★ord/o

1 Maniero, en kiu la objektoj sekvas unu la alian: mi ĉiam decidas laŭ la alfabeta ordo ^Z; ĉio dependas de tio, en kiu ordo ili stariĝas ^Z; la ordo de la procesio; mi rakontos ĉion laŭ ordo ^Z; la kronologia ordo ^B; inversigi la naturan ordon de la aferoj; ni esploru tiujn demandojn laŭ ordo; prenu ilin en la ordo; ⚔ marŝo, atako en densa, en disa ordo; (ironie) en bona ordo tra la pordo! ^Z (foriru!). ☞ vico.

2 Regula, oportuna dismeto de objektoj en ilia ĝusta loko: pli rapide faru rondon k observu pli da ordo! ^Z; remeti ordon en vian veston; io ne estas en ordo; ĉio en la ĉambro estis en perfekta ordo; amo de la ordo; (f) liaj ideoj estas interesaj, sed elmetitaj tute sen ordo; la stilo estas nur la ordo k la movo, kiun oni metas en la pensojn; havi sian konsciencon en ordo. ☞ dispono. ➞ aranĝi, ordofari, ordometi.

3 Regula maniero, laŭ kiu la aferoj devas normale okazi en la natura, la socia, la morala mondo: sekvi la ordon de la naturo; ĉiam en ĉiu afero devas esti ordo, oni devas havi ion, per kio oni sin gvidas ^Z; se ne ŝanĝus ordono alta la kutiman ordon ^Z (de religia entombigo); li ne indulgas, se io estas ne en ordo ^Z; ordo bezonas ordonon ^Z (nenia ordo sen estro); se edzino ordonas, domo ordon ne konas ^Z; ordo estas beno por ĉiu entrepreno ^Z; se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo ^Z; kie regas konkordo, regas ordo ^Z; ŝanĝi la malnovan ordon de la aferoj; perturbi la socian ordon; trudi ordon per teroro; meti ordon en la kontoj. ☞ harmonio, leĝo, normo.

4 Reguloj de sintenado k procedo, akceptitaj de parlamento aŭ de publika kunveno k aplikataj de ĝia prezidanto: revoki iun al la ordo; levi demandon pri ordo (interrompi debaton, demandante, ĉu io ĵus farita aŭ dirita estas laŭ aŭ kontraŭ la ordo); ni tie ĉi kuraĝe povus jam meti punkton k transiri al la taga ordo ^Z (tagordo).

5 ∆ Rilato en aro, kiu estas refleksiva, malsimetria k transitiva, t.e. kiu havas ecojn similajn al la ordo de la reelaj nombroj, notita ⩽: ordo estas totala, se por ajnaj elementoj a k b validas a ⩽ b aŭ b ⩽ a. Sin. orda rilato.

6 Σ Aparta k homogena aro de personoj, konsistiganta unu el la dividoj de la socio: la ordo de la senatanoj, la kavalira ordo (ĉe la Romanoj); la Tria ordo (la neklerikoj k nenobeloj, en la antaŭrevolucia Francio); (analoge) la naŭ ordoj de la anĝeloj. ☞ klaso, rango.

7 ⚥ Sistematika unuo (ordo) ampleksanta parencajn familiojn, kun rango malsupera al klaso, supera al familio, montrata en botaniko per la suf. al.

8 🏠 Ĉiu el la tradiciaj kombinoj de la diversaj partoj de konstruaĵo laŭ difinitaj proporcioj: la tri helenaj ordoj (dorika, ionika, korintika); la du romanaj ordoj (toskana, kompozita).

9 ∆ (pp derivaĵo) Nombro, kiu indikas, kiomfoje oni derivu la funkcion: diferenciala ekvacio de dua ordo.

10 ∆ (pp grupo) La nombro de elementoj en la grupo.