PIV · 11376
★oportun/a
★oportun/a
1 Facile uzebla pro bona adaptiĝo al sia destino: oportuna tenilo B, brakseĝo Z, formo de glaso; oportunaj ŝuoj, bluzoj; oportuna sistemo de korespondado; (f) la vojaĝo fariĝis pli oportuna, ĉar ili trovis la eblon veturi Z; esprimado longa estas efektive afero ne oportuna Z; la artikolo estas oportuna, sed ne necesa Z; doni al vorto formon pli oportunan Z; aliaj esprimoj montris sin ne oportunaj k ne enfortikiĝis Z; el la ekzercoj de la bonaj faroj li povas fari oportunan veston Z. ☞ konvena, praktika, taŭga, alcela.
2 Faciliganta ian agon, faron pro sia ĝusta konveneco: mi atendos, ĝis venos tempo pli oportuna Z; aĝo maljuna ne estas oportuna Z; oportuna okazo Z; la regularo de la Ligo estas multe pli oportuna al la konservativuloj ol al la progresistoj Z; ili estas por la posedantoj de magazenoj homoj tre oportunaj k utilaj Z; por mi persone estus multe pli oportuna (oportune) teni la sorton de la lingvo en miaj manoj Z. ☞ favora.
★oportune. En oportuna maniero:
1 subtenante la kruĉon, por ke ŝi povu trinki pli oportune Z; oportune sidi sur sofo; pendanta tabuleto, kiu povis tre oportune esti levata, por meti sur ĝin la preĝolibron Z; vi alkondukos ĉi tien vian infanon, estos al ĝi varme k oportune Z; fari al si oportune Z (aranĝi sin komforte); tiel (sen ĉapelo) estas por mi pli oportune Z;
2 estus oportune, se ni povus buŝe interparoli pri tio; se por li estas oportune, mi estas preta Z.
oportuno. Favora okazo: tiu ekspozicio estas oportuno, por elmontri la utilecon de nia lingvo; ia Katilina, kiu pro persona gloramo aŭ oportuno volas fari renversojn Z.
oportunaĵo. Io oportuna: li senĉese inventas diversajn oportunaĵojn por faciligi al si la vivon.
oportuneco. Eco de io oportuna:
1 la oportuneco de tia maŝino estas duba; ricevinte de vi leteron k kompreninte ĝin, kvankam li la lingvon ne lernis, via adresito vidos praktike la oportunecon de la lingvo Z;
2 mi ne vidas la oportunecon de tiu klopodo, se vi estas certa malsukcesi; direktoro de teatro devas ankaŭ pensi pri la oportuneco de sia publiko Z; kredu, ke ne pro mia oportuno mi forrifuzis la ĉefecon Z; agu laŭ via oportuneco.
oportunismo. Politika sistemo, laŭ kiu oni devas atenti la cirkonstancajn oportunaĵojn pli ol la principojn.
oportunisto. Adepto de oportunismo.
maloportuna
1 Malfacile uzebla pro misadaptiĝo al sia destino: maloportuna fontoplumo, klasifiko; oni devas distingi la agrablajn iluziojn de (disde) la maloportunaj B.
2 Malfaciliganta agon, sukceson, pro nekonveneco: tio ne povis okazi en pli maloportuna tempo; jen vere maloportuna demando!.
maloportuni (tr) Esti maloportuna al iu; ĝeni iun: tiam mi vin ne pli longe maloportunos Z.
maloportunaĵo. Io maloportuna: ŝin ĉagrenis la maloportunaĵoj de tiu vojaĝo en provincon.
maloportuneco. Eco de io maloportuna: la maloportuneco de la cirkonstancoj malhelpas nin plenumi nian programon. Rim. La senco de oportuna 1 estas malpli ampleksa ol tiu de komforta: estas oportunaj nur apartaj simplaj objektoj, komfortaj povas esti vivo, aranĝo ktp; ekz. fontoplumo estas oportuna, sed ne komforta. Cetere oportuna estas pli objektiva (la oportuneco dependas de la pli-malpli granda taŭgeco de la objekto), komforta estas pli subjektiva (la komforteco dependas de la humoro, de la animstato de la uzanto).