PIV 2026 · Artikolo 12000

★per

Litero P★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 15
  1. pera
  2. pere de
  3. peri
  4. per/
  5. perad/o
  6. perant/o
  7. perist/o
  8. edzperant/o
  9. kotizperant/o
  10. laborperej/o
  11. negocperist/o
  12. pacperad/o
  13. senpera
  14. senpere
  15. vetperist/o
★ per prepozicio
1 instrumento, materio aŭ objekto, kiun oni uzas por plenumi agon aŭ atingi celon: bati iun per bastono ne per la pano sole vivas homo MT sin nutri per legomoj plenigi botelon per akvo aspergi per sango viŝi la buŝon per tuko trafi du celojn per unu ŝtono Z kovri tablon per tapiŝo (figurasence) ne ĉiam per aĝo mezuriĝas la saĝo Z
2 organo aŭ membro, kiun oni uzas por fari ion: mi manĝas per la buŝo kaj flaras per la nazo FE minaci iun per pugno Z li prenos iom el la sango kaj aspergos per sia fingro la antaŭan parton de la fermoplato MT grinci per la dentoj kaj tremi per la tuta korpo la birdoj batas la aeron per siaj flugiloj stari per unu piedo en la tombo Z teni iun ĉe la nuko per sia mano
1 Oni uzas per ankaŭ por montri korpoparton, kiu tenas ion aŭ iun: teni infanon per la mano per sia propra mano subite ŝi ekkaptis per ambaŭ manoj du belajn florojn Z la Eternulo elkondukis nin el Egiptujo per forta mano MT per la maldekstra mano li estis retenanta la torente elfluantan sangon Z ➞ je 4, en 1.
3 persono, per kies interhelpo oni povas plenumi ian agon: sendi leteron per servisto parenco per Adamo 1 tre malproksima Z la registaro estis oficiale reprezentata per unu ministro de la infaneco li princo ĉirkaŭis sin per militistoj B kontroli ion per si mem (figurasence) Esperanto memorigas per si la lingvon italan Z
2 La prepozicion per post pasivo oni povas uzi nur en tia okazo, se ĝi troviĝas antaŭ vorto, kiu esprimas ne la aganton mem sed rimedon uzitan de iu alia aganto. ➞ de 1 ĉ.
4 rimedo, danke al kiu estas atingita ia rezulto: mi estis kortuŝita per tiu doloro penetri en domon per forto trafi per la parolo rekte en la vizaĝon Z mortigi iun per unu puŝo de ponardo per helpo de vortaro mi komprenis iom vian leteron FE kvitiĝas servo per reservo Z ni povas per kurba voj’ al rekta celo veni Z li eldevigis la permeson mian
Per ne ĉesanta ripetado Z
li turmentas min per malsato tutajn tagojn Z la juna fil’ ,
Kuraĝigita eble per la morto
De nia reĝo Z
li tiris per ĉiuj fortoj la okuloj de la faraono pleniĝis per larmoj B la pupiloj ne malsekiĝis per larmo Z la vangoj kovriĝis per malsaneca flavo Z ili ektremis kaj kovriĝis per honto MT eksvarmos la rivero per ranoj MT ĵuru ke neniam vi
Parolos eĉ per unu sola vorto
Pri tio Z
mi timis la koleron kaj furiozon, per kiuj la Eternulo ekkoleris kontraŭ vi MT ➞ pro.
3 En kelkaj okazoj per havas sencon de mezuro: ĉiu malbona sciigo alproksimigas min per unu paŝo al la tombo! Z oni povas esperi, ke la memoro de granda homo per duonjaro supervivos lian morton Z vi per alteco de unu kalkanumo fariĝis pli proksima al la ĉielo Z
5 maniero, laŭ kiu efektiviĝas ago: la fumo flugis supren per nigra kolono la fumo flugis supren per blankaj volutoj per roza aŭ blua koloro brilis ia rubandeto Z ili ekmarŝis per malgrandaj anaroj Z mia onklo ne mortis per natura morto FE simila al la patro per la karaktero filo tute fremda per la koro Z verŝante larmojn kvazaŭ per riveroj Z bela per beleco de anĝelo Z mi dormis per peza kaj longa dormo Z mi vivas per mizera, kompatinda vivo Z per paŝo serioza kaj majesta ĝi sin preterŝovas Z ni ne povas atingi ĉiujn celojn per unu fojo li ekkriis per terura voĉo Z marŝi per nudaj piedoj FDi ili vivas per unu animo en du korpoj komenci sian paroladon per gratulo la substantivoj finiĝas per o
6 potenco aŭ influo, kiun oni alvokas por persvadi iun: mi vin priĵuras petegas per ĉielo Z mi vin priĵuras per la rajtoj de nia amikeco de lernejo Z
pera ne efikanta per si mem; ne rekte trafanta; bezonanta interan rimedon por atingi celon: pera agento
pere de danke al la helpo aŭ interveno de: interparoli pere de interpretisto deĉifri egiptan surskribon pere de greka traduko
peri
1 ntr interhelpi por efektivigi ion: li peris por akordigi ilin
2 tr havigi ion al iu per sia interveno kaj klopodo: peri al iu oficon Z peri al iu informon ni peras ĉiujn librojn kontraŭ antaŭpago
3 tr havigi aŭ ebligi ion al iu per sia efiko: teatraj prezentadoj peras plej agrablan distriĝon ofta voĉa legado estas bona rimedo por peri al la lernanto riĉan provizon da vortoj
per prefikso kun la sencoj de la prepozicio. ➞ perflati, perlabori, perludi; perforta.
perado faro de peranto. ➞ pacperado.
peranto
1 homo, kiu peras inter du personoj, inter kliento kaj kompanio, aŭ inter la administrantaro de asocio kaj ties membroj (aŭ pli vasta publiko), helpante en traktado de aferoj, transdono de varoj aŭ farado de servoj: asekura peranto la perantoj de SAT 2 en diversaj landoj ➞ agento, delegito, komisaro, komisiito.
2 BIOL malgranda molekulo, kiu kombiniĝas kun specifa ricevanto kaj modifas ties strukturon kaj sekve ties aktivecon: kontraste kun mesaĝanto peranto portas simplan signalon de ĉelo al ĉelo (aŭ de histo al histo) kaj estigas simplan respondon acetilkolino estas nerva peranto ➞ mesaĝanto.
peristo
1 profesia peranto. ➞ negocperisto, vetperisto.
edzperanto
1 (malofte) svatisto: niaj gastigantoj estis kunigitaj de profesia edzperantino, kontraŭ 50 juanoj MD
2 ESPO (ŝerce) Esperanto kiel ilo por kunigi parojn kaj krei geedzecojn: abundas esperantistoj kiuj trovis sian partneron per la komuna lingvo. La esperantistoj parolas pri «Edzperanto» OE mi sentas min forpuŝata. Tio verŝajne aperas ĉe pluraj inoj kiam edzperanto ĉesas funkcii SŠt
kotizperanto persono aŭ asocio, kiu kolektas kaj transdonas kotizojn al centra organizo:UEA plidensigu la reton de landaj kotizperantoj OBu
laborperejo oficejo, kie oni proponas laboron al senlaboruloj.
negocperisto peristo 1 por negocoj.
pacperado paciga interveno.
senpera rekta; aganta per si mem; sen perado de iu aŭ io alia: senpera kaŭzo rekta kaj senpera organizanto de la kongreso Z senpera interkompreniĝo dank’ al neŭtrala tuthoma lingvo ILa senpera verbigo de adjektivoj CGa
senpere
1 rekte tuŝante: senpere apud la lito Z senpere apud klara golfeto Z preskaŭ senpere ĉe ŝia orelo eksonis rido Z
2 rekte; mem; sen peranto: senpere averti la estron ŝtatestroj en gvidaj pozicioj ne povas senpere kontakti ILa literatura lingvo senpere alirebla al ordinara, neokcidenta esperantisto CPi
vetperisto homo, kiu profesie ricevas, kolektas kaj pagas vetojn ĉe vetkuroj. Sin. vetnegocisto. ➞ vetoficejo.