PIV 2026 · Artikolo 8184
★kompreni
Derivaĵoj en la artikolo 32
- kompreno
- komprenad/o
- komprenaĵ/o
- komprenebl/a
- komprenebl/e
- komprenebl/ec/o
- komprenem/a
- komprenem/o
- komprenem/ec/o
- komprenet/i
- komprenig/i
- kompreniĝ/i
- kompreniĝ/ad/i
- kompreniĝ/ad/o
- komprenil/o
- kompreniĝ/il/o
- du/onkompreni
- ekkompreni
- interkompreno
- interkompreniĝ/o
- malkompreni
- malkompreno
- malkompreniĝ/o
- memkomprenebl/a
- miskompreni
- miskompreno
- miskompreniĝ/o
- nekompreno
- nekomprenad/o
- nekomprenebl/a
- nekomprenebl/ec/o
- subkompreni
★ kompreni tr
1 havi ĝustan ideon pri la signifo de vorto, parolo k.s.: kompreni neologismon kompreni tekston kompreni sentencon MT se vi komprenas la lingvon de la kornikoj Z ŝi ne komprenas dane Z ŝi ne komprenis unu vorton angle, france, aŭ germane JMe la diferencon inter la vortoj vi komprenos plej bone el la sekvantaj ekzemploj Z sub «vojo» ŝi komprenas ja la riveron Z parolante pri diversaj reformoj, ni ĉiam komprenas sub tio ĉi nur reformojn privatajn Z kion vi komprenas sub tio ĉi? Z saĝa kapo duonvorton komprenas Z batita komprenas aludon Z
(analoge) en la komenco mi ne bone lin komprenis Z milionoj da homoj sin komprenas reciproke nur per unu sama skribado Z ĉu vi komprenas?
2 fari al si ĝustan ideon pri la naturo, valoro aŭ celo de io: malsaĝulo diris vorteron, saĝulo komprenas la tutan aferon Z kompreni sian devon kompreni la gravecon de sia kulpo kompreni la proksimecon de la danĝero kompreni veremon kaj juston MT li komprenas predikon, kiel bovo muzikon Z ĉu mi devas kompreni, ke vi rifuzas? li lasis al mi kompreni, ke se mi malobeos, li min fordungos ni komprenas toleras neniajn ŝercojn en aferoj, kiuj koncernas honoron Z la morto ŝercon ne komprenas: oni ĝin vokas, ĝi venas Z
3 fari al si ĝustan ideon pri la motivoj, karaktero aŭ intencoj de iu: sata malsatan ne povas kompreni Z ŝi komprenas la infanojn mi ne komprenas lian maltrankvilecon komprenante unu la alian, la popoloj faros unu grandan rondon familian Z atentige aŭ minace nu, komprenu min bone! Se vi iam rekomencos ...
4 havi la necesan scion por taŭge fari ion: li ne multe komprenis en muziko Z ŝuisto pli bone komprenas la ŝufaradon, ol la plej sciencoplena ĥemiisto GWa simpla metiisto, kiu komprenis vivi kun malgrandaj elspezoj Z publiko, kiu ordinare komprenas taksi nur sensencajn pantomimojn Z lerta ĵurnalisto komprenas prepari artikolon plenan je intereso por la legantoj Z ŝia edzo ja ankaŭ sen ŝia helpo komprenas paroli Z
kompreno ago kompreni kaj ties rezulto: per kompreno piuloj saviĝas MT vera kompreno de tiu ĉi objekto povas esti atingita Z ili faris al si idolojn laŭ sia kompreno MT mi ne scias, kian komprenon vi havas pri la libereco Z ne havi eĉ la plej malgrandan komprenon pri io Z
komprenado
1 kapablo kompreni: simila al Dio per sia komprenado Z
komprenaĵo nocio aŭ ideo: en via cerbo aperas ia komprenaĵo, sed ... vi ne havas la eblon esprimi ĝin per buŝa vorto Z la apudaj komprenaĵoj de komuna ideo Z
komprenebla tia, ke oni povas ĝin kompreni: por ĉiu plej kompreneblaj reguloj Z la arto fari sin komprenebla per komunaj skribaj signoj Z
kompreneble
1 en komprenebla maniero: kvankam alilingvulo, li tamen ĉiam kompreneble parolis
2 en logike sinsekva aŭ evidenta maniero: tio kompreneble estas la plej grava Z kvankam ĝi povas kompreneble ankaŭ veni al ni de ia flanko tute neatendite Z kompreneble mi pruntos monon al vi SEn kia demando! kompreneble, ke mi lin amas FE ĉu temas pri la fina venko? Tute ne, kompreneble! RCo
komprenebleco eco de io aŭ iu komprenebla: la bonega komprenebleco de Esperanto Z li esprimis sin kun perfekta komprenebleco
komprenema
1 penanta kompreni 1: li venigu knabojn komprenemajn por ĉiu saĝaĵo MT mi laborus tre diligente kaj kompreneme Z ➞ inteligenta.
komprenemo, komprenemeco eco de iu komprenema:
1 Dio donis komprenemecon pri ĉiuj libroj MT
2 montru kontraŭ iliaj malvirtetoj iom pli da komprenemo!
kompreneti iom kompreni; diveni: li baldaŭ komencos komprenetadi, ke la afero iel estas ne glata Z kompreneti la najbaran kulturon Ko
komprenigi fari, ke iu komprenu:mi eliris, por komprenigi al vi la aferon MT ili komprenigis la legantojn, ke la afero tute ne havas estontecon Z bone komprenigi al ili, ke estas tre grave, ke ili venu Z ➞ klarigi, kredigi.
kompreniĝi iĝi komprenita: tiaj formuloj facile kompreniĝas
kompreniĝadi daŭre aŭ ripete kompreniĝi: ĉu ne estas eble, ke ni kompreniĝadu per ia alia lingvo? Z estus malfacile kompreniĝadi kun ili Z
kompreniĝado ago kompreniĝadi: reciproka kompreniĝado inter personoj de malsamaj nacioj Z
komprenilo, kompreniĝilo io, kio ebligas interkomprenon: la esperantismo celas nur al tio, ke ia taŭga kaj vivipova komprenilo inter la popoloj ekzistu Z ĉiu esperantisto havas plenan rajton vidi en Esperanto nur lingvon, simplan, malvarman internacian kompreniĝilon Z
duonkompreni parte kompreni ion: mi ne estas tute certa kial, sed mi duonkomprenis, ke li faris delikton CPi
ekkompreni komenci kompreni: la homoj ekkomprenos kaj ekamos unuj la aliajn Z vidinte la novajn sloganojn sur muroj, mi ekkomprenis, ke ili estas komunistoj ALi en tiu momento ŝi ekkomprenis, ke necesas sekvi rigoran rutinon ALö
interkompreno, interkompreniĝo ago aŭ stato de homoj, kiuj sin reciproke komprenas.
malkompreni miskompreni: oni tamen ne malkomprenu nin Z lernantoj aŭ false respondas aŭ malkomprenas JMI
malkompreno, malkompreniĝo miskompreno: mi nun vidas, ke viaj malkomprenoj estas finitaj Z por averto de ĉia malkompreniĝo Z por eviti ĉian malkompreniĝon Z
memkomprenebla komprenebla sen helpo de ajna aldona informo aŭ pruvo: nature! Kial vi miras? Ĉu ne memkomprenebla? SSz la aferoj memkompreneblaj por li mem, ne same kompreneblas por neinicitoj OE ➞ memevidenta.
miskompreni erare kompreni: ne miskomprenu min OE mi ne petas vin ripari mian veturilon, vi min miskomprenis CPi la leganto povas miskompreni la celon de la frazo GMt ili povus miskompreni miajn intencojn LiZ vi miskomprenis mian deklaron Sin. malkompreni.
miskompreno, miskompreniĝo erara kompreno: la disputo estas kaŭzita simple de miskompreno Sin. malkompreno, malkompreniĝo.
nekompreno, nekomprenado ago aŭ stato de iu, kiu ne komprenas: signoj, kiuj esprimadis lian absolutan nekomprenadon Z la facile forigebla reciproka nekomprenado Z al li la taskon ne malfaciligu per intenca nekomprenado Z
nekomprenebla tia, ke oni ne povas ĝin kompreni: nekomprenebla lingvo MT tiu ĉi nekomprenebla sintenado Z tri aferoj estas nekompreneblaj por mi MT
nekomprenebleco eco de io aŭ iu nekomprenebla: la nekomprenebleco de la universo
subkompreni
1 kompreni laŭ la vortaranĝo aŭ la kunteksto ion neesprimitan.
2 ne esprimi ion, kion la vortaranĝo aŭ la kunteksto ebligas kompreni: oni povas en tiaj okazoj uzi sen eraro ankaŭ la nominativon, se la senco de direkto koncernas ne la substantivon aŭ la pronomon, pri kiu ni parolas, sed ian alian vorton, kiun ni subkomprenas Z ➞ elipso 2.