PIV · 8612
★kred/i
★kred/i
1 (tr) (ion; ke) Rigardi ion kiel verdiritan, ne postulante pruvojn: naivulo kredas ĉiun vorton X; li atestu al la gepatroj tion, kion ili ne volas kredi Z; ĝi apartenas al tiuj aferoj, kiuj bezonas, ke oni ilin pie kredu Z; kion oni deziras kredi, tio estas jam trikvarone kredata B; (abs) mi volonte kredas! Z; (kun subprop.) mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj Z; kiu ne konatiĝis kun lingvo arta ne povas eĉ kredi, ĝis kia grado atingas ĝia facileco Z. ☞ aprobi. ➞ opinii, pensi.
2 (al iu aŭ tr) Rigardi kiel verdireman, ne postulante pruvojn: vi ne volis kredi al mi antaŭe Z; kiam li ĉarmigas sian voĉon, ne kredu al li X; homo, al kiu oni devas kredi laŭ lia vorto Z; kredu min, sinjorino! CR; (f) ne kredi al siaj oreloj Z, al siaj okuloj Z. ☞ fidi, konfidi.
3 (tr) (ion al iu; al iu, ke) Akcepti de iu ion kiel veraĵon: vi povas tion kredi al mi, infanoj! Z; ne kredu ĝin, patro, ne kredu al li eĉ unu silabon Z; kredu al mi, ke vidi en E. diversajn plibonigojn neniu tiel fortege dezirus, kiel mi Z; tiu al si mem ne kredis, ke ĉiuj tiuj homoj ankoraŭ hieraŭ estis tute fremdaj unuj al la aliaj Z.
4 (ntr) (al io, pri io) Rigardi ion kiel efektivan aŭ efektiviĝontan, ne postulante pruvojn: kredi al la vorto Z, promeso de iu Z; ne kredu al iluzioj Z; kredi pri ies senkulpeco, fideleco; oni parolis pri tio, kiel pri ia dolĉa fantazio, sed neniu prenis ĝin serioze, neniu kredis pri gi Z; (samsence tr evi) ĉu vi kredas la potencon de la Egiptaj dioj? B.
5 (ntr) (je iu) Rigardi iun kiel vere ekzistantan, aŭ kiel sanktan, sen pruvoj: vi preĝas al la Dioj, je kiuj vi ne kredas B; en mia infaneco mi kredis je Dio k je senmorteco de l’ animo Z; kredi je la sonĝoj, je la antaŭsignoj, je la dancantaj tabloj, je la fantomoj. ☞ fidi. ➞ superstiĉo.
kredo
1 Mensa stato de tiu, kiu kredas: kiu mensogis per unu vorto, ne trovos kredon ĝis la morto Z; famo kredon allogas, sed tre ofte mensogas Z; mia profunda kredo je l’ homaro min ne trompis Z; mi havas la profundan kredon, ke […] Z.
2 Mensa konsento pri religiaj aŭ filozofiaj opinioj, kiujn oni rigardas veraj, kvankam ne demonstreblaj: la preĝejo k la kredo de liaj gepatroj faris sur li impreson Z; mi ne memoras, en kiu jaro de mia vivo mi perdis la religian kredon Z; unuigi homojn, kiaj ajn estas la filozofie-teologiaj kredoj aŭ hipotezoj de ĉiu el ili Z; transmortan vivon la kredo promesas, la pastroj asertas Z; fonto de kredo Z. ☞ fido.
Kredo
1 Oficiala resumo de la ĉefaj dogmoj de difinita religio: ✞ la Kredo de Niceo.
2 ✞ La unua el la tri teologiaj virtoj, per kiu homo aliĝas al veraĵoj, revelaciitaj de Dio k transdonataj de la Eklezio.
kredado. Konduto de iu, kiu kredas ian religion: mi havas ĉirkaŭ mi neniun, al kiu mi povus plaĉi per mia kredado Z.
kredanto, kredantino. Iu, kiu kredas je iu religio: sed tiel same diras ankaŭ la kredantoj de ĉiuj aliaj religioj Z; mi en la mondo de kredantoj trovos nenian simpation Z; mia patrino estis religia kredantino Z; ☪ la Komandanto de la kredantoj (la kalifo). ☞ ekleziano, fidelulo, piulo.
kredantaro. Religia komunumo.
★kredebla. Tia, ke oni povas ĝin facile kredi: lia historio ŝajnis tute kredebla; la plej nekredeblajn aferojn li tuj kredas Z.
★kredeble. Tiel, ke oni facile tion kredas: la nun proponatan broŝuron la leganto kredeble prenos en la manojn kun malkonfido Z; multaj kredeble restos ne kontentaj Z; mi kredeble ne povos veni al vi hodiaŭ Z; lingvo nekredeble facila. ☞ probable, verŝajne.
kredebleco. Eco de io kredebla: ilian elekton ni povas antaŭvidi ne sole kun tre granda kredebleco, sed eĉ kun plena certeco Z; li etendis la limojn de la kredebleco; laŭ ĉia kredebleco.
★kredema. Tia, ke li, ŝi facile kredas.
kredigi. Fari, ke io estu kredata de iu: kredigi ion al iu; li volis kredigi al mi, ke li estis en la domo Z; kiel mensoge kredigas diversaj niaj kontraŭuloj Z; se miaj vortoj ne estas sufiĉe kredigaj k vi restas skeptikaj Z; la homaranismo varbos siajn adeptojn ne per blinda kredigado Z. ☞ konvinki, pretendi, persvadi.
★kredinda. Tia, ke li, ŝi aŭ ĝi meritas kredon.
malkredi. Rifuzi kredon al iu aŭ io: oni akceptus miajn vortojn aŭ kun malamo aŭ kun malkredo Z.
nekredado. Stato de tiu, kiu ne kredas, precipe religie: la plej altan gradon de mia nekredado mi atingis Z.
nekredanto, nekredantino. Tiu, kiu ne kredas la religion regantan en ties medio. ☞ ateisto, liberpensa, senreligia.
★nekredebla. Tia, ke oni ne povas ĝin kredi: la nekredebla facileco (de E.) Z.
senkrede. En la maniero de iu, kiu ne kredas: multaj balancas senkrede la kapon, legante miajn vortojn Z.
★nekredinda. Ne inda esti kredata.
liberkreda. Akceptanta la kredon je Dio, sed agnoskanta neniun el la ekzistantaj religioj: liberkreda komunumo Z; proklami sian liberkredecon Z; liberkredanoj Z. ☞ agnostikismo, diismo, homaranismo.