PIV 2026 · Artikolo 13051
1★pura
Derivaĵoj en la artikolo 33
- purec/o
- purem/a
- purig/a
- purig/i
- purig/o
- purig/ad/o
- etn1/a purig/ad/o
- puriĝ/i
- puriĝ/o
- purism/o
- purist/o
- purul/o
- purum/a
- analiz/e pura
- botpurig/ist/o
- brilpura
- elpurig/i
- frotpurig/i
- grund/opurig/o
- kloakpurig/a
- malpura
- malpuraĵ/o
- malpurec/o
- malpurig/i
- malpuriĝ/i
- malpurul/o
- medi/malpurig/o
- nazpurig/i
- nepurig/it/a
- sekpurig/ad/o
- stratpurig/ist/o
- ŝupurig/ist/o
- teĥnik/e pura
1 ★ pura
1 tia, ke ĝia naturo estas miksita kun nenia fremda elemento: pano el pura tritiko pura senakva vino pura oro Z pura arĝento oni prenas ordinare la purajn radikojn sen gramatika finaĵo FE pura neta profito li estis homo en plej pura senco de tiu vorto Z mi ĵuras, ke ĝi estas pura vero Z ili tro videble faras tion el pura malhonesteco Z tiuj Respondoj havis karakteron pure privatan Z havi sencon pure pronoman Z demandoj pure lingvaj, pure akademiaj Z pure kondiĉa rimedo de reciproka komunikiĝado Z ➞ esenca, ĝusta, kerna.
2 tia, ke ĝia naturo estas difektita de nenia malbona elemento: spiri puran aeron pura sennuba ĉielo fulmon ne timas Z akvo kura — akvo pura Z
(figurasence) animo pura ruzon ne bezonas Z havi puran konsciencon Z la pura, ĉasta ĝojo de fratino Z pura kaj infana konfideco fido Al nobla vir’ Z la edzo estos pura de kulpo MT mi estos perfekta, kaj pura de granda peko MT
➞ kristala, sankta, virga, virta.3 RELI tia, kian la ritoj permesas kontakti sen risko de religia infektiĝo: la pastro deklaru lin pura MT kiam ŝi puriĝos de sia elfluo, tiam ŝi kalkulu al si sep tagojn, kaj poste ŝi estos pura MT pura besto pura manĝaĵo se io el ilia kadavraĵo falos sur ian semeblan semon, ĝi restos pura MT per lavado en la pura maro la bildon de l’ diino resanktigi Z ➞ koŝera.
4 ne makulita de naŭza substanco (polvo, graso, koto k.s.): la mano de Johano estas pura FE pura tuko B pura telero Ko tion oni havas, se oni volas konservi purajn piedojn Z (figurasence) tro forta ĵuro — la afero ne pura Z
5 BIOL mikroba kultivaĵo sen ia ajn fremda organismo.
pureco eco de iu aŭ io pura: en la ĉambroj regas plej granda pureco Z ĉio en la domo brilis kaj fulmis de pureco Z (figurasence) mi prenis sur min la respondecon por la pureco de la lingvo en nia gazeto Z vesto eluzita, sed pureco spirita Z rita pureco la Eternulo rekompencas min ; Laŭ la pureco de miaj manoj MT
purema kutime zorganta pri pureco: li estas tre purema, kaj eĉ unu polveron vi ne trovos sur lia vesto FE
puriga rilata al purigo: ŝi sentis kvazaŭ fajreron de la puriga flamo Z
purigi igi iun aŭ ion pura:
1 purigi arĝenton MT ➞ afinacii, rafini; nepurigita.
2 purigi malklaran akvon, lasante ĝin kuŝi (figurasence) purigi ies koron MT
3 jen estas la leĝo pri la leprulo, en la tago, kiam oni devos purigi lin MT la purigato lavos siajn vestojn kaj banos sin en akvo MT
4 kokino purigis sin per la beko Z mi prenis broson kaj purigis la veston FE purigi siajn ŝuojn purigi la nazon de infano
purigo, purigado ago purigi: ŝi zorgis pri la purigo de la kuirejo la purigado de la atmosfero dank’ al la ventoj
puriĝi iĝi pura: la plugilo puriĝas per la laboro B la pastro pekliberigos ŝin, kaj ŝi puriĝos MT ➞ laviĝi.
puriĝo ago, per kiu iu puriĝas, precipe rite: sesdek ses tagojn ŝi restu en la sango de sia puriĝo kiam finiĝos la tagoj de ŝia puriĝo post filo aŭ filino, MT KRIS la festo de la Puriĝo de la Virgulino
purismo
1 BELE troa zorgo uzadi en la lingvo nur vortojn sankciitajn de la tradicio.
2 BELA ARKI tendenco (1917–1925) naskita el kubismo, karakterizata de geometria simpleco de konturoj kaj strebo al purigitaj formoj.
puristo adepto de purismo.
purulo homo pura, precipe metafore: la agado de purulo estas ĝusta MT ludi rolon de purulino Z ➞ puritano 2.
puruma infano ne plu bezonanta vindaĵojn.
analize pura KEMI sufiĉe pura, por esti uzebla kiel reakcianto en analizreakcio.
botpurigisto = (prefere) ŝupurigisto: ili lekas la botpurigiston, ke li ilin protektu Z
brilpura tiel pura, ke ĝi brilas: frotpurigita kaj brilpura la lanterno staris en angulo Z brilpuraj bukoj Z
elpurigi purigi ion eligante la malpuraĵojn: elpurigi la korpojn je malbonaj humoroj (figurasence) elpurigi frakciemajn elementojn el la partio
frotpurigi forigi malpuraĵojn per frotado: frotpurigi la kuirejan ilaron Z frotpurigi la sonorilojn Z frotpurigi la ŝtuparojn Z la frotpurigita pargeta planko Z frotpurigitaj stanaj teleroj Z vazoj spegulsimile frotpurigitaj Z
grundopurigo EKOL ĥemia, biologia aŭ fizika maniero forigi deponitajn toksajn substancojn el grundo.
malpura
1 tia, ke ĝia naturo estas miksita kun alispeca substanco malpli valora aŭ rekte malbona: malpura erco malpura metalo malpura atmosfero (figurasence) pli bona pura konscienco, ol malpura potenco Z
2 tia, kian la ritoj ne permesas kontakti: se virino naskos knabeton, tiam ŝi estos malpura dum sep tagoj MT kiam kun virino kuŝis viro kun elverŝo de semo , ili estos malpuraj ĝis la vespero MT el ĉiuj bestoj kvarpiedaj ĉiuj, kiuj iras sur siaj plandoj, estas malpuraj por vi MT ➞ tabua, abomeninda.
3 miksita aŭ kovrita de naŭza substanco (polvo, koto, graso k.s.): ne elverŝu la malpuran, antaŭ ol vi havas la puran Z tolaĵon malpuran lavu en la domo Z ŝuoj malpuraj de koto ➞ makuli.
malpuraĵo io malpura: forlavi la malpuraĵon de la glacoj de aŭto en Asirio ili manĝos malpuraĵon MT
malpureco eco de iu aŭ io malpura: rita malpureco li vivas en kutima malpureco
malpurigi igi ion aŭ iun malpura: malpurigi veston per koto B malpurigi siajn ŝuojn Z kiu ludas kun koto, malpurigas la manojn proprasence kaj figurasence Z ne malpurigu viajn animojn vin per ia rampaĵo MT
malpuriĝi iĝi malpura: mia vesto forte malpuriĝis FE ilin ne manĝu kaj ne malpuriĝu per ili MT
malpurulo homo malpura, precipe metafore: ni ĉiuj fariĝis kiel malpuruloj MT
medimalpurigo EKOL troa ellaso de substancoj havantaj malbonan influon al vivuloj kaj ekosistemoj entute. Sin. poluado.
nazpurigi tr mungi 3.
nepurigita tia, ke oni ne purigis ĝin: nepurigita arĝento MT
sekpurigado sistemo de industria purigado de vestoj per ĥemiaj procedoj, sen akvo.
stratpurigisto laboristo komisiita purigadi la stratojn.
ŝupurigisto homo, kies metio estas purigi ŝuojn.
teĥnike pura KEMI taŭga por industriaj uzoj kaj fabrikado, sed ne sufiĉe pura por analizo.