PIV 2026 · Artikolo 12131
★pezi
Derivaĵoj en la artikolo 28
★ pezi ntr
1 fari konstantan premon sur subtenantan objekton aŭ konstantan tiron sur pendigantan objekton, pro la altiro de la tero: la libro pezas duonon de kilogramo ĉiu hajlero pezis pli ol 50 gramojn kiom pezas tiuj valizoj? mi volas pezi malpli
2 io sentigi al iu konstantan premon aŭ tiron pro la tera altiro: sur ĉeval’ de najbaro la ŝarĝo ne pezas Z tiuj vualoj pezas sur min sed malpli ĉi tie pezas la ŝarĝoj Z tro pezis la katenoj por rapide iri
3 (figurasence) esti preme ĝena, laciga aŭ sufoka: mia mano pezos sur iliaj ŝultroj! pezas sur ĝi la tero ĝia krimeco MT malĝojiga sorto pezas sur ili ŝi provis forgesi la zorgojn, kiuj tiel pezis sur ŝia koro
4 (figurasence) havi gravecon aŭ influon: estas homo, kies sola vorto pezas tiu argumento multe pezis sur mia decido
peza
1 havanta ian pezon: oro estas pli peza ol fero Z aero estas peza
2 havanta grandan pezon: peza ŝtono peza ŝarĝo peza pakaĵo ŝuoj pezaj kiel plumbo pezaj radoj krakis obtuze Z du pezaj larmoj defluis sur la vangoj Z pezaj kanonoj pezaj tankoj
(analoge) peza artilerio peza kavalerio pezaj trupoj pezaj bombaviadiloj KEMI peza akvo oksido de deŭterio D2O peza oleo mazuto
(figurasence) ŝi apogis sur ili la genuoj la videble tre pezan kapeton Z3 tia, ke ĝi falas aŭ frapas kun granda forto: la maro rulis pezajn ondegojn sur la bordon Z peza maro peza ŝtormo (figurasence) peza bato de la sorto Z peza kolero MT
4 malfacile eltenebla de la stomako: peza manĝaĵo, peza vino kun alkohola enhavo supera al 14% (figurasence) frazo perfekte preciza, sed enuige peza Z
5 donanta impreson de premeco aŭ sufokeco: malluma, peza plafono Z peza ĉielo peza atmosfero peza vetero peza kaj longa dormo Z
6 peniga; malfacile elportebla: vi sentigis al via popolo pezan sorton MT via patro faris nian jugon tro peza MT tio faris mian vivon terure peza pezaj zorgoj peza tasko pezaj kondiĉoj Dio pardonu al mi mian pezan pekon! Z
peze en peza maniero: se mi ŝarĝas vin tro peze, diru! KKa estas peze ĝin porti! Z io peze kuŝas sur la konscienco Z
pezo
1 forto rezultanta de la tera altiro, per kiu la korpoj pezas: fali sub la pezo de io la pezo, kiun povas elteni ponto malgranda pezo, sed granda prezo Z estis kvazaŭ mi denove sentus la pezon de la sitelo kiam mi ĉerpis akvon ALö (figurasence) la tondro, kiu kun milionfunta pezo falos sur vian fieran animon! Z
2 mezuro de pezo 1 rilate al konvencia unuo: kia estas la pezo de tiu valizo? doni al iu plenan pezon sen falsado Z kuntara pezo malneta sentara pezo neta ➞ pezoforto.
3 (figurasence) peniga suferiga efiko: kurbiĝi sub la pezo de la jaroj ni portas la pezon de ilia potenco B kompari la estontan laborenspezon kun la estontaj bezonoj kaj klare rimarki la nesufiĉecon de la unua, la pezon de la lastaj Z en «majstreco» li sentis la pezon de l’ honoro kaj la ĉenon de l’ sklaveco EPr sub la pezo de liaj pekoj
4 (figurasence) grava influo: oni donas multe da pezo al tiuj frazoj de la komunikaĵo li havas multe da pezo en la registaraj konsiliĝoj ĉu vi tiel frue sentas jam la pezon de la vero? Z
5 TIPO proporcio inter la larĝo de la plej dikaj strekoj kaj la larĝo de la blanka interspaco ene de signo: tipara pezo ➞ grasa, graseta, kontrasto.
specifa pezo FIZI pezo de volumena unuo de homogena substanco.
pezaĵo objekto peza, ordinare uzata por difinita celo: la pezaĵoj de horloĝo ➞ pezilo.
pezeco eco de io peza: la pezeco de ŝarĝo la pezeco de malbone bakita pano pezeco de stomako iliaj kapoj leviĝadis kun videbla pezeco Z
pezigi fari ion peza: la pluvego pezigis la velojn (figurasence) via patro tro pezigis nian jugon MT tiu sciigo pezigos la korojn Z tro da adjektivoj pezigas la frazon
pezilo metala maso servanta kiel pezunuo: pezilo de du kilogramoj trompaj neegalaj peziloj MT kontrolisto de la peziloj kaj mezuriloj
pezilaro aro de diversaj peziloj: la pezilaro de pesilo
atompezo (evitinde) = atommaso.
egalpezi tr egali ion per sia pezo: la turmentego ne egalpezus tiujn larmojn Z
egalpezo (precipe figurasence) ekvilibro: tiuj, kiuj provis rilati al nia ideo kun juĝo memstara, sed sub la influo de diversaj aŭditaj opinioj perdis la egalpezon Z reordigi la egalpezon de havoj Z
gram1pezo FIZI (arĥaismo) mezurunuo de forto 6 aŭ pezo: la forto, per kiu la maso de unu gramo 1 estas tirata sur determinita loko de la tero. ➞ neŭtono 1.
kargopezo MARN la pezo de kargo, kiun ŝipo kapablas porti.
kontraŭpezi agi kiel kontraŭpezo al io aŭ io: kontraŭpezi la unukulturan influon de forta nacilingvo GMc la grizon en la urbo mem agrable kontraŭpezas kelkaj kvartaloj OE ➞ kompensi.
kontraŭpezo
1 maso, kies pezo kompensas aŭ ekvilibras parte aŭ tute unu forton: lifto kun kontraŭpezo (analoge) radiofonia kontraŭpezo grupo de konduktodratoj, izolitaj de tero, konektitaj al antena sistemo kaj uzataj anstataŭ senpera terkonekto
2 (figurasence) io, kio tute aŭ parte kompensas alion: oni kreis du konsulojn, por ke ĉiu estu la kontraŭpezo de la alia
laŭpeze kalkulante la pezon: uzi sian manĝaĵon laŭpeze MT oni manĝos panon laŭpeze porciume kaj en zorgoj MT
malpeza
1 havanta malgrandan pezon: malpeza sako malpeza ŝarĝo oro estas pli peza ol fero, pli malpeza ol aero Z malpeza kiel plumo sur malpeza nubo MT malpezaj armiloj
(analoge) malpeza artilerio malpeza kavalerio malpeza ponteto malpeza balkono el malpezaj materialoj
2 facile digestebla: fari malpezan vespermanĝon malpeza biero malpeza vino kun malgrandaj procentoj de alkoholo malpeza nutraĵo
malpeze en malpeza maniero: esti nur malpeze ŝarĝita ŝi malpeze paŝis sur la herbejo vesti sin malpeze
multepeza tre peza: tro multepeza, mi alian volas pri rapiro Z ŝi deĵetus la multepezan kronon! Z
multepezeco eco de io multepeza: (figurasence) la multepezecon de la lingvo mi alskribadis nur al tio, ke mi ankoraŭ ne sufiĉe bone ĝin posedas Z
muŝpeza boksisto pezanta ĝis 52,8 kg.
nazopezeco AVIA la emo de aviadilo direkti sian nazon malsupren aŭ sian voston supren dum flugado pro malĝusta ŝarĝo.
plipezo pezo super la normala aŭ preskribita: doni malgrandan plipezon por plaĉi al la klientoj via pakaĵo havas plipezon de tri kilogramoj (figurasence) mi konsideras ege ĝojiga la plipezon, inter la fruaj praktikantoj de Esperanto, de ĝermanlingvanoj kaj slavlingvanoj WJa
plumpeza boksisto pezanta ĝis 58,1 kg.
superpezi tr havi pli grandan gravecon aŭ influon ol io alia: ĉu la «kontraŭ» ne superpezas la «por»? Z la eta nuna momento iros sur la pesilon kontraŭ la tuta pasinteco kaj superpezos ĝin Z
superpezo ago superpezi, aŭ la rezulto de tiu ago: la superpezo de la grandaj potencoj en la internaciaj kunvenoj