PIV 2026 · Artikolo 15900
★trans
Derivaĵoj en la artikolo 13
★ trans prepozicio
1 sur la alia flanko de: ili loĝas trans la strato antaŭ la malleviĝo de la suno ni devas esti trans la limo Z kiu trans muro aŭskultas, tiun la muro insultas Z se trans la tombo estas viv’ ankoraŭ
kun lokŝanĝo la hirundo flugis trans la riveron, ĉar trans la rivero sin trovis aliaj hirundoj FE la limako uzis duonon da jaro, por veni trans la sojlon de la pordego Z la hirundo leviĝis alte en la aeron, trans arbarojn kaj lagojn Z ĵetu la pilkon trans la muron B li atingis la ponton trans la riveron kiu gvidas al loko trans la rivero SEn belaj rakontoj el trans la montoj Z la du fremduloj evidente venis de trans la maro ALö
2 (malofte) al la alia flanko de: pensoj iras trans limo trans limon sen pago kaj timo Z ponto trans rivero trans riveron, super rivero
➞ cis, super, tra, preter. 1 Ordinare oni uzas trans + N-finaĵon por esprimi almovan lokŝanĝon. Uzo de sola trans por tiu senco estas ĝenerala evitinda, krom se tute ne estas risko de miskompreno.
transa
1 estanta trans io: la transa trotuaro la transa bordo Z la transa flanko de paĝo la transa flanko de tablo la transa flanko de vojo mi ja ne kredas tiun transan mondon KKa
transe en transa loko: tiu bordo, li diris, estas ja «nur transe de la akvo» Z ĉiuj reĝoj de la Amoridoj, kiuj loĝis transe de Jordan MT tonoj sonis transe de la densa kurteno Z siajn ĝojojn la gento Tantala trovis nur transe de l’ nokto eterna Z
transo ia transa loko aŭ regiono: li regis super la tuta transo de la Rivero MT
trans prefikso.
1 ➞ transbapti, transdoni, transformi, transiri; transgena, transmonda, transruĝa.
3 BIOL geno, peco de DNA k.s. efikanta al alia molekulo de DNA ol la propra. ➞ transaga geno; cis- 3.
transaĵo io, kio troviĝas transe: estu kiel vi volas, vi sennoma transaĵo apartenanta al la postmorta mondo Z
transigi
1 fari, ke io estu transe de io: pakoj , kiuj sur malgrandaj naĝveturiloj estis transigataj sur la bordon el la ŝipoj Z transigi iun per boato trans la lagon (figurasence) la fabelo en la daŭro de mil jaroj estis transigata transdonata de unu cikonio-patrino al alia Z Sin. transmeti 1. ➞ komuniki 3.
2 transturni: kiam ŝi transigis la foliojn, ili tuj returne ensaltis Z ŝi legis en sia preĝolibro, tiam la vento transigadis la foliojn Z
3 TEKN transporti desegnon de unu surfaco sur alian, aparte sur litografian ŝtonon per speciala papero.
transigo nombro transportata de unu ciferpozicio al la apuda pli alta dum aritmetika operacio:pozitiva transigo dum adicio negativa transigo dum subtraho ➞ prunto.
transigilo TEKN objekto aŭ aranĝaĵo, servanta por transigi energion, komunikon k.c.
transiĝi pasi aŭ iri en transan lokon aŭ staton: la du viroj malsupreniris de la monto, kaj transiĝis Jordanon, kaj venis al Josuo MT baldaŭ ni transiĝos en alian loĝejon sub la fandopunkto, la likvo transiĝas en la solidan staton
transulo
1 iu, kiu loĝas transe.
maltrans sur tiu ĉi flanko de; ĉi-flanke de. Sin. cis.
2 Maltrans estas logike ebla, sed apenaŭ uzata. Prefere oni uzu sur tiu ĉi flanko de, sur mia flanko de k.s. aŭ ĉi-flanke de. Ankaŭ la sinonimo cis estas praktike apenaŭ uzata, kaj tial malofte komprenata.
netransigebla = (prefere) necedebla.
nervotransigilo KEMI BIOL ĥemiaĵo eligita de unu nervoĉelo por signali al alia.