PIV Reta Vortaro

PIV · 1785

bel/a.

I - Rilate al la naturo:

1 Vekanta difinitan specon de admira vidplezuro, responda al la estetika sento, k kaŭzata ĉefe de harmonio de formoj, ĝusta kombino de koloroj, ekvilibro de proporcioj: la plej bela rozo de la mondo ; belaj floroj ; bela pejzaĝo, panoramo; bela montaro; amaso da belaj infanoj ; virino tiel bela, kiel povis krei nur la naturo ; la bela Sara ; ho bela nimfo! ; via tutaĵo estas bela, mia amatino, vi ne havas difekton! ; tre bela kapo, sed sencerba! ; la bela sekso (virina); belaj birdoj; bela pantero.

2 Vekanta analogan plezuron ĉe la aliaj sensoj: ili havis voĉojn pli belajn ol la voĉo de homo ; puraj, belaj tonoj ; ŝi donu al mi sian belan mufon! ; bela felo, ledo; bloko el bela palisandro; bindaĵo el bela ledo; sed la plej bela estis kuŝi en la lumo de la luno .

3 Donanta ĝojigan impreson de freŝeco k kvieteco: bela vetero, ĉielo, klimato; bela tago, nokto; ĉiuj estis en plej bela lumo ; bela maro; en la bela sezono (printempa aŭ somera); (analoge) mi volas ĝui la kelkan nombron da belaj tagoj, kiun donas al mi mia juneco ; kiel bela estas la ekzistado! diris ĉiu rozo ; unu belan tagon (iam, en rakonto aŭ profetaĵo).

II - Rilate al la homo:

4 Admirinda k plezuriga pro sia arta perfekteco: bela statuo, pentraĵo, katedralo; la belaj ne vualitaj membroj de la Ticiana Venero ; bela poemo, sonato, himno, spektaklo, filmo; nun mi rakontos al vi belan historion ; neniu havis tiel belajn librojn ; la bela literaturo ( beletro).

5 Altige impresanta la animon pro sia spirita aŭ morala supereco: bela penso; bela talento, genio; bela ago de sinofero ; bela (heroa) morto ; tio restos bela paĝo en nia historio.

6 Admirveka pro sia distingiteco, eksterordinareco: vidi iom la belan societon ; havi belajn manierojn ; domo, kiu, dank’ al tiu bela privilegio, faros viajn infanojn nobeloj ; tio estis bela donaco ; amiko fidela estas trezoro plej bela .

7 Escepte taŭga por sia funkcio, sukcesa en sia speco: bela specimeno de poŝtmarko; havi belan rikolton; jen bela tritiko!; neniam la kanto finiĝas, tio en la tuta afero estas la plej bela ; tio estus bela edzino por mia filo ; (ironie) ĝi montriĝis kiel bela sofismo ; jes, tio kredeble estas vere bela plezuro, diris moke la kokino ; bela pago por via ŝvito en la kampa batalo, ke vi nun vivas en gimnazioj! ; fari al iu belajn promesojn. 1 bel estas ofte uzata kunmete, kun la senco 1, 2 aŭ 4: belartoj , belskribado , belritma , belsoneco , belvidejo ; belaspekta , belfigura , belforma , belkolora , belkreska , belspirita , belvizaĝa .

bele. En bela maniero: li scipovis bele desegni; mi sciis danci k vesti min bele ; la suno lumis tiel varme k bele! ; ĉarme k bele estis en la malnova bieno ; (ironie) via mastro estas bele aranĝita! (trompita); estus tre bele, respondis la filino malĝentile, ke mi iru al la fonto .

beli () Aspekti, impresi bele: neniam tiel belis la aŭtuno! .

belo. Tio, kio estas bela, rigardata en abstrakta, absoluta maniero: la belo similas en ĉi tiu mondo al la lumo de la suno k vivas eterne ; tiu plantis ĝin sur la tombo de Thorvaldsen, kie ĝi floris kiel bildo de la belo ; la bono ĉiam estu kompanian’ de l’ belo!.

belaĵo. Sensebla, konkreta manifestiĝo de la belo; io bela, rigardata kiel aparta objekto: kiel fianĉo, kiu sin ornamas per belaĵo ; ili ankaŭ ne povis vidi la belaĵojn de malsupre (en la maro); admiri la belaĵojn de la naturo, de simfonio; ŝiaj belaĵoj superbrilis la belajn aĵojn ĉirkaŭ ŝi .

beleco. Eco de iu, io bela: la diino de beleco ; Helga staris tie en sia tuta beleco ; ne deziregu en via koro ŝian belecon ; beleco estas promeso de feliĉo; beleco hodiaŭ estas, morgaŭ ne restas ; la rozkolora rebrilo tre plialtigas vian belecon ; kia brilo k kia beleco estis en la salonoj! . 2 En beletro, oni iufoje uzas belo aŭ beleco kun la senco de belul(in)o: mia kara, mia belo estis brava juna Dano ; la beleco de Izrael estas mortigita sur viaj altaĵoj! ; plaĉi al tiaj kapricaj belecoj! .

belega. Aparte, ekstreme bela: tie staris nuda belega virino ; belega voĉo ; belega komenco! Tio certe estos historio, kiu plaĉos al ĉiuj! ; ĉi tie estas belege en printempo! ; ĉu ne odoras ĉi tie belege? .

belego. Io belega: la pordo de la ĉielo malfermiĝis k la animo flugis al la malfermita belego .

belegeco. Eco de io belega: kun kia gusto k belegeco oni tie donis balojn! . lukso, pompo.

beleta. Neregule bela, sed tamen iel plaĉa: kvankam ŝi estis malbela, tamen, havante beletan figuron k lertan langon, ŝi iam turnis sur sin la okulojn ; mi estas konata kun beletaj aktorinoj ; en la arbaro staris beleta abio ; tio estas triviala historio, sed ĝi estas belete esprimita . linda.

beligi

1 Fari bela: la suno beligis la mizeran ĉambreton; kiu metis en la koron de la reĝo la ideon beligi la domon de la Eternulo? ; ne beligas loko homon, sed homo la lokon ; ŝi kolorigis siajn okulojn k beligis sian kapon . dekoracii, ŝminki.

2 () Peni prezenti ion malbonan sub bela aspekto: ha ĉesu! ne beligu la perforton! ; vi blindigis viajn gepatrojn k beligis viajn trompojn ; kiel vi volas beligi vian ĵurrompon! . senkulpigi.

beligado. Tuto de la agoj, per kiuj oni beligas iun: salono de beligado; tiel longe daŭris la tempo de ilia beligado: ses monatoj per mirha oleo k ses monatoj per aromaĵoj .

beligaĵo. Ĉiu el la produktoj, uzataj por beligi sin (haŭtkremaĵo, pudro, lipruĝo ). kosmetiko.

beligisto, beligistino. Specialisto pri la arto beligi vizaĝojn k korpojn. ŝminkist(in)o.

belulo, belulino. Persono rimarkinda pro sia beleco: nokte eĉ monstro estas belulo ; mi ne estas tia homo, kiu faras ĉagrenon al belulinoj .

malbela

1 Malplaĉa al la vidado, pro misproporcio, difekto, kriplaĵo : malbela vizaĝo, cikatro; por patrino ne ekzistas infano malbela ; la malbela anasido (kiu poste iĝis bela cigno); malbelaj grasaj serpentoj de la maro ; malbela bruniĝinta vesto ; li loĝis en luksa pseŭdokastelo perfekte malbela; (analoge) malbela vetero .

2 Malplaĉa al la spirito, pro trivialeco, maldeco : por virta orelo ne danĝeras vorto malbela ; malbelaj pensoj, agoj.

malbeleco. Eco de iu, io malbela: kial la naturo devis meti sur min tiun ĉi ŝarĝon de malbeleco? ; terura estis la malbeleco de lia animo.

malbeligi. Fari malbela: la mizero ĝis nun ne malbeligis vin .

malbelulo, malbelulino. Persono rimarkinda pro sia malbeleco: ne helpas spegulo al malbelulo .

plibeligi. Fari pli bela: kolero eĉ plibeligis ŝin.