PIV 2026 · Artikolo 14032

senso

Litero S

Derivaĵoj en la artikolo 27
  1. sensa
  2. sensi
  3. sensaĵ/o
  4. sensebl/a
  5. sensem/a
  6. sensem/ec/o
  7. sensil/o
  8. sensism/o
  9. sensiv/a
  10. sensiv/ec/o
  11. aŭdosenso
  12. ekster/osenso
  13. flarosenso
  14. gust/osenso
  15. ĥemisensil/o
  16. intern/osenso
  17. lumsensil/o
  18. nesensem/a
  19. pozicisenso
  20. pozicisensil/o
  21. prem1sensil/o
  22. propr/osenso
  23. propriocept/a senso
  24. supersensec/a
  25. tuŝ/osenso
  26. vidosenso
  27. viscer/osenso
senso
1 BIOL korpa kapablo de bestoj (inkl. homojn), pli malofte de vegetaĵoj (➞ mimozo), per kiu ili ricevas sciigojn pri iaj elementoj, fizikaj aŭ ĥemiaj, de la ekstera medio (eksterosenso), de la interno de la korpo (internosenso) kaj de ties ekvilibro en la spaco (pozicisenso): vidado, aŭdado, flarado, gustumado kaj tuŝado estas la kvin plej konataj sensoj la eraroj de la sensoj
2 KOMU kapablo percepti ion kvazaŭ per iu senso: plezuroj de la sensoj sensaj ĝuoj, ekz. voluptaj aŭ artaj se trankvilon vi serĉas, de viaj sensoj fermu la pordon
sensa
1 rilata al senso: sensa delikateco sensa obtuzeco ➞ plezurama.
2 = (prefere) sensora.
sensi tr ricevi impreson pere de senso aŭ sensilo: sensi fetoron sensi malvarmon sensi sonaltecon
sensaĵo BIOL konscia fenomeno estigata en la cerbo de individuo sekve de la ekscito de sensorgano aŭ sensilo: la sensaĵo estas la plej elementa ero de scio vida sensaĵo aŭda sensaĵo la intenso de sensaĵo kreskas proporcie kun la logaritmo de la grando de la stimulo la sensaĵo estas per si mem fremda al ĉia sento Sin. sensaco.
sensebla tia, ke ĝi povas esti ricevata pere de sensorgano aŭ sensilo: sensebla diferenco de dikeco kiam du pikoj estas tro proksimaj unu de alia, ilia aparteco ne plu estas sensebla
sensema kapabla sensi: la antaŭaj membroj ĉiam pli evoluis, delikatiĝis, fariĝis sensemaj ILa ➞ sensama.
sensemeco kapablo sensi.
sensilo
1 BIOL ĉelo aŭ ĉelaro, per kiu plurĉelaj bestoj ricevas sensaĵojn, kaj kiu troviĝas en sensorganoj aŭ en aliaj organoj. ➞ ĥemisensilo, lumsensilo, premsensilo, sensorganeto.
2 BIOL organeto de protozoo, per kiu ĝi ricevas sensaĵojn.
3 TEKN aparato aŭ instrumento, kiu povas detekti sonon, lumon, premon k.s. kaj iel reagi al tio: la agrokulturaj maŝinoj ekipitaj per sensiloj rikoltas multajn informojn, kiuj ebligas alĝustigi kun precizeco de unu metro la semadon MD malantaŭ la klapo troviĝas konstante varma liteto kaj sensilo, kiu tuj alarmas flegistojn post enmeto de bebo WKl
sensismo FILO doktrino, laŭ kiu ĉia scio venas de la sensoj kaj nur de ili.
sensiva
1 = (prefere) sensema: la haŭto de la mandorso estas aparte sensiva al la varmo infano kun orelo sensiva por la muziko
2 (evitinde) = sentema.
sensiveco
1 = (prefere) sensemeco.
2 (evitinde) = sentemeco.
aŭdosenso aŭdado.
eksterosenso BIOL senso pri la ekstera medio, i.a. pri la ago de eksteraj stimulantoj, ekz. varmo, piko, ĥemiaĵoj aŭ lumo.
flarosenso flarado 2.
gustosenso gustumado.
ĥemisensilo BIOL TEKN sensilo, kiu reagas al diversaj ĥemiaĵoj: ĥemisensiloj de la buŝo ĥemisensiloj de la nazo
internosenso BIOL viscerosenso.
lumsensilo BIOL TEKN sensilo, kiu reagas al lumo: bastonetoj kaj konusetoj estas la lumsensiloj de la okulo
nesensema tia, ke ĝi ne (plu) kapablas sensi: ĉe malaltaj temperaturoj la haŭto iĝas nesensema
pozicisenso BIOL senso pri la pozicio kaj movo de la propra korpo.
pozicisensilo
1 BIOL sensilo de pozicio (en muskoloj, tendenoj, artikoj, interna orelo k.a.)
2 TEKN sensilo 2, kiu reagas al la pozicio de tio, en kio ĝi estas instalita.
prem1sensilo sensilo, kiu reagas al premo: premsensiloj de la haŭto premsensiloj de la koro premsensiloj de arterioj ➞ sinuso 2
propriocepta senso senso de proprioceptado.
supersenseca apartenanta al tia mondregiono, ke ĝi ne povas esti sensata.➞ supernatura, mistika, okulta.
tuŝosenso tuŝado.
vidosenso vidado.
viscerosenso BIOL senso pri la visceroj de la propra korpo. Sin. internosenso.