PIV 2026 · Artikolo 13311

★rekta

Litero R★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 13
  1. rekte
  2. rekto
  3. rektec/o
  4. rektig/i
  5. rektiĝ/i
  6. rektil/o
  7. du/onrekto
  8. elrektig/i
  9. elrektiĝ/i
  10. malrekta
  11. malrekte
  12. malrektec/o
  13. nerekta
★ rekta
1 konservanta ĉiam unu saman direkton simile al streĉita ŝnuro: rekta vojo estas pli mallonga, ol kurba FE ŝi deflankiĝis de la rekta linio, laŭ kiu ŝi kuris ĝis nun Z rekta bastono B
(figurasence) nia vojo ĉiam devas esti digna kaj rekta sen trompo kaj ŝanceliĝo Z rekta linio de parenceco
2 kursanta sen interrompoj: ni ĝuas rektajn komunikojn kun la ĉefurbo rekta trajno al Romo
3 senpera; funkcianta sen interveno de perilo: havi kun iu rektajn rilatojn rektaj impostoj rekta televida dissendo ne antaŭregistrita
4 vertikale staranta: ĝis profunda aĝo li restis rekta kiel stango ĝis profunda aĝo li restis rekta kiel kandelo ĝis profunda aĝo li restis rekta kiel cipreso kun kapo rekta kiel koko rekta fasono rekta tiparo kontraste al oblikva aŭ kursiva ANAT rekta muskolo de abdomeno musculus rectus abdominis
5 MATE linio estanta parto de rekto.
6 MATE angulo (evitinde) = orta.
7 LING komplemento uzata sen prepozicio aŭ postpozicio: la rektan objekton montras akuzativo
8 kazo koncernanta la komplementon de duvalente uzata verbo (nominativo, ergativo aŭ senprepozicia akuzativo).
9 LING citanta ies vortojn, sen subordiga procedo. ➞ rekta parolo; citilo.
rekte
1 laŭ la plej mallonga linio, sen rondiroj kaj zigzagoj: kuri rekte al la celo en aliaj urboj mi nenie haltos kaj mi veturos el Varsovio rekte Francujon Z kurba estas la ligno, sed rekte ĝi brulas Z
(figurasence) alpaŝi rekte al la afero Z trafi per la parolo rekte en la vizaĝon Z nia nedekliniĝa irado rekte antaŭen Z nun mi transiros rekte al la demando Z mi tion diris al ili tute rekte Z
2 vertikale: la virinoj sidis , aŭ staris rekte Z sako malplena sin rekte ne tenas Z kruco, kiun li tenis rekte en la mano Z (figurasence) la amo estis tiu forto, kiu ŝin tenis rekte en la tagoj de elprovado Z
3 senpere: la ceterajn ekzemplerojn ĝi donu rekte al tiu persono Z mi komencis tiam evitadi laŭvortajn tradukojn el tiu aŭ alia lingvo kaj penis rekte pensi en la lingvo neŭtrala Z se mi estus verkinta la libron rekte en Esperanto ALö
4 ĝuste, plene aŭ precize: leviĝis neforta vento, sed rekte en kontraŭa direkto Z li sidiĝis rekte sub la sonorilo Z el ĉiuj reformoj 9/10 estas aŭ absolute senbezonaj, aŭ eĉ rekte malutilaj Z se vi ekzemple diros «venis tago, kiun mi tiel longe atendis», via frazo estos ne tute bonstila, sed ne rekte erara Z
rekto MATE linio en ebeno aŭ spaco nebarita en ambaŭ direktoj, kiun estigas punkto sin movanta en konstanta direkto; afina subspaco kun dimensio 1: du neparalelaj rektoj en ebeno sekcas sin
rekteco eco de io rekta: kontroli la rektecon de stango kontroli la rektecon de spado
rektigi
1 igi ion rekta: rektigu en la stepo irejon por nia Dio MT rektigu vian dorson! nobla kontenteco pri si mem denove rektigis la gracian talion Z
2 TIPO aranĝi tekston tiel, ke difinitaj partoj estas en vertikaloj: rektigi nombrojn laŭ la komoj rektigi alineon dekstre rektigi maldekstre rektigi ambaŭrande ➞ alkadrigi, centrigi, dekstrigi, maldekstrigi.
rektiĝi iĝi rekta: ŝi subite rektiĝis Z rektiĝu! ➞ streĉiĝi.
rektilo plata aŭ kvadratsekca ilo el ligno, plasto aŭ ŝtalo, uzata de desegnistoj, masonistoj k.s., por tiri rektan linion: desegna rektilo T-kapa rektilo ➞ liniilo, ŝnuro.
duonrekto MATE rekto, kiu etendiĝas en unu direkto el iu punkto.Sin. radio ① 3.
elrektigi de kurba pozicio rektigi ion: Marta staris ĉe la muro kun elrektigita talio Z Sin. senkurbigi.
elrektiĝi de kurba pozicio rektiĝi: ŝi elrektiĝis, volis haltigi la ĉevalon kaj desalti Z li alte elrektiĝis Z
malrekta
1 ne ĉiam konstante iranta en unu sama direkto: ili povas ankaŭ per malrekta vojo tien veni Z (figurasence) malrekta estas la vojo de homo kulpa MT
2 ne vertikala: la muroj estas malrektaj Z
3 (arĥaismo) = oblikva.
malrekte en malrekta maniero aŭ pozicio: la tablo staras malrekte FE
malrekteco eco de io malrekta: malrekteco de la spino
nerekta
1 ne senpere trafanta la celon, la koncernaton: nerekta aludo nerektaj impostoj deveni de iu laŭ nerekta linio afero, kiu ne koncernas Esperanton, kvankam nerekte ĝi povas fariĝi tre grava ankaŭ por Esperanto Z
2 LING komplemento markita de prepozicio aŭ postpozicio: nerekta objekto nerekta adjekto
3 kazo alia ol nominativo, ergativo kaj senprepozicia akuzativo.
4 LING citanta ies vortojn sub formo de dependa propozicio: en la nerekta parolo oni konservas la tempon kaj modon de la rekta parolo