PIV 2026 · Artikolo 2349
★buŝo
Derivaĵoj en la artikolo 18
★ buŝo
1 ANAT en la kapo de homo kavo, kiu entenas la dentojn kaj langon kaj estas la unua parto de la digesta kanalo: mi lasis vian buŝon al mia buŝ’ premiĝi GWa
2 ZOOL
a en la kapo de besto kavo, tra kiu estas enigataj la nutraĵoj: buŝo de ĉevalo SEn buŝo de hundo buŝo de rato eĉ malgranda muŝo ne estas sen buŝo Z ne fermu la buŝon al bovo draŝanta MT mia Dio baris la buŝon de la leonoj MT ➞ faŭko, muzelo, rostro.
b en la ĉelmembrano de protozoo aperturo, tra kiu estas enigata la nutraĵoj en digestan vakuolon.
3 buŝo 1 rigardata kiel organo de nutrado: ĉiuj laboroj de homo estas por lia buŝo MT Dio donis buŝon, Dio donos manĝon Z pano buŝon ne serĉas Z venigi akvon en la buŝon eksciti la apetiton ĝi iris al li preter la buŝon li ne kaptis la okazon Z ➞ buŝtuko.
4 buŝo 1 rigardata kiel organo de parolo: mi aŭdis tion el lia propra buŝo Z fermita buŝo ne enlasas muŝon sekreton oni prisilentu ne movi la buŝon! Z teni sian langon en la buŝo Z al la buŝo de «oni» neniu povas ordoni Z ofte mano forgesas, kion buŝo promesas Z mi havas nelertan buŝon MT en via buŝo la sankta vorto «amo» malpuriĝas Z
(figurasence) kovri la buŝon de sia konscienco Z tiu deklaracio fermu la buŝon al niaj kontraŭuloj Z
➞ lango, lipo; silentigi.5 buŝo 1 rigardata kiel esprimpova parto de la vizaĝo: havi rondan buŝon havi larĝan buŝon havi rozan buŝon ho, li kisu min per kisoj de sia buŝo! MT
6 enira aŭ elira aperturo: buŝo de forno buŝo de pafilo buŝo de rivero ➞ enfluejo buŝo de kloako buŝo de seruro buŝo de boltilo makzeloj
buŝa
1 rilata al buŝo: ANAT buŝa kavo cavitas oris
2 parola aŭ voĉa: buŝa interparolado Z buŝa literaturo taŭgeco de nia lingvo por buŝaj komunikiĝoj Z
3 LING parolsono tia, ke dum ĝia prononco la palata velo estas levita kaj baras la pasejon inter la buŝo kaj la naza kavo: buŝa vokalo ➞ naza.
buŝaĉo malŝata nomo de buŝo: tenu la buŝaĉon, vi sovaĝa besto, kaj dormu! Z
buŝaĵo parto de instrumento, kiun oni enmetas en la buŝon, aŭ al kiu oni proksimigas la buŝon: buŝaĵo de fluto buŝaĵo de mikrofono buŝaĵo de pipo buŝaĵo de cigaringo
buŝumo ingo, kiu tenas fermita la buŝon de bestoj kaj malhelpas la mordojn: oni kondamnis la formikon al buŝumo kaj eterna izoliteco Z (figurasence) la gazetaro portas buŝumon ne povas libere paroli Sin. muzelingo.
enbuŝaĵo mordaĵo 2.
enbuŝigi preni ion en la buŝon: la infana inklino enbuŝigi la fingron VLe ne indas enbuŝigi la tutan penison, sed nur ties supran trionon aŭ kvaronon ATó
enbuŝiĝi
1 veni en la buŝon de io: la ŝipo enbuŝiĝis en la riveron tubo, kiu bone enbuŝiĝas en aperturon
2 enflui aŭ konduki en ion.
fibuŝa (malofte) parolanta fiaĵojn: fripono impertinenta, fibuŝa, falsa kaj malica FDi
funelobuŝo enira aperturo de funelo.
novbuŝulo ZOOL besto, kies malfermaĵo de la gastrulo respondas al la anuso de la plenkreskulo, kaj kies buŝo formiĝas ĉe la kontraŭa ekstremaĵo. membro de la superfilumo Deuterostomia (novbuŝuloj) el la regno Animalia eĥinodermoj kaj ĥorduloj estas novbuŝuloj ➞ prabuŝulo.
perbuŝa MEDI
1 uzanta nur suĉeblajn, trinkeblajn aŭ gluteblajn medikamentojn: perbuŝa kuracado perbuŝe per os
2 parolanta: li neniam skribis siajn instruojn, sed nur instruis perbuŝe DBr la verkistino faras same skribe kiel la perbuŝaj rakontistoj parole GGä
plenbuŝo (evitinde) = buŝpleno.
postbuŝo ANAT la buŝa parto de la faringo.
prabuŝulo ZOOL besto, kies malfermaĵo de la gastrulo respondas ordinare al la buŝo de la plenkreskulo, neniam al la anuso. membro de la klado Protostomia (prabuŝuloj) el la regno Animalia plej multaj senvertebruloj estas prabuŝuloj ➞ novbuŝulo.
riverbuŝo fino de rivero, kie ĝi fluas en maron aŭ alian grandan etendaĵon da akvo: la riverbuŝo vastiĝas almare SJo ➞ enfluejo.
rondbuŝulo ZOOL fiŝosimila besto, kun longa, svelta korpo sen naĝiloj kaj skvamoj; kun suĉbuŝo kun kornodentoj; kun kartilaga kranio kaj skeleto. membro de la superklaso Ciklostomata (rondbuŝuloj el la filumo Chordata Sin. ciklostomo.
serurbuŝo en pordofosto metala skatoleto, kiu ricevas la serurlangon, kiam oni ŝlosas la pordon.