★ide/o

1 Φ Laŭ Platono, unu el la eternaj tipoj aŭ modeloj de la senseblaj neperfektaj aĵoj; laŭ Hegelo universala principo de la iĝado, kiu transformiĝas en naturon, poste en spiriton. ☞ arketipo, entelekio, principo.

2 Objekto de la penso, prezento de estaĵo aŭ afero en la menso: vera, falsa, ĝusta, klara ideo; asociado de ideoj; la ideo pri arbo, pri triangulo, pri la infinito; fiksa ideo (➞ obsedo); objektoj, kiuj ne prezentas kune ian unu (ununuran) ideon ^Z; fari al si ĝustan, malĝustan ideon pri io. ☞ imago, koncepto, opinio, komprenaĵo.

3 Koncepto, kiu estas la bazo, la esenco de arta, filozofia verko: mirinda facileco de desegno estis kunigita kun poezieco de la ideo ^Z; kaptis ŝin antaŭ ĉio la ideo de la verko ^Z; ŝi enprofundiĝis jam ne en la ideon de la artisto, sed en la teknikon ^Z; la interna ideo de la esperantismo ^Z, de E. ^Z (kontribuo al pli granda frateco k justeco inter la popoloj). ☞ inspiro, kerno, temo.

4 Elementa koncepto, skiza scio pri io: doni nur malgrandan ideon pri tio ^Z; mi tute ne havas ideon pri tiu arto ^Z; havi nenian ideon pri la muziko, pri la justo k maljusto; estas neeble havi ideon pri tia riĉaĵo ^Z; de kie li prenis la ideon de tiu plibonigo?.

5 Koncepto, opinio, kiun oni deziras realigi, intencas efektivigi: kiu diris al vi, ke mi havas la ideon vin ami? ^Z; bona ideo venas post la pereo ^Z; jen brilaj ideoj; grandaj ideoj elkrepuskiĝas en mia animo! ^Z; ĉiuj ideoj, kiuj estis ludontaj gravan rolon en la historio ^Z; la pioniroj de novaj ideoj renkontas nenion krom mokoj ^Z; entuziasmiĝi, batali, morti por ideo; paroli detale pri la historio de miaj ideoj ^Z. ☞ iniciato, plano, projekto.