PIV · 5413
★gras/o
★gras/o
1 Facile ŝmirebla k fandebla substanco, kiu troviĝas en la animalaj histoj: ĉe kelkaj ŝafspecoj la graso akumuliĝas en la vosto; konsumi sian antaŭan grason Z (pp vintrodormanta besto; f: vivi el la ŝparitaĵoj). ☞ adipo, steato. ➞ grasacido.
2 Similnatura substanco el aliaj fontoj: margarino estas vegetaĵa, vazelino minerala graso; la graso de la olivarboj N (grasa suko).
3 🍴 Tiu substanco, uzata en kuirado, industrio: uzi porkan, anseran, grason; kvazaŭ de graso k oleo satiĝus mia animo X; deŝiru la tutan grason el tiu viando; depreni la grason de la buljono (la grasokulojn); fandita graso (ŝmalco). ☞ lardo, sebo, butero, margarino, oleo, grivo.
4 ב Plej delikata nutraĵo, vivigaĵo: Dio donu al vi grason de la tero X.
grasa
1 Entenanta relative multe da graso: ❤ grasa histo, ĉelo; 🍴 grasa nutraĵo, lakto, supo, fromaĝo; Ⓚ grasaj korpoj (oleo, graso ks); (analoge) grasaj acidoj (grasacidoj: Vd acido).
2 (pp homo, besto) Havanta multe da graso: grasa kiel monaĥo; viaj vizaĝoj estas malpli grasaj ol ĉe aliaj knaboj X; grasa bovo X, anserino Z; grasdika homo Z.
3 Ŝmirita, pli-malpli kovrita per graso: grasaj haroj; grasa ĉapelo; froti per grasa tuko.
4 Donanta la impreson de io ŝmirtaŭga k denseca: ⊕ grasa argilo (gluiĝema, ĉar sen kvarcaj grajnetoj); grasa brilo (pp mineralo), grundo, karbo (Vd karbo); 📖 grasa fasono, tiparo (kun larĝaj strekoj); ☆ pentri per grasa peniko (tiel ke la farboj reliefiĝas).
5 (f) Fekunda, fruktodona, prospera: grasa lando; vinberĝardenon havis mia amiko sur grasa altaĵo X; grasaj herboj, paŝtejoj X, rikoltoj; (f) grasa ofico, posteno; grasaj vivrimedoj.
grasi (tr) Ŝmiri, lubriki per (ne fluida) graso.
grasaĉa (pp iu) Deforme grasa.
grasaĵo
1 🍴 La grasa parto de viando: lumba grasaĵo.
2 ב Plej bona nutraĵo: la animon de la pastroj mi satigos per grasaĵoj X; festeno el grasaĵoj sukoplenaj X; vi manĝos la grasaĵon de la lando X.
grasaĵa. Prezentanta la konsiston de graso.
graseco
1 Eco de io grasa.
2 Eco de iu grasa.
grasega. Ege grasa.
graseta
1 (pp homo) Iom grasa, kun plaĉa aŭ simpatia aspekto: graseta edzineto.
grasigi
1 Fari iun grasa: evitu la nutrojn, kiuj grasigas; grasigi anseron B; la sebo de grasigitaj bovoj X; via frato venis, k via patro buĉis la grasigitan bovidon N.
2 Grasumi.
grasigaĵo. Grasumo.
grasiĝi
1 Iĝi grasa: Jeŝurun grasiĝis k malhumiliĝis X; porkoj facile grasiĝas.
2 (f) Iĝi fekunda, prospera: la stepoj de dezerto grasiĝos X; la akciuloj grasiĝis per altaj dividendoj.
grasumo. Ĉio, kion oni enmetas en la grundon por fari ĝin pli fekunda: naturaj, kemiaj grasumoj. ☞ sterko.
grasumi (tr) Fekundigi grundon enmetante grasumon: malbone grasumita agro.
malgrasa
1 Entenanta relative malmulte da graso: ❤ malgrasa histo; 🍴 malgrasa viando, nutraĵo, buljono, lakto (senkremigita), fromaĝo.
2 (pp homo, besto) Havanta malmulte da graso: malgrasa almozulo; iliaj haroj pendis senorde sur la malgrasaj koloj Z; mi faros juĝon inter ŝafo grasa k ŝafo malgrasa X; la sep bovinoj malgrasaj estas sep jaroj de malsato X.
3 Donanta la impreson de io ne abunda: malgrasa kalko (ne multe vastiĝanta, kiam akvigita); malgrasa karbo (Vd karbo); malgrasa tipo (presanta nur maldikajn strekojn); malgrasa erco (ne riĉa je la koncerna metalo).
malgrasiĝi. Iĝi malgrasa: lia grasa korpo malgrasiĝos X; ŝia malgrasiĝinta k flaviĝinta vizaĝo Z.
trograsiĝi. Iĝi tro grasdika.
langraso Ⓚ Lanolino.
ŝmirgraso. Grasa korpo, uzata por ŝmiri (maŝinojn ks).
ursograso. Graso de urso, uzata i.a. por ŝirmi ŝuojn kontraŭ akvo.