★okul/o

1 Organo de la vidkapablo: ❤ ĉe la mamuloj okulo konsistas el okulbulbo (Sin. okulglobo), la bazo de la opta nervo, k akcesoraj organoj (palpebroj, okulharoj, brovoj, motoraj muskoloj, glandoj, ligamentoj k.a.); levi ^Z, mallevi, movi ^Z la okulojn ^Z; li fermis duone la okulojn ^Z; rigardi per larĝe malfermitaj okuloj ^Z; sablero enfalis en mian okulon ^Z; vi ricevus polvon en la okulojn ^Z; teni la okulojn malfermitaj (batali kontraŭ dormemo); en tiu terura vetero oni ne povis eĉ pensi pri fermado de okulo ^Z; okulon pro okulo, denton pro dento ^X (egala repago); (f) kiu tro alten rigardon direktas, tiu tre baldaŭ okulojn difektas ^Z (ambiciulo malsukcesos). Sin. oftalmo. ☞ iriso, korneo, kristalino, retino, skleroto, vitreo, okulbulbo, okulglobo. ➞ okulfundo, orbito.

2 Tiu sama organo, rigardata kiel parto de la fizionomio: havi bluajn, nigrajn, verdajn okulojn; lacaj, ruĝrandaj, bluringaj okuloj; kia bela persono ŝi estas! kiaj okuloj! ^Z; ĉu estas io, kion mi ne farus por viaj belaj okuloj?.

3 Tiu sama organo, rigardata kiel ilo de atento k intereso: al la okulo prezentiĝas vasta dezerto ^Z; tuj falis en la okulojn tute nova fortepiano ^Z; ili povas kuraĝe aliĝi al tiu ĉi institucio kun okuloj fermitaj ^Z (☞ blinde); streĉi la okulojn ^Z; direkti siajn okulojn al iu ^Z; mi turnas la okulojn de la amikoj sur tiuj ĉi punktoj ^Z; okulo ĉion pririgardas ^Z; sekvi iun per la okulo; verkante la regularon, mi havis antaŭ la okuloj (priatentis) la specialan situacion de la afero ^Z; foriru de antaŭ miaj okuloj!; ĉies okuloj kun teruro deturniĝis ^Z; kovri al si la okulojn kontraŭ (por ne vidi) la ekzistanta danĝero ^Z; malfermi la okulojn al iu (forigi la iluziojn k montri la efektivan realaĵon; ➞ vualo); tio estas evidenta k falas al ĉiu en la okulojn ^Z; (➞ frapi 4); ŝuti polvon en la okulojn ^Z; iafoje oni devas okulon fermeti ^Z (ne esti tro severa); fermu la okulojn kontraŭ negravaj plendoj ^Z; ne kredu al orelo, kredu al okulo ^Z (ne onidiron, sed propran observon); okulo de mastro, pli ol beno de pastro ^Z; en la okuloj de gepatroj ĉio ĉe la infanoj estas bone alaspekta ^Z; vi jam aspektas kiel doktoro almenaŭ en miaj okuloj ^Z; (f) antaŭ la okuloj de ŝia animo malfermiĝis vido ^Z.

4 Tiu sama organo, rigardata kiel esprimilo de sentoj: malgajaj okuloj ^Z; ŝiaj okuloj radiis ^Z; iliaj malbonaj deziroj lumis el iliaj okuloj ^Z; la steloj lumis kiel la okuloj de amantaj paroj ^Z; du okuloj plenaj de amo rigardis lin ^Z; Janjo rigardis la patrinon per siaj grandaj inteligentaj okuloj ^Z; el la ĝis nun sekaj okuloj de M. ekfluis larmoj ^Z; kun okuloj de juneco ĝi rigardas al la mondvojo ^Z; avidege ĵeti okulon al io ^Z; tuta jam sata, sed okulo malsatas ^Z; timo havas grandajn okulojn ^Z (gravigas ĉion); havi okulojn pli grandajn ol la ventro ^Z (preni el plado pli, ol kiom oni povas manĝi); de l’ koro spegulo estas la okulo ^Z; ne iru okuloj super la frunto ^Z (ne fieru); ŝi plaĉis al liaj okuloj ^X (li ekamis ŝin); Noa akiris plaĉon en la okuloj de la Eternulo ^X.

5 🌾 Burĝono.