PIV · 15653
★tiel
★tiel.
I - Cirkonstanca morfemo
1 signifanta: a) ) «en tia maniero»: vi sekretos al edzino, ŝi sekretos al fratino, k tiel la sekreto promenados sen fino Z; bojas hundido, ĉar tiel faras la hundo Z; nur tiel vi povos eliri el via embaraso; ĉu vi iam vidis, ke mi kun certeco raportis: «tiel estas», k en vero ne estis tiel? Z. ☞ tiamaniere. b) «en tia grado»: estu tiel afabla k alportu al mi la seĝon; ĉar vi estas tiel servema, mi faros al vi donacon Z; tiel arogantan junulon mi ankoraŭ ne vidis.
2 anoncanta komparan subpropozicion, kun la samaj du signifoj: a) ĉu ne estas tiel, kiel mi diris al vi? Z; elparolu tiel, kiel mi montris al vi Z; kiel oni sternas, tiel oni dormas Z; tiel same, kiel mi en la momento ne estas ia naciano, tiel same mi ankaŭ sentas, ke mi estas nur homo Z; b) li estas tiel forta, kiel mi Z; ni ne estas tiel naivaj, kiel pensas pri ni kelkaj personoj Z; la kreado de vivipova lingvo ne estas tiel facila afero, kiel al multaj ŝajnas Z; mi konas lin tiel longan tempon, kian povas ampleksi mia memoro Z.
3 anoncanta konsekvencan subpropozicion, kun la samaj du signifoj: a) mi aranĝis plenan dismembrigon de la ideoj en memstarajn vortojn, tiel ke la tuta lingvo konsistas sole nur el senŝanĝaj vortoj Z; b) la nokto estis tiel malluma, ke ni nenion povis vidi Z; la provoj de la unua kategorio estis tiel komplikitaj k tiel nepraktikaj, ke ĉiu el ili mortis tuj post la naskiĝo Z; oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron Z; nur se homo vin tiel ekamus, ke vi estus por li pli ol patro k patrino […] Z.
II - La sama, uzata kiel konj.:
1 memstare, por enkonduki prop-on, en kiu adj. aŭ adv. montras la kaŭzon de la antaŭa prop.: ĝi verŝajne havis la aĝon de duono da jarcento, tiel malnova ĝi aspektis Z; kiam ŝi ekvidis sian vizaĝon, ŝi eksentis grandan teruron, tiel bruna k malbela ĝi estis Z; eĉ naŭzas, tiel forte mi volas manĝi Z; mi tion ne aŭdus, tiel ĉiam ankoraŭ brulas la sango ĉirkaŭ mia orelo, sur kiun vi donis al mi vangfrapon Z.
2 duope kun antaŭa «kiel» por esprimi progreson, pliampleksiĝon, superan gradon ĉe la dua prop.: tiuj ĉi provoj estis farataj kiel de privataj personoj, tiel ankaŭ de tutaj societoj Z; muro ili estis por ni kiel en la nokto, tiel en la tago X; ŝi estas kompetenta kiel en la mastrumado, tiel en la artoj Z. ☞ ankaŭ 2; kaj… kaj….
tiela. Akcentita formo de «tia»: mi sonĝis pri iaj du eksterordinaraj ratoj. Kredu al mi, tielajn mi neniam vidis! Z.
tiele. Adv. kun la strikta senco «laŭ tia maniero»: kredu al mi, tiele estas pli bone! Z; li direktis konsternitan rigardon al la tero k longe staris tiele Z; pro tio tiele diras la Eternulo […] X; «Tiele parolis Zaratuŝtro» (verko de Niĉeo).