PIV 2026 · Artikolo 9015
★labori
Derivaĵoj en la artikolo 65
- labora
- laboro
- util/a laboro
- laborad/i
- laborad/o
- laboraĵ/o
- laborant/o
- laborant/in/o
- laborej/o
- laborem/a
- laborem/o
- laborem/ec/o
- laborestr/o
- laborig/i
- laboril/o
- laborist/a
- laborist/o
- laborist/in/o
- laborist/ar/o
- laborul/o
- laborul/in/o
- ĉenlabori
- ellabori
- ellaborad/o
- ellaboraĵ/o
- ellaboriĝ/i
- ellaboriĝ/o
- ellaboriĝ/ad/o
- fabriklaborist/o
- ferlaborist/o
- gastlaborist/o
- hejmlaboro
- kunlabori
- kunlaborad/o
- kunlaborant/o
- mallaborem/a
- mallaborem/o
- mallaborem/ec/o
- mallaborul/o
- mallaborem/ul/o
- manlaboro
- manlaborist/o
- metallaborist/o
- min1laborist/o
- perlabori
- pluslaboro
- porlabora
- prilabori
- prilaborad/o
- prilaborit/ec/o
- punlaboro
- punlaborej/o
- re/prilabori
- senlabora
- senlaborec/o
- senlaborul/o
- ŝvitlaboro
- taglabori
- taglaborist/o
- tekst/o/prilaboril/o
- terlaborist/o
- tralabori
- trolabori
- trolaborad/o
- vojlaborist/o
★ labori ntr
1 uzi siajn korpajn aŭ mensajn fortojn por produkti aĵon, plenumi taskon aŭ atingi efikon: labori fizike labori mense ŝi volonte laboras per siaj manoj MT labori pri io labori por ia prezo Z ili daŭrigadis labori super la malplenaj teksiloj Z laboru ankoraŭ iom super la muziko Z nur du provis efektive labori por sia projekto Z aliĝi al Esperanto kaj labori por ĝia disvastigado Z la homaro, por kies bono ni laboras Z mi ne povas forĵeti lingvon tute pretan, super kiu mi laboras jam 20 jarojn Z laborante sen ripozo 15 horojn ĉiutage Z la historio diferencigos inter la laborintoj kaj atendintoj Z (analoge) ĉiuj pumpiloj komencis labori funkcii Z
2 SOCI vivtenadi sin per iuspeca agado: labori produktive labori tempopage labori kvantopage labori ĉe sinjorino Szwejc Z labori en institucio Z
3 malfacile aŭ pene funkcii: la radoj laboris en la sablo laboranta koro ŝipo, kiu laboras en malkvietaj akvoj
labora rilata al laboro: labora laciĝo la labora leĝaro
laboro
1 produktocela penado: mana laboro mensa laboro laboro de virinoj Z laboro de infanoj laboro de sklavoj laboro de dombestoj lignaĵa laboro serurista laboro masona laboro mi estas kudristino
— malfacila laboro! Z la amplekso de la homaj laboroj Z afero, kiu englutis jam tiom multe da seriozaj laboroj kaj oferoj Z laboro kondukas al honoro kaj oro Z laboro lacigas Z ➞ klopodo.
— malfacila laboro! Z la amplekso de la homaj laboroj Z afero, kiu englutis jam tiom multe da seriozaj laboroj kaj oferoj Z laboro kondukas al honoro kaj oro Z laboro lacigas Z ➞ klopodo.
2 laboro 1 aplikita al difinita farotaĵo: li ĉiam sidas super laboro Z kiam mi finos mian laboron, mi serĉos FE divido de laboro Z distribui la laboron al la servistinoj la ĉiutaga laboro ŝi estis tiel okupita de sia laboro Z metiisto sen laboro herkula laboro estas nia kulpo, ke vi mem faras ĉi tiun simplan laboron ! Z
plurale sidi en la laboroj de la mastrumado sidi en la laboroj de la rikolto sidi en la laboroj de la kamparo ministerio pri la publikaj laboroj
➞ tasko.3 rezulto produktita de laboro 1; materialo, al kiu laboro 1 aplikiĝas: apenaŭ iliaj laboroj iom moviĝas antaŭen Z restu tajloro ĉe via laboro Z kia estas via laboro, tia estas via valoro Z ŝi leviĝis malrapide, metis sian laboron sur la tablon Z ŝi levadis la okulojn for de la laboro Z via laboro ne taŭgas por presado Z esti pagata laŭ sia laboro plurale la laboroj de Heraklo ➞ verko.
4 laboro 1 kiel fonto de enspezo: plibonigi sian sorton per laboro Z mi bedaŭras, ke vi ne ricevis la laboron, kiun vi bezonas Z ŝi sentis sin sufiĉe forta, por iri denove al sia laboro Z de ĉiu laboro estos profito MT ŝi anstataŭ dezirata laboro ricevis almozon Z laboro homon nutras Z diru, ĉu sinjorino Swicka trovos ĉi tie por si laboron Z ➞ ofico, okupo; dungi; laborakcidento, laborakiro, labordaŭro, labordonanto, laborenspezo, laborjuro, laborkonflikto, laborkontrakto, labormerkato, labornekapablo, laborperejo, laborprenanto.
5 EKON unu el la faktoroj de la produktado. ➞ kapitalo.
6 POLI klaso de laboristoj, kontraste kun la klaso de kapitalistoj: asociado de la laboro kaj de la kapitalo ➞ Laborpartio.
7 FIZI fizika grando egala al linia integraĵo de forto 6 laŭlonge de vojo trairata de punkto de aganta forto. simbolo: A Sin. energidiferenco. ➞ ergo, ĵulo 1, kilovathoro.
utila laboro
1 laboro, kiu donas utilon.
2 FIZI tiu parto de laboro 7, kiun oni gajnas ĉe iu procedo.
laboradi labori daŭre aŭ longatempe.
laborado daŭra longa laboro: kio restas al la homo de lia tuta laborado ? MT paroloj pri komuna laborado Z ĉiuj akiritaj fruktoj de 20-jara laborado Z la junaj homoj interrompis sian laboradon Z
laboraĵo io produktita per laboro: neniu virino faru plue laboraĵon, por oferdoni al la sanktejo MT pretigi por juvelistaj laboraĵoj la necesajn modelojn Z
laboranto, laborantino homo, kiu laboradas: bona kaj tre malkara laborantino Z Sin. laborulo, laborulino.
laborejo
1 loko, kie oni laboradas: laborejo de kudristinoj laborejo de juvelisto laborejo de fotografio laborejo de biblioteko ➞ laborloko.
2 FOTO loko, en kiu oni pretigas dekoraciojn, kostumojn, prilaboras negativojn, muntas kaj projekcias filmopartojn ktp.
laborema amanta laboradi: lia edzino estas tre laborema kaj ŝparema FE laborema lernanto ➞ diligenta.
laboremo, laboremeco eco esti laborema: okulfrapa estis la ĉie videbla laboremo de la kongresanoj RE! pli valoras senlaboreco, ol sensenca laboremeco Z
laborestro ekslaboristo elektita de la mastro por kontroli kaj gvidi la aliajn laboristojn. ➞ submajstro.
laborigi igi iun aŭ ion labori: li laborigas sesdek laboristojn oni donacas por speso kaj laborigas por spesmilo Z kiel ili laborigos la klakbekon! Z
laborilo ilo, per kiu oni faras difinitan laboron: la malnovaj metiistoj elfaris mem siajn laborilojn malbona laboristo kulpigas siajn laborilojn
laborista
1 rilata al laboristo(j): laborista dometo HLu laborista biciklo FSz
2 konsistanta el laboristoj aŭ defendanta iliajn klasajn interesojn: la laborista klaso laborista ribelo laborista organizaĵo laborista partio Laborista Esperanto-Asocio ➞ sindikato, Laborpartio.
laboristo, laboristino
1 homo, kiu dungigas sin por laboro: simpla laboristo specialigita laboristo kvalifikita laboristo alte kvalifikita laboristo sendependa laboristo fabrika laboristo kampara laboristo Szwejc ekspluatas la kompatindajn laboristinojn Z ➞ proleto, salajrulo.
2 ZOOL ĉe abeloj, formikoj, termitoj kaj iuj vespoj sterila insekto, kiu nutras la larvojn, konstruas la loĝejon ktp.
laboristaro la tuto de la laboristoj en urbo, regiono, lando aŭ la mondo. ➞ proletaro.
laborulo, laborulino laboranto.
ĉenlabori labori ĉe ĉenstablo, ĉe kiu ĉiu laboristo faras nur unu solan kaj ĉiam la saman manipulon.
ellabori tr
1 produkti ion per sia laboro: forĝisto, kiu blovas fajron sur karboj kaj ellaboras ilojn MT ellabori al mi bonan guston Z vergo doloras, sed saĝon ellaboras Z ĝi devas edukadi la junulojn , ellaboradi en ili amon al honesta laboro kaj abomenon por frazisteco Z ➞ elfari.
2 labori super io, ĝis tio akiras sian definitivan perfektan staton: mi ellaboris projekton de korporacia organizacio Z ellabori al si la opinion, ke Z nur la uzo iom post iom ellaboros por tiuj detaloj difinitajn regulojn Z lingvo longe preparita kaj ellaborita Z ellaborota lingvo Z
ellaborado agado ellabori: unu el la plej ĉefaj taskoj de niaj verkistoj devas esti la ellaborado de la lingvo Z
ellaboraĵo ellaborita produktaĵo:la genia ellaboraĵo de Einstein estis rekonita relative rapide de la mondaj fizikistoj JKs
ellaboriĝi iĝi ellaborita: tiel iom post iom ellaboriĝis unuvorta nomo de nia lingvo Z estas tre dezirinde, ke ni ne evitu malfacilajn tradukojn , ĉar nur tiamaniere nia lingvo plene ellaboriĝos Z
ellaboriĝo, ellaboriĝado ago ellaboriĝi, aŭ la rezulto de tiu ago: lasante ĉion alian al libera ellaboriĝado Z
fabriklaboristo laboristo en fabriko.
ferlaboristo laboristo pri fero.
gastlaboristo homo, kiu venis al fremda lando, por tie labori.
hejmlaboro laboro farata hejme, kontraste kun tiu farata en laborejo, fabriko k.s. Sin. hejmtasko 1. ➞ slojdo.
kunlabori ntr partopreni kun aliaj personoj en komuna laboro: kunlabori en gazeto kunlabori kun konata aŭtoro kunlabori pri teatra verko mi kunlaboris kiom mi povis Z kunlabori kun la okupanta armeo ➞ kontribui.
kunlaborado agado kunlabori: verko farita en kunlaborado kun akiri ies kunlaboradon por revuo malŝate puni pro krimo de kunlaborado kun la malamiko
kunlaboranto iu, kun kiu oni laboras; membro de laboranta grupo: tiu aŭ alia kunlaboranto de la vortaro Z miaj karaj amikoj, miaj karaj samideanoj kaj kunlaborantoj! Z la revuo, en kiu mia edzo estas kunlaboranto kaj parte ankaŭ kunredaktoro Z estis la tagmanĝa paŭzo kaj la kunlaborantoj amasiĝis en la koridoroj VVa
mallaborema ne volonte laboranta; maldiligenta: mallaborema servisto Sin. pigra.
mallaboremo, mallaboremeco eco esti mallaborema: pro reciproka mallaboremo, ni malofte korespondas HVa mallaboremeco enigas en profundan dormon MT
mallaborulo, mallaboremulo mallaborema persono: morgaŭ estas la amata tago de mallaboruloj Z mallaborulo diras: Leono estas ekstere MT mallaboremulo metas sian manon en la poton, kaj eĉ al sia buŝo li ĝin ne relevas MT iamaj mallaboremuloj denove memstare ekstudis la lingvon OE
manlaboro laboro, en kiu la korpaj fortoj havas pli gravan rolon ol la intelektaj: ŝi neniam eliras, ne prenante kun si sian manlaboron Z
manlaboristo laboristo, kies metio estas manlaboro.
metallaboristo iu, kiu metie laboras pri metalo.
min1laboristo laboristo en minejo.
pluslaboro laboro farata trans la leĝa daŭro kaj pli alte pagata.
porlabora interŝanĝa por laboro: porlabora pago Z
prilabori tr
1 zorge labori super io por ĝin plibonigi aŭ perfektigi: li en somero prilaboradis sian malgrandan plugokampon Z kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano MT prilabori vazon el argilo prilabori balrobon prilabori kolĉenon el oro prilabori poemon prilabori paroladon
(figurasence) mi lin prilaboros per bastono por reformi lian konduton Z oficisto prilaboras monumentan sekretariinon en la komputila ĉambro JCa
➞ kultivi.2 kulturi aŭ ekzercadi: vi ne prilaboris sufiĉe vian talenton Z prilaborita menso Z
prilaborado agado prilabori ion: vestornamoj, postulantaj delikatan prilaboradon Z
prilaboriteco maniero, kiel objekto estas prilaborita: la aspekto de la radoj kaj ilia prilaboriteco estis kiel aspekto de turkiso MT
punlaboro deviga laboro, kiun kulpulo estas kondamnita fari. ➞ galerpuno, reedukado 2.
punlaborejo loko, kie oni devigas homojn labori por puni ilin: vi vizitos la punlaborejon kaj la urbajn malliberejojn Z punlaborejo por kondamnitoj pro politikaj kialoj GMa Sin. bagno.
reprilabori tr
1 prilabori ion denove: malneto, kiu poste estis sufiĉe multe reprilaborita surbaze de la tiam ricevitaj kritikoj Ko
2 uzi la defalaĵojn de la unua prilaborado.
senlabora
1 ne laboranta (ne dungita) malgraŭ sia deziro: mi ne povus riski trovi min senlabora ĝuste nun, miaaĝe CPi senlabora vagabondo OE
2 ne laboranta pro propra volo; ne havanta farendan laboron: maljuna virino, kiu neniam estas senlabora Z
3 ne enhavanta laboron: senlaboraj vesperoj Z
senlaboreco
1 stato de iu, kiu ne laboras malgraŭ sia deziro: la infero de kontraŭvola senlaboreco Z ŝtata subvencio por senlaboreco Sin. sendungado. ➞ subdungiteco.
2 stato de iu, kiu ne laboras pro propra volo: senlaboreco mallaboremo estas patrino de ĉiuj malvirtoj Z ŝi ne manĝas panon en senlaboreco ➞ neniofarado MT
senlaborulo homo, troviĝanta en senlaboreco (plej ofte senlaboreco 1): la nombro de la senlaboruloj kreskas la aŭtomacio kreas senlaborulojn
ŝvitlaboro laboro, ĉe kiu la laboristoj estas ekspluatataj dum longaj laborhoroj ĝis preskaŭ plena elĉerpiĝo.
taglabori dungiĝi por po unu tago, jen ĉe unu dunganto, jen ĉe alia.
taglaboristo homo dungita por taglabori: kiel la plej mizera taglaboristo, mi levados min pli frue Z por siaj kudraĵoj mia patrino havis taglaboristinon
tekstoprilaborilo KOMP komputila programo por redakti tekston kaj pretigi ĝin por presado, elektante, kiel ĝi aspektu sur la papero. Sin. skriboprogramo, tekstilo, tekstoprogramo. ➞ kompostilo, redaktilo; enpaĝigi; tipografio.
terlaboristo laboristo ĉe bieno: Habel fariĝis ŝafpaŝtisto, kaj Kain fariĝis terlaboristo MT
tralabori
1 labori dum la tuto de tempo: oni ofte postulas, ke mi tralaboru tiujn du horojn CRo
2 plenumi taskon paŝon post paŝo: ni tralaboris kvar lecionojn OE ni tralaboris monton da ŝeloj aŭ radikoj, kiujn ni devis tranĉi ALö
trolabori labori tro longe kaj tro rapide:vi trolaboris dum la lasta tempo HLu
trolaborado agado trolabori: la trolaborado estas plago de la moderna vivo
vojlaboristo laboristo, kiu konstruas aŭ riparas vojojn.