PIV 2026 · Artikolo 16648
★viro
Derivaĵoj en la artikolo 22
★ viro
1 homo apartenanta al la sekso organizita por demeti en inon la semon de ido: Dio kreis la homon ; en formo de viro kaj virino li kreis ilin MT Platono dankis la diojn, ke ili faris lin homo kaj ne besto, viro kaj ne virino, greko kaj ne barbaro pro malĉastaĵoj ĉiu viro havu propran edzinon NT (analoge) ho, mi diras al vi, ne bone estas, se la edzino estas viro! Z
2 viro 1 rigardata en la matura aĝo kontraste kun la infano: kaj preteriris Itaj kaj ĉiuj liaj viroj, kune kun ĉiuj infanoj, kiuj estis kun li MT sentencoj , kiujn kolektis la viroj de Ĥizkija, reĝo de Judujo MT en domo kaj milit’ la viro regas Z «Knut estas en plena malespero pro mia baldaŭa forveturo!» ŝi diris; «estu do viro!» kuraĝa Z tio ĉi estas la tono de viro! Z virojn mi serĉas, kiuj rigardas al la morto en la vizaĝon Z ni perdis tricent virojn en tiu sola atako
vira
1 karakterizanta viron rilate al lia sekso: la viraj organoj la vira sekso LING (analoge) la vira genro vira pronomo vira sufikso parenceco per la vira deveno
2 karakterizanta viron kontraste kun virino aŭ infano: kruda vira vizaĝo en sia juneco kaj en sia vira aĝo Z ŝi havis viran paŝmanieron tiu ĉi vira kuraĝeco, kiu kurigas lin trans fosojn kaj palisarojn Z
3 (figurasence) inda je vera viro; brava aŭ hardita: estu kuraĝaj kaj viraj, ho Filiŝtoj MT venĝo konvenas al vira brusto Z ➞ virina.
4 BELE ➞ vira rimo.
vire laŭ maniero de viro: tio estis ja parolita vire kaj nobele Z vi aspektas tiel vire maltima! Z
vir prefikso ĉe besto la nenaskipova sekso. ➞ virĉevalo, virkato, virŝafo.
1 La radiko vir- estas regule uzata kiel prefikso indikanta virbeston. Kastritajn bestojn oni nomas per la prefikso eksvir- (ekz. eksvirkato), krom se ekzistas aparta nomo por la virbesto (eksstalono, ekstaŭro k.s.)
viraĉo viro senvalora, malbela, sentaŭga aŭ simile: ho li estas tiel malbona viraĉo! HBu
viraro
1 tuto de la viroj, kontraste kun la virinoj.
2 tuto de la viroj servantaj sur ŝipo. ➞ ŝipanaro.
vireco eco de iu, kiu estas viro: oni povas montri sian virecon alie, ol per murdo kaj seksperforto
virina
1 rilata al virino(j): oni ofte parolis en la ĉambrego kaj ankaŭ en la virina ĉambro Z virina lango buĉas sen sango Z larmo virina baldaŭ sekiĝas Z virina rideto pli kaptas ol reto Z
2 karakteriza de la virina koro, menso k.s.: virina tenero virina ruzeco li havas tute virinajn reagojn
virino
1 homo, apartenanta al la sekso organizita por naski idojn: ŝi estu nomata virino, ĉar el viro ŝi estas prenita MT ĝi estas kaprico de graveda virino homo, naskita de virino, havas mallongan vivon kaj abundon da afliktoj MT aperis granda malnovmoda kaleŝo, en kiu sidis alta maljuna virino Z la malriĉa virino starigis al si mem sian domon Z neniu kreaĵo estas por mi tiel abomena, kiel araneo kaj maljuna virino Z la virinoj, kiuj sidis antaŭ la kameneto, silentis Z
2 virino 1 rigardata en siaj rilatoj kun viroj: estas bone por viro, ne tuŝi virinon NT jen renkonte al li iras virino en ornamo de publikulino MT ne donu al la virinoj vian forton MT virta virino straton ne konas Z virino havas haron longan kaj saĝon mallongan Z malforto! via nom’ estas: virino! Z laŭ la leĝoj kaj moroj homaj virino ne estas homo, virino estas objekto Z defendi la rajtojn de virinoj
3 tipa karaktero de virino: ŝi jam estis vera virino, ĉar, mem ne pensanta, ŝi jam pensigis tio estas rezono de virino! la tuta virino en ŝi ekribelis kontraŭ tiu perspektivo en ĉiu viro estas ia kaŝita virino
virinaĉo virino senvalora, malbela, sentaŭga aŭ simile: silentu, virinaĉo! vi ludas la rolon de modestulino, sed mi konas vin jam de longe, vi estas ruza kanajlo Z
virineco eco de iu, kiu estas virino: la eterna virineco tiras nin supren
virinejo
1 loĝejo rezervita al virinoj: li transloĝigis ŝin kun ŝiaj knabinoj en la plej bonan parton de la virinejo MT ➞ gineceo 1, haremo.
2 (malofte) bordelo:la fripona portisto kondukis ŝin ne en honestan hotelon, sed en malĉastan virinejon Z
viringo (malŝate) amoristino.
viriniĝi
1 iĝi virino: frue viriniĝinta knabino
2 akiri kelkajn el la karakteroj de virino: la eŭnukoj ofte viriniĝas
virulino virino kun vira aspekto aŭ viraj manieroj.
Kristnask1a Viro KRIS fabela figuro, maljuna viro, kiu portas donacojn je Kristnasko, precipe al infanoj, kaj kiu laŭ kelkaj tradicioj estas identigata kun Sankta Nikolao 2. Sin. Paĉjo Kristnasko. ➞ Avo Frosto.
kromviro viro, kiu loĝas (kaj eventuale amoras) kun virino, aldone al ŝia edzo. ➞ konkubo, kromedzo.
kromvirino virino, kiu loĝas (kaj eventuale amoras) kun viro, aldone al lia edzino. ➞ konkubino, kromedzino.
marvirino
1 MITO fabela monstro kun virina korpo, kies krurojn anstataŭas fiŝa vosto.
2 sireno.