PIV 2026 · Artikolo 2076
★bona
Derivaĵoj en la artikolo 22
★ bona
1 io posedanta ĉiujn ecojn de sia speco; plene taŭga por la destinita uzo: bona aparato bona ŝtofo Z bona ŝipo Z bona glavo bona dormilo Z ŝi metis sur sin sian plej bonan veston Z bona ordo Z bona memoro Z bona dormo bona komenco Z bona kalkulo Z bona stilo Z kio mia, tio bona Z (ironie) fari al iu bonan lavon Z bona puno por malbona peno Z
2 iu posedanta la ĝustajn kapablojn; aganta konforme al la reguloj de sia metio aŭ stato: bona civitano bona ĉasisto Z bona mastrino Z bona laboristo bona pastro bona verkisto Z hundo bona por ĉaso bona ĉevalo li estas bona por nenio
3 io haviganta kontentiĝon aŭ profiton; favora: bona vetero Z bona ĉaso Z bona efiko Z bona ideo Z bona famo Z bona fino Z bona akiro Z bona metio B bona humoro Z kion bonan alportis la Ligo? Z deziri al iu ĉion bonan Z ŝi vivis en bona stato Z bonan tagon Z bonan vojaĝon! Z bona estas fremdlando, sed aliaj tie loĝu Z fremda manĝo havas bonan guston Z
4 iu preta doni helpon; sentanta kompaton; penanta feliĉigi: bona najbaro Z bona frato Z bona anĝelo Z la bona Dio Z troviĝas bonaj homoj en la mondo Z la bona genio de l’ homaro Z (analoge) bona koro Z bonaj sentoj Z se vi estos bona al ĉi tiu popolo , ili estos al vi servantoj por ĉiam MT vi estas tro bona kontraŭ mi Z estu tiel bona kaj diru Z
5 iu aŭ io konforma al la moralaj postuloj de difinita socio: bonaj infanoj gepatrojn feliĉigas Z favorkoreco estas ĉe tiuj, kiuj havas bonajn intencojn MT bonajn morojn kaj scion instruu al mi MT
bone
1 en bona maniero: bone labori bone fari al iu bone scii Z bone memori FA bone veturi Z bone agi Z bone aspekti Z bone balai Z kiu bone sidas, tiu lokon ne ŝanĝu Z pli bone prefere fleksiĝi, ol rompiĝi Z
2 favore, kontentige, profitige aŭ utile: bone al ni estas, ke Z estus bone, se en ĉiuj urboj estus kreitaj rondetoj por kune labori Z ne estas bone, ke la homo estu sola MT estos bone, ke unu homo mortu por la popolo NT plej bone estos, ke mi vin konduku hejmen! Z
3 konsentite: bone, iru Z bone, bone, ni vidos Z nu, bone, mi nenion faros al vi Z
4 aproba takso de farita tasko: ĉiuj, kiuj havis la noton «tre bone» aŭ «bonege», ricevis ; sed tiuj, kiuj havis «meze bone» aŭ «ne tute bone», devis Z
bono
1 tio, kio estas bona, rigardata en abstrakta absoluta maniero: ekkonado de la belo, vero kaj bono Z la arbo de sciado pri bono kaj malbono MT
2 avantaĝo, profito aŭ utilo: la homoj senĉese celadas al sia bono Z por la bono de nia afero estas necese, ke mia nomo ne aperadu tro ofte Z por via bono vin regalas bastono Z oferi ion al la komuna bono Z
3 helpo aŭ bonfaro: plej kruela estas redono por farita bono Z malbonon oni memori ne ĉesas, bonon oni baldaŭ forgesas Z
4 bonaĵo 2: ĉia dono estas bono Z bono posedata ne estas ŝatata Z tro da bono ne turmentas Z kiu laboron evitas, bonon ne vidas Z dum la homoj, kiuj okupas sin je sensencaĵo, ĝuas ĉiujn bonojn de la vivo Z
bonaĵo
1 sensebla manifestiĝo de bono: la bonaĵo en tio estas, ke liajn bonaĵojn ni rekompencis per bonaj aĵoj KKa
2 havaĵo; valoraĵo: denove pleniĝos Miaj urboj per bonaĵo MT Sin. bono 4.
boneco eco de tio, kio estas bona: ili ne volas atendi, ĝis ilia ellaborota lingvo venkos per sia boneco Z havu la bonecon doni ilin Z ŝi per la boneco de la koro divenis la novan embarason Z en ŝia brust’ boneco indulgo mia naskas Deziron arogantan Z atesto pri la kvanto da boneco kaj kompatemeco troviĝanta en lia koro Z multaj homoj proklamas pri sia boneco virto MT
bonega aparte aŭ ekstreme bona: bonegaj kapabloj Z bonegaj vinoj Z bonegaj vestoj Z tio estas bonega solvo bonege respondi
bonigi igi ion bona: homoj kaj ĉevaloj kuŝis enterigitaj kaj bonigis fekundigis la teron Z ĉiun fojon antaŭ ol mi ilin versaĵojn presas, mi ilin devas iom bonigi Z la lango de saĝuloj bonigas agrabligas la instruon MT mi esperis, ke la tempo ĉion bonigos aranĝos Z ĉio bonigebla estos bonigata per la konsiloj de l’ mondo Z
bonigebla tia, ke oni povas ĝin bonigi: la detaloj estos facile bonigeblaj per la decidoj de la Societo Z
bonulo
1 afabla senmalica homo: la bonulo ridetis al la knabo kaj donis al li moneron la birdo kantas por bonuloj kaj malbonuloj! Z
2 virtulo: bonulo akiras favoron de la Eternulo MT
malbon prefikseca formo de malbona aŭ malbone. ➞ malbonago, malbonfaro; malbongusta, malbonintenca, malbonodora, malbonsona; malbonuzi.
malbona
1 io ne havanta la ecojn necesajn por kontentiga uzado: malbona aero haladza Z malbona monero falsa Z malbona nutraĵo malbona ovo putra Z malbona vesto eluzita Z malbona rado malbona plumo malbona vojo Z malbona veturilo malbona ĉevalo ➞ aĉa, difekti, senvalora.
2 iu ne posedanta la ĝustajn kapablojn, por kontentige fari sian taskon: malbona laboristo malbona reĝo malbona pafisto malbona mastro Z malbona lernanto malbona poeto Z malbona aktoro (analoge) malbona paganto Z ➞ fuŝa, malvirta.
3 io haviganta malprofiton, ĉagrenon aŭ doloron: malbona herbo Z malbona vetero FE malbona tago Z malbona konsilo malbona novaĵo malbona ŝanco malbona gusto malbona famo MT malbona ŝerco la homoj vidis en ĉiu afero nur la malbonan flankon Z havi malbonajn okulojn havi malbonajn krurojn havi malbonan stomakon mortintoj al neniu faras ion malbonan Z vi havos tre malbonan finon mortos, kiel ĉiuj aliaj Z
4 iu ema suferigi aliajn; malica: malbona, kruela sorĉistino Z malbona virino diablon superas Z malbonaj infanoj amas turmenti bestojn FE la malbona knabo! Tiele pafi sur la maljunan poeton, kiu tiel afable akceptis lin ! Z malbona kamarado Z malbona spirito diablo B (analoge) malbonaj pensoj kaj avidoj Z malbona vivo malbona ago Z malbona ekzemplo Z malbonaj moroj Z malbonaj trajtoj de karaktero Z
Sin. mava.malbono
1 tio, kio estas malbona en si mem: donu do al Via servanto koron, kiu povoscius distingi inter bono kaj malbono MT ankaŭ en ni estas ne malmulte da malbono B
2 malbona afero aŭ ago: nur vivantaj malbonaj homoj faras al ni malbonon Z grandaj malbonoj — grandaj rimedoj Z el du malbonoj pli malgrandan elektu Z kie ĵuron vi aŭdas, malbonon suspektu Z
malboneco eco de io aŭ iu malbona: la malboneco de lia stilo estas neimagebla vidi, kiel granda estos la malboneco de tiu ĉi knabino FE
malbonigi fari malbona: oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron FE tro multe da salo malbonigas la manĝon Z eĉ plej bonan ŝipon malbonigas la ventoj Z infanon malbonigas ne petolado, sed malbona kamarado Z
malbonulo maliculo; malvirtulo.
mezbona de meza kvalito; nek bonega nek malbonega: ekzistas tradukoj de Ŝekspiraj dramoj malbonaj, mezbonaj kaj brile ravaj diletanto, kiu staris senkonsila antaŭ taskoj, kiujn devas facile solvi ĉiu mezbona konservatoriano MalR ➞ mediokra.
nebona ne donanta la atenditan kontentigon aŭ profiton: ili povas ŝanĝi ĉion, kion ili trovas nebona Z tie ĉi malbone, tie nebone situacio sen eliro Z
pliboneco supereco:la grandega pliboneco de la lingvo Esperanto antaŭ ĉiuj aliaj lingvoj Z
plibonigi igi ion pli bona: se eĉ efektive aperus la neceseco plibonigi Esperanton Z plibonigi la sorton de la kamparanoj B
plibonigo ago plibonigi, aŭ la rezulto de tiu ago: plibonigoj ne povus esti farataj tiel facile, kiel ĝi tio ŝajnas teorie Z
plibonigisto reformisto: ni defendu nin kontraŭ ĉiuj surprizoj kaj atakoj de plibonigistoj Z