PIV 2020 · 4129
★etend/i
★etend/i (tr)
1 Fari ion rektolinia: etendi rubandon B, draton Z, risorton; etendi vitran tubon al fadeno en flamo; etendi la membrojn Z (por ripozo); tro mallonga estos la lito, por sin etendi X; ili ne povosciis etendi siajn piedojn (krurojn) konforme al la litkovrilo Z (moderigi sin).
2 Direkti (membron) ien, farante ĝin rektolinia: etendi la brakojn al la ĉielo Z; per forta mano k etendita brako X; (analoge) li trovis makzelon de azeno, etendis sian manon k prenis ĝin X; Uza etendis sian manon al la kesto de Dio k ekkaptis ĝin X; la knabino etendis al ili ambaŭ manojn Z; mi ne etendu mian manon kontraŭ sanktoleiton X (por lin mortigi); etendi la kapon tra la fenestro Z; etendante la kapon super ŝian ŝultron Z.
3 Malvolvi ĉiudirekten, kovrante pli ampleksan spacon: etendi tolaĵon sur ŝnuro por ĝin sekigi; etendi flagojn Z; tendon Z, kurtenon, mantelon Z; etendi fumnubon antaŭ la fronto; etendi tapiŝon sur tablo(n), tapeton sur muro(n); etendi reton Z, velon B; li etendis siajn batalionojn sur la kampo; etendi pajlon sur la tero; etendi la flugilojn; (f) la maro kuŝis etendita antaŭ la juna knabino Z. ☞ sterni.
4 Plilongigi aŭ pliampleksigi metalon, malplidikigante ĝin: etendi oron per martelado, per fadenigilo. ☞ dilati.
5 (f) Disvastigi ĉiudirekten: oni devas etendi la regulon al ĉiuj similaj okazoj; etendi sian programon; etendi sian povon, la limojn de sia regado.
6 ∆ a) (pp punktoj en vektora spaco) Generi per linearaj kombinaĵoj. b) (pp punktoj en afina spaco) Generi per afinaj kombinaĵoj.
etenda. Rilata al etend(ad)o: etenda muskolo; ☐ streĉetenda diagramo.
etendo
1 Ago de etendanto: etendo de la brakoj supren.
2 Mezuro de etendado: ĝisrompa etendo de drato; limo de etendo.
etendado. Ago longe aŭ ripete etendi: etendado de la flugiloj dum la ŝvebo.
etendaĵo. Io etendita: etendaĵo da akvo, da kampoj, da sablo.
etendebla. Povanta esti etendata: kupro estas etendebla metalo.
etendiĝi
1 Malvolviĝi laŭ la longo: risorto, ondo etendiĝas; arbaro, kiu etendiĝis ĝis la bordo de la maro Z; sur ambaŭ bordoj etendiĝis seninterrompa vico da dometoj B. ☞ kuŝi, sterniĝi.
2 Malvolviĝi ĉiudirekten: la branĉoj etendiĝis ĉirkaŭ la tuta frontono Z; longa ombro etendiĝis sur la plafonon Z; nebulo etendiĝis super la valo; dolĉa parfumo etendiĝis tra la aero. ☞ disvastiĝi.
3 Okupi vastan spacon aŭ tempon: la nemezurebla maro etendiĝis antaŭ li Z; la grenkampoj etendiĝas ĝis la horizonto; Pireneoj etendiĝas inter Francio k Hispanio; tiu periodo etendiĝas de 1884 ĝis 1900.
4 (f) Disvastiĝi ĉiudirekten: la sciigo etendiĝis rapide; la interesoj, la konkurenco nun etendiĝas al la tuta mondo.
disetendi. Disigante etendi: disetendi la gambojn; disetendi la grandajn plumojn de la flugiloj Z; la necerteco disetendis siajn nigrajn flugilojn; (f) la vento disetendas la bonodoron de floroj Z.
eletendi.
1 Plej longe etendi.
2 Eligante etendi: eletendi la langon Z.
batetendi. Batante etendi: batetendi foliojn de oro Z.
tiretendi. Tirante etendi: tiretendi draton.