PIV 2026 · Artikolo 6346
★ideo
Derivaĵoj en la artikolo 9
★ ideo
1 objekto de penso; prezento de estaĵo aŭ afero en la menso: vera ideo falsa ideo ĝusta ideo klara ideo asociado de ideoj la ideo pri arbo la ideo pri triangulo la ideo pri la infinito fiksa ideo ➞ obsedo objektoj, kiuj ne prezentas kune ian unu ununuran ideon Z fari al si ĝustan aŭ malĝustan ideon pri io ➞ imago, koncepto, opinio, komprenaĵo.
2 koncepto, kiu estas la bazo aŭ esenco de arta aŭ filozofia verko: mirinda facileco de desegno estis tie kunigita kun poezieco de la ideo Z kaptis ŝin antaŭ ĉio la ideo de la verko Z Marta enprofundiĝis jam ne en la ideon de la artisto, sed en la teknikon Z la interna ideo de Esperanto ➞ inspiro, kerno, temo 1.
3 elementa koncepto aŭ skiza scio pri io: ni donos nur malgrandan ideon pri ŝia trankvilanimeco Z mi tute ne havas ideon pri tiu ĉi arto Z havi nenian ideon pri muziko havi nenian ideon pri justo kaj maljusto riĉaĵoj tiel grandegaj, ke ne eble estas hodiaŭ havi ideon pri ili B de kie li prenis la ideon de tiu plibonigo?
4 koncepto aŭ opinio, kiun oni deziras realigi aŭ intencas efektivigi: kiu diris al vi, ke mi havas la ideon vin ami? Z bona ideo venas post la pereo Z jen brilaj ideoj grandaj ideoj elkrepuskiĝas en mia animo! Z ĉiuj ideoj, kiuj estas ludontaj gravan rolon en la historio Z la pioniroj de novaj ideoj renkontas nenion krom mokoj Z entuziasmiĝi por ideo batali por ideo morti por ideo paroli detale pri la historio de miaj ideoj Z ➞ iniciato, plano, projekto.
5 FILO laŭ Platono unu el la eternaj tipoj aŭ modeloj de senseblaj neperfektaj aĵoj; laŭ Hegelo universala principo de iĝado, kiu transformiĝas en naturon, poste en spiriton. ➞ arketipo, entelekio, principo.
idea
1 ekzistanta nur en la spirito, ne en la realo: la idea mondo lia riĉeco estis nur idea ➞ ĥimera, imaga, subjektiva.
idearo sistemo de ideoj, kiu karakterizas personon, komunumon, periodon, politikan sistemon k.s.: la idearo de Voltero la idearo de la nova ondo de filmistoj la idearo de la laborista klaso Sin. ideologio 1.
ideismo FILO sistemo, laŭ kiu la materia mondo estas ŝajno ekzistanta nur en nia spirito, ne en la realo. ➞ subjektivismo.
ideisto FILO adepto de ideismo.
fiksideulo PSIK psika malsanulo je fiksa ideo.
gesamideanoj grupo de samideanoj de ambaŭ seksoj. ➞ ge- Rim.
interna ideo ESPO la ideo, ke Esperanto kontribuu al pli granda frateco kaj justeco inter popoloj: la interna ideo de Esperanto Z la interna ideo de esperantismo Z
samideano
1 iu, kiu havas ideon aŭ celon komunan kun aliaj. Sin. samcelano.
2 ESPO Esperantisto: esperantistoj ofte alparolas unu la alian per la vorto «samideano» mi salutas vin, karaj samideanoj, fratoj kaj fratinoj el la granda tutmonda homa familio Z
samideanaro ESPO tuto de la esperantistoj kun la sama (interna) ideo de Esperanto.