★tag/o

1 🔭 Tiu tempopeco, kiu pasas dum unu plena rotacio de Tero ĉirkaŭ sia akso: astronomia, suna aŭ vera tago (inter du pasoj de Suno ĉe la sama meridiano, de tagmezo ĝis tagmezo, k varianta laŭ la jartempo); sidera tago (inter du meridianaj pasoj de la printempa punkto, ĉ. 4 min malpli longa, ol la suna); civila tago (de noktomezo ĝis noktomezo); religia tago (de unu sunsubiro ĝis la sekvanta); meza tago (kies daŭro estas la meznombro de la veraj tagoj); la jaro havas proks. 365 tagojn; la dudeka tago de Februaro estas la kvindek-unua tago de la jaro ^Z; li ne vivos pli, ol unu tagon ^Z. ☞ diurno.

2 Tempopeco, dum kiu Suno prilumas difinitan parton de Tero (inkluzive aŭ ne de la krepuskoj): estas tiel lume, preskaŭ kiel dum tago ^Z; leviĝi antaŭ la tago; estas jam hela tago; en vespero de tago ^Z; en luma tago ^Z; kiu ĉion formanĝis en tago, malsatos vespere ^Z; matenas, vesperas – k tago malaperas ^Z; la tago finiĝas; tagoj plilongiĝas; ni veturis du tagojn k unu nokton ^Z; (f) tio estas klara, kiel tago.

3 Tiu tempopeco, uzata kiel unuo de tempodivido, por difini daton ks: kiun tagon havas ni hodiaŭ?; li malbenis la tagon, en kiu li estis naskita ^Z; post ok tagoj de hodiaŭ; antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon ^Z; difini tagon por rendevuo; li revenis en la tago difinita; unu tagon (en nedifinita dato, antaŭa aŭ posta); ŝi unu tagon tiel perdis la orientiĝon, ke […] ^Z; unu tagon marrompiĝis ŝipo ^Z; unu belan tagon ^Z (en la estonteco); en kio konsistus la malfeliĉo, se en unu bela tago montriĝus, ke ne ekzistas jam plu nacioj? ^Z; de unu tago al la sekvanta; tio povas okazi en ĉiu tago; ne zorgu pri la morgaŭa tago ^N; morgaŭ estas la amata tago de mallaboruloj ^Z. ➞ tagdeko.

4 Tiu tempopeco kiel la dato de speciala evento: en la tago de Bazilo Egiptano ^Z; en la tago de sankta Neniamo ^Z; la unua tago de la jaro; preparata por la tago de milito ^Z; ne helpos riĉo en la tago de kolero ^X; la tago de la Eternulo ^X; la tago de la Lasta Juĝo.

5 Tiu tempopeco, rigardata rilate al la meteologio: estis malfrua sezono, la tagoj estis mallumaj ^Z; tago tagon sekvas, sed ne similas (pf); defluilo en pluva tago ^X; en varmega tago ni amas promeni en arbaro ^Z; ne laŭdu la tagon antaŭ vespero ^Z (pf); en la unuaj tagoj de printempo ^Z.

6 Tiu tempopeco, rigardata rilate al la uzo, kiun ni faras el ĝi: mi finos la tutan libron en kvar tagoj ^Z; Dio kreis la mondon en ses tagoj k ripozis la sepan, rakontas la Biblio; labori la sep tagojn de la semajno; trinku la medikamenton po du kuleroj en ĉiu tago; ĉi tiun tagon mi pasigis solece k malgaje; por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn ^Z; ne en unu tago elkreskis Kartago ^Z; tago festa – for aferoj! ^Z; lia tago pasadis en preĝado k studado ^Z; tiu grava tago restos por mi ĉiam memorinda ^Z; eĉ por plej terura tago venas vespero ^Z; sufiĉa por la tago estas ĝia propra malbono ^N (al ĉiu tago ĝia plago); bonan tagon!.