PIV 2026 · Artikolo 11406

★ordo

Litero O★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 32
  1. orda
  2. orde
  3. ordi
  4. ordem/a
  5. ordem/o
  6. ordig/i
  7. ordig/o
  8. bonorda
  9. bonorde
  10. eksterorda
  11. enorda
  12. en ordo
  13. kunordi
  14. kunordig/i
  15. kunordig/il/o
  16. laŭorde
  17. malordo
  18. malordem/a
  19. malordig/i
  20. malordiĝ/i
  21. rangordo
  22. reordig/i
  23. senorda
  24. senordul/o
  25. subordi
  26. subordo
  27. subordig/i
  28. subordig/il/o
  29. superordo
  30. tagordo
  31. vicordo
  32. vortordo
★ ordo
1 regula interaranĝo:
a maniero, en kiu la objektoj sekvas unu la alian: mi ĉiam decidas laŭ alfabeta ordo Z ĉio dependas nur de tio, en kiu ordo ili stariĝas Z la ordo de la procesio mi rakontos ĉion laŭ ordo Z kronologia ordo B inversigi la naturan ordon de la aferoj ni esploru tiujn demandojn laŭ ordo ARME marŝo, atako en densa, en disa ordo (ironie) en bona ordo tra la pordo! foriru! Z ➞ vico.
b regula oportuna dismeto de objektoj en ilia ĝusta loko: pli rapide faru rondon kaj observu pli da ordo! Z remeti ordon en vian veston ĉio en la ĉambro estis en perfekta ordo amo de la ordo (figurasence) liaj ideoj estas interesaj, sed elmetitaj tute sen ordo la stilo estas nur la ordo kaj la movo, kiun oni metas en la pensojn ➞ dispono, aranĝi, ordofari, ordometi.
c regula maniero, laŭ kiu la aferoj devas normale okazi en la natura, la socia aŭ la morala mondo: sekvi la ordon de la naturo ĉiam en ĉiu afero devas esti ordo! Oni devas havi ion, per kio oni sin gvidas Z se ne ŝanĝus
Ordono alta la kutiman ordon de religia entombigo Z
ordo bezonas ordonon nenia ordo sen estro Z se edzino ordonas, domo ordon ne konas Z ordo estas beno por ĉiu entrepreno Z se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo Z kie regas konkordo, regas ordo Z ŝanĝi la malnovan ordon de la aferoj perturbi la socian ordon trudi ordon per teroro meti ordon en la kontoj ➞ harmonio, leĝo, normo.
ĉ reguloj de sintenado kaj procedo, akceptitaj de parlamento aŭ de publika kunveno kaj aplikataj de ĝia prezidanto: revoki iun al la ordo levi demandon pri ordo interrompi debaton, demandante, ĉu io ĵus farita aŭ dirita estas laŭ aŭ kontraŭ la ordo ni tie ĉi kuraĝe povus jam meti punkton kaj transiri al la taga ordo tagordo Z
d MATE rilato en aro 2, kiu estas refleksiva, malsimetria kaj transitiva, t.e. kiu havas ecojn similajn al la ordo de la reelaj nombroj. simbolo: ⩽ ordo estas totala, se por ajnaj elementoj a kaj b validas a ⩽ b aŭ b ⩽ a Sin. orda rilato.
2 elemento de klasifiko:
a POLI aparta kaj homogena aro de personoj, konsistiganta unu el la dividoj de la socio: la ordo de la senatanoj la kavalira ordo ĉe la romanoj la tria ordo la neklerikoj kaj nenobeloj, en la antaŭrevolucia Francujo (analoge) la naŭ ordoj de la anĝeloj Sin. klaso 1. ➞ rango.
b BIOL sistematika unuo ampleksanta parencajn familiojn, kun rango malsupera al klaso 4.ordo ➞ taksono.
c ARKI ĉiu el la tradiciaj kombinoj de la diversaj partoj de konstruaĵo laŭ difinitaj proporcioj: la tri grekaj ordoj dorika, ionika kaj korintika la du romanaj ordoj toskana kaj kompozita 1
ĉ MATE pri derivaĵo nombro, kiu indikas, kiomfoje oni derivu la funkcion: diferenciala ekvacio de dua ordo
d MATE la nombro de elementoj en grupo.
orda aranĝita aŭ dismetita laŭ ordo 1: en pli orda kaj detala formo ni presos la regularon, kiam la Societo estos fondita Z
orde en ordo: la knabino orde aranĝis kelke da infanaj vestetoj Z mi ĉiam agas orde, kun pripenso Z esprimi sin klare kaj orde
ordi tr
1 (arĥaismo) meti ordon en ion: li devis ordi, helpi, labori Z neniu ordis la longan ruĝan meĉbrulaĵon Z la malnova kastelo estis ordita kaj farbita Z la ideoj estis orditaj laŭ specoj Z
2 MATE provizi aron per ordo 1 d: ordita triopo ordita vektora spaco
ordemakutimanta aranĝi aferojn laŭ ordo 1: li estas ordema ĝis pedanteco
ordemo amo de aŭ alkutimiĝo al ordo. Sin. ordamo.
ordigi
1 fari ion orda: mi venis por ripari kaj ordigi tion aŭ alian Z kiu rompis la glason, ordigu la kason Z ni devos interrompi la eldonadon , ĝis ni tute ordigos la aferon Z aranĝite, ordigite Z Sin. ordofari. ➞ ordometi.
2 KOMP aranĝi liston laŭ ordo 1: alfabete ordigi nomojn
ordigo ago ordigi: ŝi komencis klopodi pri ordigo de la objektoj, elprenitaj el la pakaĵetoj Z la ordigo de niaj financoj
bonorda
1 io gvidata, regata aŭ farata laŭ la reguloj: ĉi tiuj aferoj ne tiamaniere estas farataj en bonorda regno Z alkonduki la pretigadon de venenoj al la rango de bonorda scienco Z la dancantoj formis bonordajn ĉenojn Z oni ne ricevas eĉ bonordan viandan supon! Z
2 iu kondutanta laŭ la reguloj de deco; observanta la socian ordon: laŭ la aspekto li estis eĉ tute bonorda homo Z ĉu vi povas garantii, ke via protektatino estas persono bonorda, akurata, lerta en kalkulado, takta kaj konanta la homojn ? Z
bonorde
1 laŭregule kaj zorge: mi ĉiun bonorde ekzamenitan kaj leĝe voĉdonitan decidon ĉiam akceptos Z ĉifonaĵoj, la delikataj aparte kaj la maldelikataj aparte, bonorde Z
2 konforma al la reguloj de deco en la socio: persono tre bonorde vestita Z matronoj, kiuj observas, ke oni kondutu bonorde Z
eksterorda ne troviĝanta orde sur sia loko.
enorda tia, ke ĝi estas en ordo: la fervoja transportado estas sekura, stabila kaj enorda EPĈ en la stacidomo busa mi enorde aĉetis mian bileton Ko
en ordo
1 en ĝusta sinsekvo; en la ĝustaj lokoj: la ĉambro estis tuta ornamujeto — en ĉiuj partoj tiel en ordo, kvazaŭ artisto ĝin aranĝis Z ĉiuj kortegaj sinjorinoj kun siaj servistinoj staris en ordo ĉirkaŭe Z
2 en regula maniero; en bona stato: mia saĝo, kiel mi almenaŭ kredas, estas tute en ordo Z laboru ĉiam en plena unueco, en ordo kaj konkordo Z la patro dum kelka tempo ne fartis bone. La stomako ne estas en ordo SEn
3 aprobinda, akceptebla aŭ konsentita: boligitaj kikeroj kaj hordea supo estas en ordo ĉe trankvila familia vespermanĝo ALö ĉu estas en ordo, ke nur por ekscii ion pri la agado de AdE oni estas trudita aĉeti la verkojn de akademianoj ? OE ne estas en ordo, kiam 10 % de la loĝantaro akiras duonon de la nacia enspezo JPa
interjekcie en ordo, en ordo, mi faros ALö en ordo, ĝi la kuseno kuŝas bone OE
kunordi kunordigi 2: kunordita propozicio
kunordigi
1 aranĝi diversajn partojn laŭ difinitaj rilatoj por formi harmonian tuton: kunordigi la partojn de sistemo
2 LING kunligi du samfunkciajn propoziciojn por ilin ligi aŭ kontrastigi: la konjunkcioj «kaj», «sed», «ĉar» ktp servas por kunordigi propoziciojn Sin. kunordi.
kunordigilo LING kunordiga morfemo (konjunkcio aŭ similfunkcia adverbo kiel «nome», «cetere» ktp).
laŭorde laŭ la deca ordo 1.
malordo manko de ordo 1: malordo venas nur tiam, se batalas du egalfortaj partioj Z kiuj ĝojas, kiam ili faras malbonon,
Trovas plezuron en la malordo de la malboneco MT
malordema kutima lasi la aferojn sen ordo 1.
malordigi neniigi la ordon de io: vi ruliĝadis sur la lito; ĝi tuta estas malordigita! Z
malordiĝi iĝi malorda: la vesto malordiĝis Z
rangordo oficiale difinita ordo 1 inter la diversaj rangoj de ŝtatoficistoj.
reordigi aranĝi denove laŭ la antaŭa ordo 1: reordigi liton la diplomatoj penos reordigi la rilatojn inter la popoloj Z reordigi la salajrojn
senorda prezentanta nenian ordon: senorda amaso da rubaĵoj senorda mansardo
senordulo iu, kiu vivas aŭ agas en senorda maniero: la senzorgeco de la senorduloj ilin pereigas MT
subordi subordigi 2: subordita propozicio
subordo BIOL sistematika unuo, kiu ampleksas tre parencajn familiojn de la sama ordo 2 b. subordo ➞ infraordo, taksono.
subordigi
1 meti iun aŭ ion sub ies aŭtoritato: la tribunaloj estas subordigitaj unuj al aliaj ĉiu aŭtoritato, suverena aŭ subordigita
2 LING kunligi du propoziciojn, el kiuj unu dependas de la alia: la subjunkcioj «ke», «kiam», «se» k.c. servas por subordigi la propoziciojn
subordigilo LING ĉiu el la vortoj, kiuj servas por subordigi (t.e. rilativoj kaj subjunkcioj).
superordo BIOL sistematika unuo, grupo de la pli parencaj ordoj en unu klaso. superordo ➞ subordo.
tagordo
1 listo de la demandoj pritraktotaj en iu kunveno: meti ion en enskribi ion sur la tagordon super la okazintaj faktoj ni povus sekve silente transiri al la tagordo Z
2 instrukcioj por la hodiaŭa tago sciigataj al soldatoj.
vicordo ordo 1 en vico laŭ numera aŭ alispeca seria kriterio: la alfabeta vicordo ILa la bildoj aperas unu post la alia sur la ekrano. Eblas ŝanĝi la vicordon RRo
vortordo LING maniero, kiel vortoj sekvas, devas sekvi aŭ povas sekvi unu la aliajn en la frazo: libera vortordo ligita vortordo la slavaj lingvoj havas vortordon pli simplan kaj sekve ankaŭ pli proksiman al la vortordo en Esperanto Z ➞ vortaranĝo.