro
kuniĝo stato de kuniĝintaj homoj aŭ aferoj: vi trovos en li la kuniĝon de ĉiuj talentoj Z malbonaj kuniĝoj malbonigas bonajn morojn NT
kunulo, kunulino tiu, kiu ordinare estas kun iu alia: kunulo de malĉastuloj hontigas sian patron MT bonaj kalkuloj, bonaj kunuloj Z la edzino, kiun vi donis al mi kiel kunulinon MT ➞ kamarado, kolego, kompaniano.
harmona kunulo MATE pri punkto A sur rekto, kiam du punktoj C kaj D sur la sama rekto estas donitaj la reflektaĵo de A en cirklo, kies diametro estas CD.
kunularo grupo de akompanantoj aŭ konatoj: la kunularo de la imperiestro ALö li fiere informis la kunularon, ke li posedas vastajn bienojn AKv
ĉi-kune ĉi tie kaj kune kun io alia: vi trovos ĉi-kune en la sama koverto la ĉekon mi sendas du fotojn ĉi-kune per ĉi tiu retmesaĝo ĉi-kune en la nuna artikolo ni prezentas du furorlistojn OBu
malkuna aparta aŭ disa: resti malkune de aliaj homoj ĝis resaniĝo VLe
nekunigebla tia, ke oni ne povas kunigi ĝin kun alia: tiuj du kondiĉoj estas memkontraŭaj kaj nekunigeblajili kunigis du ŝajne nekunigeblajn sciencojn — merkatikon kaj medicinon Ko
sekskuniĝe sekskuniĝante: kaj iu viro kuŝos kun ŝi sekskuniĝe MT
sekskuniĝi bestoj aŭ homoj kunigi la seksajn organojn: se virino alproksimiĝis al ia bruto, por sekskuniĝi kun ĝi MT Sin. koiti, kopuli 1, pariĝi 2. ➞ fiki.
surkuniga rilata al surkunigo; havanta surkunigon: surkunige veldita tubo
surkunigi TEKN kunigi du objektojn tiel, ke parto de la unua kovras parton de la dua. ➞ imbriki, interkovri.
surkunigo ago surkunigi, aŭ la rezulto de tiu ago.