PIV 2026 · Artikolo 6954
★juĝi
Derivaĵoj en la artikolo 21
★ juĝi tr
1 JURO decidi laŭleĝe, ĉu iu estas kulpa aŭ ne: juĝu mian aferon MT ĉefoj juĝas pro subaĉeto MT juĝi kiel arbitracianto laŭ iliaj meritoj Mi juĝos ilin MT ĝis kiam vi juĝos maljuste ? MT la Eternulo juĝu inter mi kaj vi MT (figurasence) juste juĝu vian proksimulon MT pri propra afero neniu juĝas libere Z la historio juĝos lin senindulge
2 esprimi opinion, per kiu oni aprobas aŭ malaprobas iun aŭ ion: kiam oni juĝas pri homoj, oni devas ja konsideri iliajn kutimojn Z la vortoj de la libristo, kiu juĝis la literaturan laboron de Marta, estis preskaŭ laŭvorta ripeto de la vortoj de la literaturisto Z juĝante laŭ la eksteraĵo Z ne juĝu pri afero laŭ ĝia ekstero Z vi ne juĝas vin indaj je la eterna vivo NT la recenzisto juĝis tiun romanon ne sufiĉe severe Sin. prijuĝi. ➞ ŝati, taksi; ekzameni, mezuri.
3 esprimi pri io aŭ iu opinion kun la celo kondamni: ebriulon kaj malsaĝulon oni ne juĝas Z kiu kutimis ĉion juĝi, nenie povas rifuĝi Z ne juĝu, tiam vi ne estos juĝata Z Sin. prijuĝi. ➞ ĉikani, kritiki.
juĝa rilata al juĝo: la juĝa ĉambro Z mi faru juĝan analizon koncerne vin MT juĝa disputo MT juĝa afero FK juĝa seĝo Z li ne povas juĝe batali kun Tiu, kiu estas pli forta ol li MT pli valoras interkonsento, ol juĝa dokumento Z
juĝo
1 laŭleĝa esploro de ies kulpeco aŭ praveco: ni kune iru al juĝo MT ne eniru en juĝon kun Via sklavo MT havu juĝon kontraŭ via patrino MT ne distingu vizaĝojn ĉe la juĝo MT kiu komencas juĝon, iras sub jugon Z juĝo komencita paciĝon ne malhelpas Z loko de juĝo MT la sinjoroj de la juĝo pri morto kaj vivo Z juĝo de Salomono sagaca kaj justa (religie) la tago de lasta juĝo Z en la tago de la mondfina juĝo Z granda, fina juĝo Z Sin. juĝfaro. ➞ proceso 1.
2 JURO decido, kiu sekvas juĝon: mi juĝos vin laŭ la juĝoj kontraŭ adultulinoj MT la Eternulo faros juĝon super ĉiu karno MT mi faris juĝon kontraŭ ili MT justaj estas Viaj juĝoj MT ➞ verdikto.
3 tuta sistemo, per kiu la leĝo estas aplikata al homoj: aŭdu do, kiel bonkore, kiel pardoneme la juĝo agas kun vi, malvirtulo Z kontraŭ nehavo eĉ juĝo silentas Z ho, mia Dio! jen mi jam estas transdonita al la juĝo! Z ili venigos sur vian personon ĉian punon, kiun povos liveri al ili la decidoj de la juĝo Z fripona atestanto mokas juĝon MT Sin. justico.
4 opinio aproba aŭ malaproba: multaj el vi ne ellaboris al si ankoraŭ tute klaran juĝon pri ĝi nia afero Z mian juĝon pri ili kaj pri ĉiuj proponitaj ŝanĝoj mi prezentos al la kongreso Z kiom da juĝantoj, tiom da juĝoj Z ni eldiru pri tio unuanime nian juĝon, ke ili la versoj estas tute sentaŭgaj! Z Sin. prijuĝo.
5 PSIK mensa decido, per kiu oni konstatas opinion kaj deklaras ĝin ĝusta: laŭ Kantio, juĝo estas aplikado de aprioraj formoj al perceptoj ricevitaj tra sensoj juĝo estas la psika aspekto de tio, kion gramatiko nomas propozicio
juĝadi
1 kutime aŭ daŭre juĝi: ili juĝadis maljuste MT
2 BIBL regadi: starigu al ni reĝon, por ke li juĝadu nin MT
juĝado agado de iu, kiu juĝas: ne faru maljustaĵon en la juĝado MT konsideri personojn ĉe juĝado estas ne bone MT dum la juĝado la akuzitino svenis Sin. prijuĝado.
juĝanto
1 persono, kiu esprimas juĝan opinion: en la afero, kiu nun vin interesas, mi mem persone ne estas kompetenta juĝanto Z juĝanto decidas, kiel li vidas Z juĝanto devas havi du orelojn Z
2 ĵuriano.
juĝantaro grupo de personoj, al kiu estas komisiite juĝi: membro de la decidanta juĝantaro Z
juĝeja rilata al juĝejo: juĝeja servisto Z juĝeja verdikto OE
juĝejo domo aŭ ĉambro, kie oni juĝadas: la distrikta juĝejo Z ➞ kortumo, tribunalo; agoro, areopago, forumo.
juĝista rilata al juĝisto(j): decido juĝista CPi juĝistaj instancoj GBe
juĝisto
1 persono, kies oficiala funkcio estas juĝadi: estas tamen profita afero esti juĝisto? Z venos ŝtelisto al la juĝisto Z arbitracia juĝisto paciga juĝisto enketa juĝisto kiu farus min juĝisto por ke mi faru al li juston! MT
2 BIBL militestro: instruiĝu, juĝistoj de la tero! MT la Eternulo starigis juĝistojn, kiuj savis ilin el la manoj de iliaj rabintoj MT
juĝistaro
1 tuto de la juĝistoj en lando, provinco ktp.
2 tribunalo: la multe estimata juĝistaro, kiu decidas pri vivo kaj morto Z
juĝoto iu, kiun oni juĝos: la juĝejo estis jam plena, kaj oni enkondukis la juĝoton Z
aljuĝi
1 atribui premion post juĝado: mi aljuĝis la unuan premion al la leporo Z la tribunalo aljuĝis al li la bienon, sed ne la urban domon ➞ alskribi.
2 KOME atribui laboron, liveron k.s. al tiu konkurencanto, kies prezoj estas plej favoraj. ➞ adjudiki.
antaŭjuĝi formi al si opinion pri iu aŭ io sen atendi maturan esploron: li antaŭjuĝis la decidon de la tribunalo kaj tre seniluziiĝis
antaŭjuĝo juĝo rapide kaj supraĵe alprenita, sen antaŭa objektiva informiĝo: li formetu tiun ĉi antaŭjuĝon Z la glacia tavolo da antaŭjuĝoj de la mondo estas rompita Z la antaŭjuĝo kontraŭ neblankuloj estas same forta en Aŭstralio kiel en Usono MalR
prijuĝi juĝi 2 aŭ juĝi 3: la delegitoj havu la eblon bone prijuĝi la proponon kaj pretigi sian voĉon Z la Komisiono nuntempe prijuĝas la konkursaĵojn en du subkomisionoj ILa la knabo havas talenton, kvankam mi ne povas prijuĝi, ĉu ĝi estas vere granda SEn
prijuĝo juĝo 4: tiun ĉi frukton de longatempaj persistaj laboroj mi proponas nun al la prijuĝo de la leganta mondo Z
prijuĝado juĝado: post matura prijuĝado FA
proprajuĝe laŭ sia propra juĝkapablo: neniam mi havos la intencon proprajuĝe reformi Esperanton Z
senantaŭjuĝa pensanta, okazanta aŭ esprimita sen antaŭjuĝo: senantaŭjuĝa homo Z