PIV 2026 · Artikolo 1195

★arto

Litero A★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 42
  1. arta
  2. artaĵ/a
  3. artaĵ/o
  4. artism/a
  5. artism/o
  6. artist/a
  7. artist/o
  8. batalarto
  9. bel1arto
  10. bel1artaĵ/o
  11. bildoarto
  12. boksarto
  13. dancoarto
  14. dent/istarto
  15. desegn/oarto
  16. desegnarto
  17. edukarto
  18. filmarto
  19. juvelarto
  20. kantoarto
  21. konstruarto
  22. kudr/oarto
  23. kuirarto
  24. kuracarto
  25. liberal/a arto
  26. memorarto
  27. naĝarto
  28. novarto
  29. parolarto
  30. pentr/oarto
  31. pentrarto
  32. pop2arto
  33. presarto
  34. rajdarto
  35. senarta
  36. skriboarto
  37. skulptoarto
  38. sorĉoarto
  39. statuarto
  40. teksoarto
  41. tipografarto
  42. vitr/oarto
★ arto
1 tuto de la reguloj kaj procedoj tradicie difinitaj por fari ion en iu aparta fako (ĝenerale ne teĥnika): la arto de parolado la arto de rezonado la arto de la milito diplomatio, pedagogio estas veraj artoj kian grandegan faciligon donas al la lingvo la enmiksiĝo de konscia arto Z ili prezentis majstraĵon de la friza arto Z scipovi iun arton fari ion laŭ ĉiuj leĝoj de la arto Z la arto poezia poetiko
(figurasence) nun vi instruis al mi la arton, kiel mi devas vin turmenti Z ŝi sciis la arton, kiel plaĉi al la viroj vivon travivi estas art’ malfacila Z
➞ praktiko, scienco.
2 kapablo apliki arton, akirita per studo kaj ekzerco: tuj prezentu ion! Montru al ni provon de via arto Z mia arto plu ne povas iri Z la arto de bona kuracisto la arto de granda ĉasisto li estas oratoro pli el naturo ol el arto ➞ lerteco, sperto.
3 maniero kiel per la verkoj de la homo esprimiĝas lia percepto de la belo: arto estas homo aldonita al naturo la arto estas imito, ne kopio de la naturo la arto vivas el lukto kaj mortas el libereco la arto por la arto devizo de skolo, por kiu la arto devas havi nenian utilan aŭ moralan celon oni devas subteni la arton Z en la regiono de la arto, tiel same kiel en la regiono de scienco aŭ metio Z homo, kiu sin dediĉas al la arto Z
4 ĉiu el la ĝenroj aŭ ĝenrogrupoj apartaj, en kiu tradicie sin esprimas tia percepto:la movebla kaj surroka artoj de Paleolitiko la ses klasikaj artoj la sepa arto kinematografio majstro de la muzika arto antikva arto renesanca arto baroka arto hinda arto japana arto antikva greka arto
arta
1 farita per homa arto, kaj ne devenanta simple de la naturo: arta lingvo Z ĉe la arta lumo artaj floroj arta rezino arta kaŭĉuko sintezita arta materio ➞ plasto arte daŭrigata juneco Sin. artefarita.
2 konforma al la reguloj de belarto; celanta doni impreson de beleco: arta spektaklo arta prezentado en teatro Z arta ferkrado arte polurita diamanto Z
artaĵa havanta ecojn de artaĵo 1: malgranda artaĵa objekto Z
artaĵo
1 io farita kun arto: pereigi la korpon per la spirito? Tio ĉi estus artaĵo, kiu meritus, ke vi estu ĝia elpensinto Z ŝi ligis bukedon kaj sub ŝiaj manoj aperis artaĵo de neordinara beleco Z la desegnaĵo prezentis belan, kvankam malgrandan artaĵon Z povosciado teknika, ne vivigata de talento, ne povas krei veran artaĵon Z
2 io ne havanta la naturan simplecon, sed elfarita aŭ artifika: mi vin petas.
Pli da enhavo, malpli da artaĵo! Z
mi parolas sen artaĵo! Z
artisma karakterizata de artismo: artisma klereco Z artisma inspiro artisme desegnita juvelo
artismo plena dediĉiteco al arto: diletanteco estas amuzilo de la vivo, — nur artismo povas esti por ĝi ŝtona starejo Z
artista rilata al artisto: super la artista diletanteco Z plej perfekte artiste farita porko el kupro Z
artisto iu, kiu praktikadas unu el la belartoj: se li estas ne sole diletanto, sed artisto Z la amata peko de ĉiuj artistoj, kiuj koketas kun si pri sia verko Z grandaj artistoj patrujon ne havas
batalarto ĉia batala sporto, ĉefe el orient-azia origino: ekde 2012 batalartoj estas devigaj studobjektoj en Japanio IsT praktikantoj de la ĉina batalarto ekzerciĝas en kontakto kun la suno kaj la vento YIR
bel1arto ĉiu el la artoj, kiuj celas la belon, kaj el kiuj oni tradicie kalkulas ses: arĥitekturo, skulptarto, pentroarto, poezio, muziko kaj danco.
bel1artaĵo produkto de belarto: vera belartaĵo nepre havas individuan kaj originalon karakteron MalR
bildoarto formo de arto, en kiu la videbla bildo estas la ĉefa karakterizaĵo: skulptarto kaj pentroarto estas formoj de bildarto
boksarto boksado.
dancoarto arto de dancistoj.
dentistarto (arĥaismo) = denta medicino.
desegnoarto, desegnarto arto pri desegnado: li komencis studi la desegnarton kaj legi librojn pri la arĥitekturo HLu
edukarto pedagogio 1.
filmarto FOTO kinematografio: apenaŭ evoluinta estas la filmarto en Esperanto HTo
juvelarto arto desegni kaj elfari juvelojn.
kantoarto arto de kantado.
konstruarto arĥitekturo.
kudroarto arto kudri modajn robojn, vestojn ktp: la centro de la vira kudroarto estas en Londono, de la virina en Parizo
kuirarto arto de kuirado.
kuracarto profesio aŭ arto de kuracado.
liberala arto (arĥaismo) belarto ne ligita kun teknika neceso.
memorarto mnemoniko.
naĝarto naĝado 2: al la fiŝo ne instruu naĝarton Z
novarto ARKI BELE secesio 2: lia de Ferdinand Hodler originala kontribuo al la novarto estis agnoskita AKü
parolarto arto trafe kaj elokvente paroli. ➞ retoriko.
pentroarto, pentrarto arto de pentrado: la rusa skolo de pentroarto OE li volis kunigi muzikon kun pentroarto JMu/IMu la historio de la ĉina pentrarto komenciĝis en neolitiko Ko Sin. pentrado 2. ➞ skulptarto, arĥitekturo.
pop2arto BELA arta stilo (aperinta ĉ. 1950 en Londono kaj disflorinta en Usono), kiu uzas aĵojn aŭ fragmentojn de aĵoj el la ĉiutaga vivo, ekz. bildojn el reklamoj, revuoj k.s.
presarto arto de presado: la «Dia Komedio» en traduko de Peterlongo estas ĉefverko de la presarto
rajdarto arto elegante rajdi.
senarta
1 prezentanta nenian arton (kaj tial malbona): senarta kruda skizo
2 prezentanta nenion artefaritan (kaj tial natura kaj bona): la senarta ĉarmo de freŝa knabino elparolu la monologon tute libere kaj senarte Z
skriboartoarto bele skribi.
skulptoarto arto skulpti. Sin. skulpturo. ➞ statuarto.
sorĉoarto teĥniko de sorĉistoj. ➞ envulti.
statuarto arto skulpti statuojn.
teksoarto arto elfari belajn teksaĵojn.
tipografarto tipografio 1.
vitroarto arto elfari objektojn el vitro.