PIV 2026 · Artikolo 16321

★uzi

Litero U★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 29
  1. uzo
  2. uzad/i
  3. uzad/o
  4. uzaĵ/o
  5. uzat/aĵ/o
  6. uzant/o
  7. uzat/ec/o
  8. uzebl/a
  9. ekuzi
  10. eluzi
  11. eluziĝ/i
  12. eluziĝ/o
  13. foruzi
  14. fortouzo
  15. fruktuzi
  16. fruktuzo
  17. komunuza
  18. mal/bonuzi
  19. manuzi
  20. misuzi
  21. ne/skribuzit/a
  22. neuzebl/a
  23. neuzebl/aĵ/o
  24. reuzi
  25. reuzo
  26. trouzi
  27. trouzo
  28. trouzad/o
  29. unuuza
★ uzi tr
1 preni ion kiel rimedon aŭ instrumenton por atingi celon: uzi siajn fingrojn anstataŭ forketo por muŝon mortigi, oni pafilegon ne uzas Z la tranĉilo estis tiel malakra, ke mi devis uzi mian poŝan tranĉilon FE ŝi ne veturis , ŝi uzis siajn proprajn piedojn Z se ni bezonas uzi prepozicion FE ni ne uzas la akuzativon tiam FE uzi monon kaj admonon kaj flaton kaj baton Z uzi sian rajton uzi artifikon uzi perforton li ĉion uzis por sukcesi ŝlosilo uzata ruston ne konas Z ĉio, kio estas uzata de la plimulto da bonaj verkistoj, devas esti rigardata kiel bona, se ĝi eĉ ne estas absolute logika Z nun, kiam la lingvo estas jam kreita kaj uzata Z la esprimo «estu timata» estas uzita tute bone Z mia nomo estis uzita por entrepreno, pri kiu mi tute ne estis demandita Z ➞ uzinstrukcio.
2 konsumi ion por sia utilo: uzi multe da salo B
(figurasence) uzu tempon estantan, antaŭvidu estontan, memoru estintan Z ni estu gajaj, ni uzu bone la vivon FE la limako uzis duonon da jaro, por veni Z por traveturi tiun vojon, ni uzis tiom da tagoj, kiom da horoj vi nun uzas Z
uzo ago de iu, kiu uzas: la uzo de la aparato estas tre simpla aferoj, el kiuj mi iam poste esperas fari uzon Z la maŝino estas ekster uzo li faris uzon de la rajto, kiun oni donis al li Z fari ĝustan uzon el ĉiu momento Z kiel ili povus iam duan fojon fari uzon el sia vorto 5? Z
uzadi uzi ion daŭre aŭ kutime: mi baldaŭ tute ĉesis uzadi mian pseŭdonimon Z
uzado kutima aŭ daŭra uzo: garantio kontraŭ la uzado de malbonaj libroj Z la uzado de la artikolo estas tia sama, kiel en la aliaj lingvoj Z komuna ĝisnuna uzado devas ludi en lingvo pli gravan rolon, ol seke teoria logikeco Z
uzaĵo, uzataĵo ĉio, kion oni uzas, precipe en difinita medio: kuirejaj uzaĵoj infanteriaj uzaĵoj la tuta vojo estas plena de vestoj kaj uzataĵoj, kiujn la Sirianoj ĵetis ĉe sia rapidado MT ➞ materialo.
uzanto iu, kiu uzas: nia lingvo havas jam grandan nombron da uzantoj Z uzanto de poŝtelefono tuj havas aliron RRo KOMP platformo, kiu respektas datumrajtojn de la uzantoj ➞ salutnomo Ko ➞ operatoro.
uzateco eco de io uzata: la uzateco de dirmaniero la uzateco de vorto la uzateco de modo
uzebla tia, ke oni povas ĝin uzi: tia vojo jam ne plu estas uzebla por aŭtomobiloj facile uzebla gvidlibro pri la gramatiko de Esperanto DBr
ekuzi komenci uzi: Petro rifuzas, Paŭlo ekuzas Z sed tiu robo estis jam ekuzita!
eluzi
1 ĝisfine uzi ion: miajn sagojn mi ĉiujn eluzos kontraŭ ilin MT
2 difekti ion per longa uzado: li eluzas siajn ŝuojn kun stranga rapideco ĝis la ĉevalo eluzos siajn hufumojn Z vesto eluzita, sed pureco spirita Z plumo jam duone eluzita Z eluzitaj gasoj de ĥemia procedo
(figurasence) okuloj eluzitaj per senĉesa legado eluzi siajn fortojn per vanaj penoj
Sin. trivi. ➞ erodi, konsumi.
eluziĝi difektiĝi pro uzado: la vesto pli eluziĝis, en diversaj lokoj ĝi vidigis riparojn Z (figurasence) kelkaj temoj estas tiom popularaj, ke ili ne facile eluziĝas Ko
eluziĝo ago eluziĝi: la subita eluziĝo de la ora tegaĵo evidentigis la falsan naturon de la moneroj DJC ne kalkuli kun la eluziĝo de siaj fortoj
foruzi tute konsumi ion per uzado: dum la lasta vintro oni foruzis la tutan provizon da ligno granda celo, por kiu mi la vivon foruzis G
fortouzopenado aŭ streĉado de la fortoj: la faciligo de la gramatiko estas nenia merito, ĉar ĝi postulis nenian fortuzon de la kapo Z la ĉevalo komencis iradi paŝe, malgraŭ ĉiuj fortuzoj de la malfeliĉa Vladimiro G
fruktuzi uzi ion por tiri de ĝi profiton: por ili la pieco de la plimulto estas nur okazo fruktuzi tiun piecon, por des pli subpremi B ➞ ekspluati.
fruktuzo JURO leĝa rajto, laŭ kiu iu povas profiti el proprietaĵo de alia persono, prenante por si la produktaĵojn aŭ rentojn, sed ne disponante pri la bieno aŭ la kapitalo.
komunuza komune uzata; ordinara, vulgara aŭ nefaka: unu el la komunuzaj frazoj, kiuj cirkulas en la mondo Z oni vidas parojn el komunuza vorto kaj la koncerna fakvorto OE ni provis fari ion amuzan el materialo komunuza Ko
malbonuzi misuzi ion: ne malbonuzu la nomon de la Eternulo MT
manuzi tr uzi aŭ regi ion per la mano: majstre li manuzas la arĉon HBu➞ manipuli, oportuna.
misuzi uzi en maniero, kiu ne estas ĝusta: misuzi sian aŭtoritaton por defendi malvirtulojn
neskribuzita tia, ke oni ankoraŭ nenion skribis sur ĝi: neskribuzita griza papero Z
neuzebla tia, ke oni ne povas ĝin uzi: la unuaj maŝinpafiloj estis tiel komplikaj, ke ili estis praktike neuzeblaj
neuzeblaĵo afero, kiun oni ne povas uzi: malnova neuzeblaĵo senutila ŝipo Z
reuzi
1 denove uzi ion: reuzi faman frazon Ko ofte li reuzis unu temon en pluraj kuntekstoj OE
2 EKOL ree utiligi forĵetaĵojn, tute aŭ parte, por la sama aŭ por alia celo: reuzita papero post la malkonstruo de ligna domo oni povas reuzi la lignon WKl mi fartis iom kiel uzita glubendo kiun oni klopodas reuzi sed ĝi ne plu fikstenis SŠt ➞ recikligi.
reuzo ago reuzi ion: la fotintoj kutime ĝojas pri la reuzo republikigo de siaj fotoj ZVD trovi reuzon por malnova aparato
trouzi uzi ion super la ĝusta aŭ ordinara mezuro: trouzi la kunmetitajn tempojn B trouzi ies paciencon B
trouzo, trouzado ago trouzi ion: voĉo, kiu ŝajnis raŭkigita de la trouzo de alkoholaĵoj HVa li estis kontraŭ la trouzo de la angla RE! trouzado de naturaj resursoj
unuuza varo farita kun la intenco, ke oni uzos ĝin nur unufoje: unuuza taso