PIV 2026 · Artikolo 3034
★devi
Derivaĵoj en la artikolo 26
★ devi kun infinitivo
1 ne povi ne fari ion pro ia materia neceseco, praktika bezono, morala leĝo aŭ fremda sintrudanta volo: ĉiu vivanto devas morti lernolibron oni devas ne tralegi, sed tralerni FE tiun ĉi demandon devas decidi instruitaj homoj FK estis mallume en la nokto, kiel devis esti Z por ĉiuj rilatoj intergentaj oni devas uzi lingvon neŭtralan Z kiu volas mensogi, devas bone memori Z teruran nokton devis mi travivi Z mi devas sendi tiun leteron antaŭ morgaŭ kiu devas, tiu povas Z filo devas obei la patron vi devas paroli pli laŭte pri gustoj oni disputi ne devas Z oni ne devas havi tro multe da konfido al si mem Z nenian trinkaĵon el vinberoj li devas trinki estas malpermesite, ke li trinku ian MT tial ni neniam devas estas malpermesite al ni paroli en niaj kongresoj pri aferoj speciale politikaj Z mi ne devas malatenti tion Z se ni ne trovos pli bonan esprimon , tio ĉi ne devas nin ĉagreni Z ili ne devis lasi rimarki, ke ili nenion vidas Z ĉu tiu ĉi ideo estas aktiva aŭ pasiva — tion ĉi la sufikso «aĵ» tute ne devas montri al ni Z mi certigas vin, ke kun mi vi devas nenion timi Z ni ne devas miri, ke tia sistemo ne povis trovi amikojn Z ➞ bezoni, ŝuldi, nepre.
1 Ĉe la indikativa preterito, devi signifas, ke oni obeis la devon: mi devis vin puni kaj mi vin efektive punis Por esprimi, ke oni ne obeis la devon, oni uzas kondicionalon: mi devus vin puni sed mi vin ne punas mi estus devinta vin puni sed ne punis vin
2 troviĝi en logike probabla kondiĉo esti ia, ion fari k.a.: kiel ravita vi devas esti! Z li devas jam baldaŭ veni se ĝi ne fariĝos nun, ĝi devas ja iam fariĝi en estonteco Z postmorgaŭ mi devis konduki mian Amalion al la altaro Z tiuj argumentoj devis ŝajni al tiuj inerciaj homoj tiel same infanaj, kiel al ni nun ŝajnas iliaj tiamaj kontraŭparoloj Z prezentu al vi kiel tiuj arboj devis brili en la suna lumo! Z li devis koleri, ĉar li neniam skribas al mi de post tiam
deva rilata al devo; postulata: la demando estas deva: oni ne rajtas ne respondi EGE la novelo estas ne nur populara, ĉar ĝi estas deva legaĵo en la rumanaj mezlernejoj LSz ➞ devoscia.
devo farotaĵo necesa pro leĝo, moralo aŭ konveno: havi la devon Z senti la devon Z fari ion la altaro De la devo ordonanta Z mi volus tuj plenumi mian devon Z oni parolas pli ofte pri siaj rajtoj ol pri siaj devoj la unua devo de la homo estas ne malutili la aliajn homojn mi konas mian devon al mia estro ➞ tasko, ŝuldo; neceso.
deviga postulata de la leĝoj, moralo aŭ konveneco: la novaj formoj estu rigardataj ne kiel devigaj, sed nur kiel permesataj Z la ĉefa por ĉiuj homoj deviga principo Z devigaj por li diroj de Dio Z
devigi fari, ke iu devu: ŝi devigis ŝin manĝi en la kuirejo FE marĉandado aĉeti ne devigas Z la scienco devigis la naturon, ke ĝi montru siajn limojn Z tiuj devigas vin cirkumcidiĝi NT de neniu devigata, la lingvo pola akceptis konstantan akcenton Z la devigata senlaboreco Z mi estas devigata subteni la vivon de mia familio per tre malbone pagata kuracado de malriĉaj malsanuloj Z mi estis devigita preni la finiĝojn «e» kaj «u» Z tiam ni estis devigitaj rompi ĉiun intertraktadon Z pri unu el tiuj rimedoj mi bedaŭrinde estas devigita paroli Z
devigo neceso fari ion: ne povi eviti la devigon pagi netolerebla devigo
devontigi ligi iun, plej ofte sin per promeso, ke oni deve faros: la timo devontigi sin sen scio al pagado de grandegaj sumoj Z ĝi devontigas nin lanĉi ekde tuj la starigon de Komitato OE Sin. devoligi, obligacii.
ced1odevo TRAF JURO leĝa preskribo, laŭ kiu veturilo, alvenanta en vojkruciĝon, devas lasi pasi antaŭ si veturilojn, kiuj venas de alia difinita direkto aŭ de alia vojspeco. ➞ prioritato.
eldevigi akiri ion de iu per trudo: eldevigi de iu konsenton eldevigi de li eksedzigan leteron Z tiaj, ricevinte antaŭpagon, eldevigus de li la tutan sumon LiZ
kompensodevo JURO laŭleĝa devo kompensi damaĝon aŭ perdon, kiun oni kaŭzis al alia persono.
kontraŭdeva kontraŭa al la devo. ➞ mallojala.
labordevo deviga tasko ĉe la laboro: premite de la labordevoj, li eklipsiĝis preskaŭ komplete CMi
laŭdeva konforma al la devo.
maldevigi fari, ke iu ne devu.
mortideva mortema.
nedeviga ne prezentanta devon; lasanta eblon de rifuzo: nedeviga kurso OE nedeviga studobjekto ILa nedeviga pago nedeviga abono nedeviga partopreno ➞ fakultativa, laŭvola, devlibera.
preterdeva prezentanta pli ol la ĝusta devo.
sendeviga
1 foriganta devon fari ion.
sendevigi permesi al iu ne fari; depreni de iu la devon fari ion: sendevigi lernanton ĉeesti la gimnastikan kurson
servodeva ŝuldanta servon: servodeva junulo servodeva servutulo
servodevo = (prefere) servitudo.
sindevigo, sindevigado altrudo al si mem de ioma modereco en deziroj aŭ bezonoj: ĉiam pli videbla nuanco de silenta kompato, ofte eĉ de embaraso, de sindevigo Z la sindevigo de la organizantoj Ko la sindevigo estas la komenco de la ĝentileco kaj eĉ de la moralo
trudodevigi, truddevigi perforte devigi iun fari ion: truddevigi ministrojn paroli en lingvo kiu estas fremda por ili metas ilin en malavantaĝan pozicion MD
trudodevigo, truddevigo ago trudodevigi: la eŭropan ekspansion oni plenumis per truddevigo, pere de kolonia konkero MD havi povon de trudodevigo agi sen ekstera trudodevigo