PIV 2026 · Artikolo 8764
★kruco
Derivaĵoj en la artikolo 35
- kruca
- kruce
- kruci
- krucad/o
- krucaĵ/o
- krucig/i
- kruciĝ/i
- kruciĝ/o
- kruciĝ/ad/o
- kruciĝ/ej/o
- krucist/o
- krucum/i
- krucum/o
- krucum/ad/o
- ankr/okruco
- ans/a kruco
- brust/a kruco
- dekrucig/o
- diskruci
- fadenkruco
- fenestr/okruco
- Ferkruco
- hok/okruco
- interkruci
- interkruciĝ/i
- interkruciĝ/o
- krurkruce
- ogivokruciĝ/o
- rozkrucism/o
- Sud/a Kruco
- ŝpatkruco
- trak2/okrucaĵ/o
- trefkruciĝ/o
- turn/okruco
- vojkruciĝ/o
★ kruco
1 figuro aŭ korpo konsistanta el du ortaj pecoj: li kunligis du branĉojn tiel, ke ili formis krucon Z glavteniloen formo de kruco la Ruĝa Kruco internacia helpa organizo ➞ krucplakaĵo.
2 RELI signo formita de du ortaj linioj, kiu en la antikvaj religioj estis la simbolo de la kvar finoj de la mondo, kaj kiu estis poste alprenita de la kristanoj, kiel ilia distinga signo: fari la signon de kruco Z
3 HIST speco de T-forma pendumilo, fostego, sur kies supro estis fiksita transversa trabo, kaj de kiu oni lasis ĝismorte pendi kondamnitojn, alliginte aŭ alnajlinte sur ĝi la ekstremaĵojn de iliaj membroj: la kruco estis kutime aplikita de la romanoj al la kondamnitoj, kiuj ne estis romaj civitanoj apud la kruco de Jesuo staris lia patrino NT
4 KRIS konvencia reprodukto de kruco 3, ofte portanta la bildon de Jesuo, kaj uzata kiel kultobjekto ekde la 7a jc: porti la krucon en procesio la preĝejturo estas kronita de giganta kruco starigi krucon sur tombo ➞ krucifikso.
5 kruco 3 rigardata kiel simbolo de la suferoj de Jesuo kaj de la kristana religio mem: kiu ne prenas sian krucon kaj sekvas post mi, tiu ne estas inda je mi NT ĉar la priparolo de la kruco estas por la pereantoj malsaĝeco NT la batalo inter la Kruco kaj la Lunarko kristanismo kaj islamo
6 (figurasence) turmento aŭ torturo: la ortografio en la plimulto da lingvoj prezentas veran krucon por la lernanto Z
7 HERA figuro pli-malpli krucoforma: kruco de Sankta Andreo X kruco de Sankta Antonio T kruco de Malto ✠ kruco de Loreno kun du horizontaloj: ☨
8 insigno en ordenoj kavalirismaj (la Granda Kruco de Malto) aŭ kreitaj de registaroj, por rekompenci servojn al la regno: la kruco de la Liberigo franca ➞ Ferkruco.
kruca
1 prezentanta formon de kruco: kruca signo kruca entranĉo kruca renkonto de du veturiloj ➞ pasrajto krucaj rimoj ➞ krucaranĝa, krucforma.
2 rilata al kruco, ekz. de Jesuo.
kruce en formo de kruco: kruce renkontiĝi
kruci tr
1 kunmeti du objektojn formante el ili krucon: kruci la brakojn li sidas, krucinte sub si la krurojn B kruci la spadojn en duelo
(analoge) kruci la pafadon pafi laŭ linio, kiu sekcas la paflinion de alia pafanto kruci la rimojn
(figurasence) resti kun krucitaj brakoj senfare2 vojo aŭ vojiranto transverse sekci alian vojon: samnivele kruci traknivele kruci malsamnivele kruci pri vojo, kiu sekcas alian vojon aŭ fervojon, jen sur la sama nivelo, jen per supera aŭ malsupera ponto
3 BIOL AGRI fari, ke du vivuloj, herede malsamaj, reproduktiĝu inter si: kruci araban ĉevalon kun angla ĉevalino
krucado ago kruci: la krucado de la vojo de alia veturilo estas malpermesata en jenaj okazoj krucado de rasoj
krucaĵo rezulto de krucado: havi en sia birdokorto multajn krucaĵojn
krucigi = (prefere) kruci.
kruciĝi
1 transverse sin renkonti, formante krucon: piedvojeto, kiu kruciĝis kun la landvojo Z multfoje kruciĝantaj vojoj Z via letero kruciĝis kun la mia ambaŭ pasis samtempe tra la poŝto plej diversaj interesoj kaj pasioj, plej diversaj deziroj kaj celadoj volviĝadis kaj kruciĝadis en la miloj da kapoj Z
2 iĝi krucita per bredado: la hundrasoj tiel ofte kruciĝadis, ke multaj produktoj ne plu estas klaseblaj
kruciĝo
1 ago, per kiu objektoj renkontas sin laŭ krucaj direktoj: kruciĝo de du veturiloj kruciĝo kun prioritata vojo
2 TRAF loko, kie du vojoj renkontiĝas kruce: simpla kruciĝo duobla kruciĝo
3 BIOL seksa reproduktiĝo de du diversarasaj aŭ diversaspeciaj vivuloj.
kruciĝado agado kruciĝi: kruciĝado de rasoj Z
kruciĝejo = (prefere) kruciĝo 2.
krucisto partopreninto de krucmilito.
krucumi ekzekuti kondamniton, pendumante tiun sur kruco: ili krucumis lin, kaj la krimulojn, unu dekstre kaj unu maldekstre NT vi serĉas Jesuon, la krucumitan NT la Krucumito Jesuo
krucumo, krucumado ago krucumi: la krucumado estis la plej kruela el la torturoj
ansa kruco anĥo.
brusta kruco KRIS kruco 4 portata surbruste ordinare pendante de la kolo per ĉeno aŭ ŝnuro, ofte uzata kiel insigno de episkopoj, pastroj kaj abatoj.
dekrucigo ago, per kiu oni dekroĉis krucumiton disde la kruco: pentri la dekrucigon de Kristo
diskruci etendi en formo de kruco: diskruci la brakojn G ➞ disŝovi.
fadenkruco FIZI ARME en la celilo de mikroskopo, lorno, pafilo k.s. kruco el fadenoj, kiu difinas la centron de la vidkampo.
fenestrokruco KONS kruco el ŝtonoj, kiu dividas renesancan fenestron en kvar fakojn. ➞ ŝproso.
Ferkruco kruco 8 de la germana registaro.
hokokruco POLI svastiko 2.
interkruci tr kruci unu kun la alia(j): se vi lasas ilin forkon kaj tranĉilon interkrucitaj tio signifas ke vi ŝatus manĝi pli SŠt
interkruciĝi kruciĝi unu kun la alia(j): la ombroj de la kandelabroj interkruciĝis sur la planko SPo reto de interkruciĝantaj stratetoj ALö
(figurasence) se niaj rigardoj interkruciĝus, ĉio jam estus publika deklaro SŠt la agad-direktoj interkruciĝas kun la agad-kampoj RCo
interkruciĝo
1 ANAT krucoforma aranĝo de diversaj nervofaskoj.decussatio
krurkruce kun kruroj krucitaj: sidi krurkruce
ogivokruciĝo sistemo de du aŭ tri interkruciĝantaj ogivoj, sur kiuj gotikaj arĥitektoj konstruis la volbon.
rozkrucismo esotera doktrino kaj sekreta societo, kiu aperis ĉ. la 16a jc, emfazanta asketismon kaj sinkonon.
Suda Kruco ASTR sudhemisfera konstelacio. Crux
trak2okrucaĵo FERV krucaĵo de du aŭ pli da trakoj.
trefkruciĝo TRAF kruciĝo de du aŭtovojoj, el kiuj unu pasas super la alia, kun interligaj vojoj en formo de duobla 8.
turnokrucoTRAF en pasejo movebla kruco (aŭ stako da krucoj) fiksita sur pivoto por enlasi personojn nur po unu. ➞ turnopordo.
vojkruciĝo loko, kie vojoj kruciĝas: kiam li venis al la vojkruciĝo, li renkontis Z la buso haltis je vojkruciĝo antaŭ la ruĝa trafiklumo OE (figurasence) la Esperanto-movado venas al vojkruciĝo ➞ turnopunkto HTo