PIV 2020 · 8693
★kristal/o
★kristal/o
1 ☐ ⊕ Solida substanco, kies atomoj aŭ molekuloj estas regule aranĝiĝintaj, k tial en formo de simetria pluredro responda al la interaranĝiĝo de la atomoj: minerala, organika kristalo; kuba, prisma kristalo; kristaloj de marsalo. ➞ kristaloido.
2 Tre pura senkolora vitro: kaliko el facetita kristalo; spegulo el Venecia kristalo; vazoj el Bohemia kristalo; (f) la vero estas multfaceta kristalo.
3 (f) Klaraĵo, diafanaĵo: la kristalo de fontano, lago.
likva kristalo ☐ Ⓚ Substanco el grandaj molekuloj meze inter kristala (orda) k likva (senorda) stato.
kristala
1 Troviĝanta kun regula k difinita strukturo en formo de kristaloj: kristala roko; kristala precipitaĵo. ☞ amorfa.
2 Klara kiel kristalo: kristala fonto; (f) kristala klareco de la prononcado; kristala animo.
kristalaĵo. Maso da kristaloj.
kristaligi
1 Doni la kristalan formon: kristaligi sukeron, kristaliga akvo, kapsulo, plado.
2 (f) Realigi laŭ difinita formo: tiu amaskunveno ateste kristaligis la deziron de la popolo.
kristaliĝi
1 Ricevi kristalan formon: sulfuro povas kristaliĝi.
2 (f) Koncentriĝi en pli konkretan k fiksan formon; realiĝi laŭ difinita formo: lia tuta malamo kristaliĝis en tiu projekto; la opinioj ŝajnas kristaliĝi al unueca solvo de la problemo; tiu tendenco kristaliĝis en la programo de la societo; la lingvo ne devas kristaliĝi (rigidiĝi); kristaliĝinta (ne plu progresanta) civilizacio.
kristalujo. Laboratoria vazo, en kiu oni kristaligas.
kristalografo. Specialisto pri kristalografio.
kristalografio. Scienco pri la kristaloj k la leĝoj de ilia formiĝo.
kristalografia. Rilata al kristalografio.
kristalsistemo ⊕ ☐ Ĉiu el la sep ĉefkategorioj de kristaloj, difinitaj per simetriaj reguloj: sesangula, kuba, monoklina, ortoromba, kvadrata, romboedra, triklina kristalsistemo. ➞ elementa ĉelo.
elkristaliĝi. Eliĝi el solvaĵo sub formo de kristaloj.
etkristala, mikrokristala ⊕ (pp petro, senatente pri ĝia deveno) Konsistanta precipe aŭ tute el nur mikroskope videblaj kristaloj. ☞ etgrajna, mikrolita.
nekristala ☐ Ⓚ ⊕ Ne havanta kristalan strukturon; nekristaliĝinta.
rekristaligi. Denove kristaligi, kun la celo purigi la substancon, lasante la almiksaĵojn en la patrinaj solvaĵoj.
pseŭdokristalo ⊕ Ⓚ Substanco ŝajne kristala, sed sen kristala strukturo.
kvazaŭkristalo ☐ Ripeta sed neperioda kristala strukturo, kiu ebligas rotacian simetrion de ordo kvin: la pavimento de Penrose estas dudimensia kvazaŭkristalo.