PIV 2026 · Artikolo 10634
★morti
Derivaĵoj en la artikolo 36
- morta
- morte
- morto
- mortad/o
- mortec/o
- mortem/a
- mortem/o
- mortem/ul/o
- mortig/a
- mortig/i
- mortig/o
- mortiĝ/i
- mortind/a
- mortint/aĵ/o
- mortint/ej/o
- mortul/o
- brulmortig/i
- ekmorti
- elektr1/omortig/i
- formorti
- frost/omorti
- frostmorti
- ĝismorta
- kaŝmortig/i
- mal/sat1morti
- mal/sat1morto
- memmortig/o
- pik1mortig/i
- postmorta
- promorta
- senmorta
- senmortec/o
- senmortig/i
- si/nmortig/o
- ŝtonmortig/i
- transmorta
★ morti ntr
1 ĉesi vivi; perdi la vivon: ni ĉiuj devas morti kial mi ne mortis tuj el la utero ? MT morti de malsato Z morti per la glavo morti sub ies mano morti pro vundo morti sur ŝtiparo morti en sia lito morti en batalo morti por amiko morti pro la patrujo FE morti en bona maljuneco MT morti kiel bona kristano (figurasence) de tio vi ja ne mortos! morti de enuo morti de amo la sekreto mortis kun li
2 BOTA perdi la vivigan sukon: mortintaj folioj
3 MEDI membro perdi la sentemecon: havi mortintan fingron
4 (figurasence) ne plu esti; forpasi; malaperi: multaj antikvaj civilizoj mortis jam mortis la printempo jam mortis mia juneco tiu ideo ne povas morti rigardi la baldaŭ mortontan tagon ➞ agonii, detruiĝi, droni, elviŝiĝi, estingiĝi, ruiniĝi, perei, velki.
morta
1 rilata al morto: morta silento Z kiel vekita el morta dormo Z ni estis en morta danĝero LDB li sendas mortajn mortigajn malsanojn al la homoj kaj bestoj B
2 (arĥaismo) = (prefere) mortema: la korpo estas morta, la animo estas senmorta FE
3 = (prefere) malviva, mortinta.
morte en morta maniero: li estas morte malsana, li ne vivos pli, ol unu tagon FE ŝia edzo, morte vundita, perdis la vivon HLu oni povas tre bone lasi la manojn morte pendi laŭlonge de la korpo ILa
morto
1 ĉeso aŭ perdo de la vivo, t.e. halto de la ĉenreakcioj, per kiuj la diversaj molekuloj de individuo servadas unu al la aliaj: ŝajna morto efektiva morto tro frua morto akcidenta morto malhonoriga morto post glora mort’ Z mi mortu per la morto de herooj Z por doni al nia patro la baton de la morto Z timo je la porĉiama morto Z kondamni al morto priplori ies morton Z ĝibulo ĝis morto restos ĝibulo Z ➞ mortokvanto.
2 personiĝo de morto 1: la morto ne distingas, ĉiujn egale atingas Z la morto ŝercon ne komprenas: oni ĝin vokas, ĝi venas Z la Morto etendis sian longan manon al la malgranda delikata floro Z
3 (figurasence) detruiĝo aŭ malapero: tio estas la morto de la klasika arto ŝi ĉeestis la morton de siaj plej karaj esperoj
mortadomulto da mortoj: li memoris pri mi en la lasta malfacila horo de la mortado Z granda mortado de suĉinfanoj
morteco eco de io mortema: la morteco de la civilizo
mortema certe iam mortonta:la dioj kaj la mortemaj homoj B kiu vi estas, ke vi timas homon morteman ? MT Sin. mortideva.
mortemo STAT la statistika risko pri mortado: en tiu regiono la averaĝa vivespero estas pli malalta kaj la infana mortemo pli alta
mortemulo estaĵo, kiun iam trafos morto: la senmortuloj volonte longigas la vivon De mortemulo Z ankoraŭ neniu mortemulo estis tiele honorita kiel vi nun! Z Sin. mortalo, mortemulo.
mortiga
1 tia, ke ĝi kaŭzas morton: mortiga mana batalado Z mortiga veneno HLu la varmego estis mortiga B (figurasence) nia afero, kiun ni devas defendi de mortigaj atencoj Z
2 MEDI malsano tia, ke ĝi tre verŝajne kaŭzos morton eĉ post kuraca traktado: li ricevis ja sian mortigan malsanon per tio, ke li faris superhomajn penojn por savi al ni nian infanon Z ➞ finstadia.
mortigi
1 senigi iun je la vivo; kaŭzi la morton de iu: estas pli facile mortigi, ol revivigi Z la Eternulo mortigas kaj vivigas MT por muŝon mortigi, oni pafilegon ne uzas Z David batis la Filiŝton kaj mortigis lin MT minacoj ne mortigas Z li tamen ne mortigis sin mem FE malbeno al liaj mortigintoj! Z la nombro de la mortigitoj MT ➞ kadavrigi.
mortigo ago mortigi: antaŭ mortigo de urso ne vendu ĝian felon Z homo, kies konscienco estas ŝarĝita de mortigo MT la mortigo de Klitemnestro fare de ŝia filo
mortiĝi iĝi mortinta; akcidente morti: mia onklo ne mortis per natura morto li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj mortiĝis FE la patro elfalis el fenestro de tria etaĝo kaj mortiĝis Z la tuta domo forbrulis, kaj la juna pasero mortiĝis, sed la junaj homoj feliĉe sin savis Z
mortinda inda je morto: tio estas mortinda ofendo KRIS mortinda peko ➞ veniala Z
mortintejo tombejo.
mortulo mortemulo: simpla mortulo, penetrinte tien, povis perdi la vivon B
brulmortigi mortigi iun per bruligo.
ekmorti tuj aŭ subite morti.
elektr1omortigi ELEK mortigi iun per elektra malŝargo.
formorti malaperi en la morton: formorti — dormi, kaj nenio plu! Z ŝi vidis en sonĝo la formortintan edzon Z sed tiu brueto baldaŭ formortis
frostomorti, frostmorti morti pro elmetiĝo al frosto: li estis senviva, frostmortinta sub la saliko Z
ĝismorta
1 daŭronta ĝis la morto: tio estas ja ne ebla, ke la decidita, sola, ĝismorta loko de ŝia sorto estu tiu seĝo Z
2 iranta ĝis la morto: ĝismorta maltrankvileco ĝismorte batali
kaŝmortigi atence mortigi iun:tio vekis ĵaluzon ĉe la reĝa kuracisto, kiu sendis kaŝmortigi lin EPĈ
malsat1morti morti pro malsato.
malsat1morto morto pro malsato: mallertuloj, defendantaj sin kontraŭ malsatmorto Z
memmortigo suicido.
pik1mortigi mortigi iun per enpuŝo de pikilo, ponardo k.s.: li eltiris tranĉilon kaj pikmortigis lin Z
postmorta okazanta post ies morto: postmorta publikigaĵo ➞ transmorta, transtera.
promorta okazigata pro ies morto: akra sonorado de la promorta sonorileto Z
senmorta neniam mortanta: la genoj de nia korpo estas senmortaj senmorta animo Z (figurasence) la senmortaj verkoj de Homero
senmorteco eco de io aŭ iu senmorta: la senmorteco brilis el ŝiaj okuloj Z promesi al iu la senmortecon en la homa memoro
senmortigi igi ion aŭ iun senmorta: senmortigi ies nomon
sinmortigo suicido.
ŝtonmortigi ŝtonumi.
transmorta troviĝanta trans la morto: vi ne dubas ja pri transmorta vivo? Z ➞ postmorta, transtera, transtomba.