PIV · 16311
★util/a
★util/a
1 (io) Tia, ke ĝia uzo, efiko, rezulto estas aŭ povas esti profita: utila al iu, por iu aŭ io; utila ilo, libro, institucio, leĝo, konsilo; se mi scius, ke tio estus utila por la kongreso […] Z; tiu diletanteco, kvankam ĝi ne estas tute sen flankoj noblaj k utilaj […] Z; ☐ Ⓣ efiko utila (laboro akirita el maŝino, ofte prezentata kiel procentaĵo de la uzata energio); ⛗ ŝarĝo utila de veturilo (tiu de la transporteblaj homoj aŭ varoj, kontraste kun la pezo de la veturilo mem).
2 (iu) Tia, ke ties agado estas aŭ povas esti profita, helpa: eble almenaŭ mi povas per io esti utila al vi? Z; multaj min demandas, per kio ili povas esti utilaj al la afero Z. ☞ servi.
utile. En utila maniero: ĉiu povas utile pripensi ĉi tiun maksimon; utile uzi la horojn; estus utile, se mia letero aperus en ia organo Pariza Z.
utilo
1 Io utila: pluvo en Aprilo – por la tero utilo Z; tiam Sofio enloĝiĝis en ilia domo k alportadis utilon Z; alportis al li grandan utilon la fakto, ke li estis bona naĝisto Z.
2 Karakterizaĵo de io utila: fremda spesmilo estas sen utilo Z; la utilo de tiu reformo estos tiel sensignifa Z; en deklaracio de tia formo mi vidas nenian utilon Z.
3 Ies profito, avantaĝo: mi estas la Eternulo, kiu instruas vin por via utilo X; ne bonega aranĝo por mia utilo Z.
utili (al aŭ tr) Alporti utilon: senĉesaj admonoj tute ne utilas B; ne ĉio utilas, kio brilas Z; kiom utilos la riproĉoj? B; ĝi neniel utilus al via filineto; tio ne utilos min B; kion utilos mia sango, se mi iros en la tombon? Z; idolo, kiu nenion utilas X; kion utilus, se mi defendus viajn opiniojn? B.
utileco. Eco de io, iu utila: ĉiuj komprenas la utilecon de internacia lingvo, sed ne ĉiuj kredas je ĝia ebleco B; la E-istoj ne komprenas la tutan utilecon de viaj agoj Z; la utileco estos preskaŭ nula Z; ĉion por ornamo, nenion por utileco; tio havas la utilecon montri novan flankon de la afero; pri la utileco de la malamikoj.
utiligi. Uzi ion, ke ĝi estu, iĝu utila: la ŝipoj, utiligante la ventojn, iris en longa vico B; la arto utiligi la manĝorestojn; li sciis utiligi eĉ la malvirtojn de siaj kolegoj. ☞ ekspluati.
utilismo Φ Doktrino, kiu rigardas la utilon kiel la principon de ĉiuj valoroj aŭ en la tereno de la scio aŭ en tiu de la agado. ☞ pragmatismo.
★malutila
1 Tia, ke ĝia uzo, efiko, rezulto alportas aŭ povas alporti malbonon, difekton, malprofiton: malutila reformo, konsilo; tiu el miaj neologismoj, kiun la diskutado elmontrus kiel malutilan Z; malutila spaco en vaporcilindro; ĝi estus por mi malutila per tio, ke […] Z; tia solvo estus utila al neniu k malutila al multaj.
2 Tia, ke ties agado estas aŭ povas esti danĝera, difektodona, malprofita: malutila birdo, vermo, herbo; malutilaj flatantoj.
malutilo
1 Io malutila: alporti malutilon al la kongreso Z; tio povus fari malutilon al la ovoj Z; ĝi estos efika armilo kontraŭ la malutilo, kiun nun alportas la Delegacio Z.
2 Eco de io malutila: la malutilo de viaj proponoj estas baldaŭ aperonta; tion oni povas akcepti sen granda malutilo.
3 Ies malprofito, perdo: kun malutilo al mi mem Z; riĉeco konservata por la malutilo de ĝia propra mastro Z.
malutili. Alporti malutilon: kiu servas al ĉiu, al si mem malutilas Z; ĝi povus malutili al la kongreso Z; kion ĝi malutilas? mi opinias, ke ne malutilos, se ili estos reeldonitaj Z. ☞ damaĝi, noci.
neutila. Senutila.
neutiligebla. Tia, ke oni ne povas ĝin utiligi: neutiligeblaj rompitaĵoj.
senutila
1 Tia, ke ĝi donas nenian utilon: li forĵetis la moneron, kiel senutilan ŝtonon; tio estis vere senutila zorgo!; estos tute senutile relegi la protokolon.
2 Tia, ke ties agado alportas nenian utilon: ni estas senutilaj servistoj N; individuo senutila al la socio.
senutileco. Eco de io, iu senutila: anstataŭ paroli pri la utileco aŭ la senutileco de mia lingvo […] Z; iuj rigardas la senutilecon kiel la kondiĉon de la beleco. ☞ vanteco.
medimalutilaĵo ☼ Medinocaĵo.