PIV 2026 · Artikolo 3875
★energio
Derivaĵoj en la artikolo 16
★ energio
1 forto de la karaktero, de la mensa aparato, direktata al celo kaj persista por ĝin atingi: de la momento, kiam li aliĝis al nia anaro, en nian aferon enverŝiĝis ia nova energio Z ankoraŭ ne tute elĉerpita energio de la volo Z nova streĉiĝo de la momente falinta energio Z la vundito havis la energion releviĝi mem la kreado de lingvo postulas grandegan energion Z la siatempa apero de «Hamleto» revekis ĉie novan energion Z
2 FIZI kapablo fari laboron; la energio estas difinita en teoria fiziko kiel la kvanto, kies konserviteco estas konsekvenco de nevarieco sub tempa movo. simbolo: E aŭ U ➞ laboro, povumo.
energia
1 posedanta aŭ elmontranta energion: mi ne povas trovi sufiĉe energiajn vortojn por esprimi mian malaprobon! Z energia kaj senlaca laborado Z nia urbo havas bonajn policanojn, sed ne sufiĉe energian policestron FE la unua kaj plej energia pioniro Z
2 rilata al energio: multaj energiaj fontoj, kiel akvo, vento kaj suno, dependas de la naturo Ko oni travivas energian katastrofon, ĉar ne pluvis sufiĉe BSe
➞ energibezona, energidona.energie
1 kun energio: laboru kuraĝe kaj energie Z kontraŭ la ektuŝo de tiu ĉi principo ili volu ĉiam energie batali FA
2 rilate al energio: Litovio finfine iĝis energie sendependa lando LSt
energii
1 tr KRIS Dio sentigi sian energion en iu aŭ io: Dio, kiu energias ĉion NT ekzistas diverseco de energioj, sed la sama Dio, kiu energias ĉion en ĉiuj NT
2 ntr KRIS produkti spiritan energion en iu: laŭ la potenco, kiu energias en ni, estu gloro en la eklezio NT potencaĵoj energias en li NT
energiismo FILO doktrino, kiu konsideras energion kiel fundamenton de ĉiuj naturokazaĵoj. ➞ materiismo, spiritualismo.
altenergia
1 rilata al alta energio: altenergia fiziko
2 havanta altan energion: altenergia fotono
atomenergio KOMU nuklea energio.
atomkerna energio nuklea energio.
geoterma energio varmoenergio ĉerpita el la krusto de la tero.
kineta energio energio rilata al la moviĝo de masa korpo.
libera energio FIZI termodinamika potencialo kun la dimensioj de energio: oni distingas inter libera energio helmholca F = U − TS kaj gibsa G = U − TS + pV ➞ entalpio.
nuklea energio energio liberiĝanta pro atoma fisio: la registaro daŭre insistas, ke nuklea energio estas malpli multekosta ol aliaj energifontoj IsT
sunoenergioenergio, kiu devenas de la suno kaj estas utiligata por la produktado de biomaso, elektro k.s.
varmoenergio energio, kiu devenas de varmo.
ventoenergioenergio, kiu devenas de la vento.
vibroenergio energio, kiu devenas de vibrado.