PIV 2026 · Artikolo 13089
racio
Derivaĵoj en la artikolo 12
racio kapablo kompreni, rezoni, analizi, dedukti kaj prognozi en kohera sistema maniero kongrue kun la reala mondo:la regado super la naturo okazis samtempe kaj paralele kun la kreskado de la racio en la homa menso la SAT 2-anoj, skribis Lanti, devas celi enkonduki racion en sian mondkoncepton el la racio ni ne faru dion ➞ emocio, sento, volo.
racia konforma al la racio: racia metodo de interpretado sisteme venki ĉiujn barojn por la kreo de racia lingvo internacia Z racia vesto racia nutrado racia klasifiko ➞ inteligenta, praktika, prudenta, saĝa.
racie laŭ racia maniero: ni devas penadi ĉiam agi racie ne estas racie uzi interpretistojn en konferencoj, kiam ekzistas ja Esperanto
racieco konformeco al la racio: kio karakterizas plej bone la evoluadon de la homaro laŭ Lanti, tio estas ĝia tendenco eliri el mistika stato kaj celadi al racieco se estas racie iri senĉapele, certe la nudistoj posedas pli altan gradon de racieco
raciigi metode plibonigi ion per pli racia aranĝo: raciigi la produktadon raciigi la interŝanĝon de varoj raciigi la instruadon raciigi la lingvan strukturon ➞ normigi, tipigi.
raciigo, raciigado ag(ad)o raciigi: civilizo estas rezulto de raciigo vera raciigado devas celi la bonstaton de la tuta homa specio
raciismo FILO
1 doktrino, kiu akceptas nur la sciojn bazitajn sur la racio, malakceptante la senton kaj la kredon kiel ilojn de konado kaj fontojn de vero.
2 doktrino, laŭ kiu ekzistas veroj kaj principoj, kiuj ne devenas de empirio, sed estas liverataj de nerefuteblaj aprioraĵoj.
Sin. racionalismo.raciisto adepto de raciismo: la sorto de la planedo estis en la manoj de deko da personoj, kio estis situacio ne imagita de la raciistoj de la 19a jarcento YaS Sin. racionalisto.
kontraŭracia kontraŭa al la racio: ŝiaj diroj kaj pretekstoj estis ofte tute kontraŭraciaj, sed ŝia insisto triumfis spite ĉion CRo Sin. malracia. ➞ absurda, rutina.
malracia kontraŭracia: la problemo en afrika socio estas malraciaj landlimoj kreitaj de eŭropaj landoj RaP
neracia ne bazita sur racio: vi havas neracian, instinktan kapablon senti, kiu krimis, kaj mi ege fidas vin CPi Agripina sciis, ke estas neracie pensi tiel ALö
ŝtata racio POLI senmorala konsidero de la ŝtata intereso, per kiu la regantoj pravigas siajn kontraŭleĝajn aŭ maljustajn agojn: la pastrojn ne haltigis tiaj bagateloj, kiam tion postulis la ŝtata racio B viro plena de prudento, kiu komprenas la ŝtatajn raciojn B