PIV 2026 · Artikolo 5555

★ĝemi

Litero Ĝ★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 16
  1. ĝema
  2. ĝemo
  3. ĝemad/i
  4. ĝemad/o
  5. ĝemeg/i
  6. ĝemeg/o
  7. ĝemet/o
  8. ĝemind/a
  9. doloroĝemi
  10. ekĝemi
  11. elĝemi
  12. forĝemi
  13. ploroĝemi
  14. priĝemi
  15. sopiroĝemi
  16. sopiroĝemo
★ ĝemi ntr
1 esprimi fortan senton emocian aŭ korpan (doloron, suferon, ĝuon, konsternon, bedaŭron k.s.) per neprecizaj senvortaj voĉaj sonoj:la vundito ĝemas pri tio mi ploras kaj ĝemas MT najbaro ne ĝemas, kiam boto nin premas Z oni subite ekaŭdis, ke iu tre profunde ĝemas Z ĝemi pro senespero ALö mi ĝemis pro delico OE (figurasence) kiam regas malvirtulo, la popolo ĝemas MT ➞ krii 1, lamenti, plendi, sopiri, stertori.
2 diri ion kun ĝemoj: «ha, kiel rapide forpasas ĉio bela !» ĝemis la elfo Z
3 (figurasence) aŭdigi bruon similan al ĝemo: la ĝemanta sono de la vento tra la fendoj de la turo Z la turtoj ĝemas en la arbo ➞ murmuri, pepi, plorpepi.
ĝema esprimanta ĝemadon: la urso diris nun kun ĝema voĉo KKa
ĝemo sonoj de ĝemanto: persono, kiu kutimis retenadi malantaŭ la interfermitaj dentoj ĝemojn kaj kriojn Z mia suferado estas pli peza, ol miaj ĝemoj MT sopira ĝemo Z
ĝemadi longe aŭ daŭre ĝemi: vi ĝemados unu al alia MT
ĝemado
1 agado de ĝemanto: mi laciĝis de mia ĝemado MT
2 longaj aŭ daŭraj ĝemoj: la ĝemado estis tiel senĉesa, ke ĉiuj ree leviĝis, por vidi, kiu tiel ĝemas Z forflugos afliktoj kaj ĝemado MT
ĝemegi profunde ĝemi: ĝemegu, loĝantoj de la urbo; ĉar malaperos la tuta popolo MT
ĝemego profunda ĝemo: la mont’ akuŝis kaj elpuŝis
ĝemegojn KKa
ĝemeto delikata ĝemo: eligi ĝemeton de volupto CPi
ĝeminda inda, ke oni ĝemu pri ĝi.
doloroĝemi ĝemi de doloro.
ekĝemi subite aŭ mallonge ĝemi: la infano plende ekĝemis Z
elĝemi tr diri ion inter ĝemoj: ĉu ŝi elĝemis vorton de pardono ? Z
forĝemi tr perdi ion ĝemante: ŝi forĝemas kaj forploras sian tutan vivon Z
ploroĝemi aŭdigi spasman bruon de la gorĝo pro grava fizika aŭ psika doloro: plorĝemi ĉe la mortlito de edzo ➞ singulti.
priĝemi tr ĝemi pri iu aŭ io: kio estas tiu mizera herbo, kiun vi precipe priĝemas? Z ➞ funebri, priplori.
sopiroĝemi suspiri ĝeme pro sopiro: ha! sopirĝemis sinjorino Szwejc, — oni ne devas havi tro multe da konfido al si mem Z
sopiroĝemo ago sopirĝemi, sono de sopirĝemado: sen larmoj, sen rideto kaj sen sopirĝemo ŝi iris rekte al sia loĝejo Z