PIV 2020 · 10902
★neni/o
★neni/o. Pron. uzata:
1 por nei pri la ĉeesto aŭ ekzisto de objektoj, aferoj, ideoj: aŭ ĉio, aŭ nenio Z; pli bona io, ol nenio Z; restis nenio absolute Z; pri nenio oni povas ĵuri Z (ne povas ĉion antaŭvidi); tro elektema ricevas nenion Z; li manĝis nenion Z; por nenio oni faras nenion Z; zorgu pri vi, k nenion pli! Z; sonĝoj nenion signifas Z; aero […] ŝajnas al mi kiel nenio alia, ol pesta amaso da miasmoj Z; mi diras al vi nenion alian, krom plej pura vero Z; nenio, kio povas havi influon sur nia sorto Z; estis nenio, kion mi ne montrus al ili Z; la postulo havis en si nenion, kio povus esti rigardata kiel ofenda Z;
2 kiel subst. kun la signifo «neekzistaĵo»: ĉiuj nacioj estas antaŭ Li kiel nenio X; Li pendigis la teron sur nenio X; mortigo: estis io k ĝi fariĝas nenio! Z; pri «nenio» oni ne povas paroli eĉ unu vorton Z; vi povas fari min nenio, sed tiun ĉi liberecon vi ne povas forpreni de mi! Z; la absoluta nenio estas nekomprenebla; ni falas ĉiuj en la nenion, kiun ni tiel timas;
3 kiel subst., kun la signifo «senvaloraĵo»: kiu havas nenion, estas nenio Z; kulo nenion valoras, sed ĝia piko doloras Z; granda kranio, sed interne nenio Z; ĉiujn li rigardis kiel nenion, k pro kio? pro fablo, pro nenio, pro Hekubo! Z. ☞ fantomo, nulo, ombro, vantaĵo.
★nenia. Nea adj., uzata, kiam la neado koncernas ĉian ajn ekzempleron de la aludita estaĵo aŭ ĉian okazon de la aludita evento: nenia Dio ekzistas! Z; la pordo krakas, falas […], nenia saviĝo! Z; nenia konstruo povas esti sen bruo Z; tro da metioj – profitoj neniaj Z; deklinacioj tute estas bezonaj neniaj Z; ni komprenas neniajn ŝercojn en aferoj, kiuj koncernas honoron Z; ĉu vi scias nenian alian pekon pli altan? Z; ekzistas preskaŭ nenia lando, en kiu nia afero ne havus amikojn Z; ekzistas nenia floro, kiu estus simila al ĝi Z; mi ne povas vidi meriton tie, kie absolute nenia ekzistas Z.
neniaĵo. Io absolute senvalora: vi estas neniaĵo, k via agado estas neniaĵo Z; jen ili ĉiuj estas vantaĵo, neniaĵo estas ilia faro X; li faras la princojn neniaĵo X; ŝi distriĝas per neniaĵoj.
nenieco. Neekzistado: ĉu vi pensas, ke de la brako de la redonanto (Dio) vi savos vin en la dezerta regno de la nenieco? Z; ĉion bonan k belan, kiu en ĝi speguliĝis, ĝi etigis preskaŭ ĝis plena nenieco Z.
neniigi
1 Fari, ke iu aŭ io ne plu ekzistu: mi lin devigos, ke li min neniigu! Z; la veneno jam la spiriton mian neniigas Z; la tertremo neniigis ok vilaĝojn. ☞ detrui, ekstermi, pereigi, ruinigi.
2 Senvalorigi, senefikigi: ruzaĵon neniigas singardeco Z; tio neniigas la rezultojn de mia longa laborado; kongreso havos la rajton neniigi la decidojn de la komitato Z.
neniigo. Ago neniigi: la neniigo de la Roma imperio; ☐ neniigo de elementa partiklo per ties antipartiklo.
neniiĝi. Iĝi nenio: la animo neniiĝas, mi diras al vi! Z; (oni) ekfajfis pri vi, vi neniiĝis, k neniam plu ekzistos! X; neniiĝis ĉiuj niaj klopodoj; tie la entreprenoj neniiĝas X; eble vi volus, ŝtupon per ŝtupo, konduki min al la neniiĝo? Z.