PIV 2026 · Artikolo 297

★akceli

Litero A★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 8
  1. akcelo
  2. akcelad/o
  3. akcelant/o
  4. akceliĝ/i
  5. akcelil/o
  6. lini/a akcelil/o
  7. malakceli
  8. malakcelad/o
★ akceli tr
1 FIZI kreskigi la rapidon de korpo aŭ atomoj: akceli movon movo unuforme akcelata akceli la peladon de motoro akceli la peladon de raketo
2 plirapidigi komencitan agon: ne bari al la naturo la vojon , sed akceli ĝian propran iradon Z akceli ĥemian reakcion febro akcelas la pulson akceli la marŝon de trupo akceli la kadencon de danco akceli la evakuadon de la vunditoj ili akcelis la malfeliĉon MT
3 (figurasence) plifruigi: akceli tion, kio min minacas? Z ni devis akceli nian revenon hejmen per dubo
Akcelas ni danĝeron Z
tio nur akcelos la ruinon de la imperio
4 (figurasence) progresigi aŭ antaŭenigi: ĉion, kio akcelas fratecon inter la homoj, ni salutados ĉiam kun ĝojo Z juĝisto, celanta justecon, akcelanta la veron MT
akcelo, akcelado
1 FIZI variado de la rapido en la tempunuo:centripeta akcelo tanĝa akcelo gravita akcelo
2 plirapidigo de fenomeno, ago ktp: tro rapida akcelo ne kondukas al celo Z akcelado de la kora ritmo postuli akceladon de la laboroj postuli akceladon de la laborkadenco (figurasence) akcelado de la historio pli rapida sinsekvo de la politikaj kaj ekonomiaj transformiĝoj ekde la fino de la 18a jc
3 (figurasence) stimulado; favora helpo: la artoj ricevis grandan akcelon dum tiu epoko societo por la akcelado de la sciencoj
akcelanto KEMI substanco, kiu akcelas reakcion. ➞ katalizanto.
akceliĝi moviĝi, antaŭeniri aŭ progresi pli rapide.
akcelilo
1 VETU pedalo regulanta la kvanton de allasata benzino kaj sekve la rapidecon de la motoro: premi la akcelilon Sin. gaspedalo.
2 FIZI maŝino, per kiu elektronoj aŭ jonoj estas akcelataj. ➞ ciklotrono, betatrono, sinkrotrono.
linia akcelilo akcelilo 2, en kiu la partikloj moviĝantaj tra serio de rektaj tuboj estas akcelataj per elektraj kampoj.
malakceli
1 malkreskigi la rapidon de korpo aŭ atomoj: malakceli la movon ĥemia malakcelanto ➞ katalizanto
2 (figurasence) malhelpi, bremsi aŭ prokrasti: tiaj iniciatoj povas nur malakceli nian progreson
malakcelado FIZI negativa akcelado de movado.