PIV 2026 · Artikolo 9225
★leĝo
Derivaĵoj en la artikolo 15
★ leĝo
1 JURO akto enhavanta ĝeneralajn normojn kaj kreanta juron, farita de la plej alta aŭtoritato, kiu rajtas tion fari en iu ŝtato (normale parlamento aŭ ekvivalenta instanco) kaj promulgita en laŭjura formo: leĝoj konstituciaj leĝoj civilaj leĝoj kriminalaj la socialaj leĝoj doni leĝon fari leĝon proponi leĝon voĉdoni leĝon nuligi leĝon (vastasence) leĝo pasintaĵon ne tuŝas Z popola kutimo havas valoron de leĝo Z nesciado de leĝo neniun pravigas Z rompo de leĝo Z leĝo estas bona, se advokato ĝin helpas Z kiu tro bezonas, tiu leĝon ne konas Z kontraŭ forta mano la leĝo estas vana Z vorto donita estas kiel leĝo Z ➞ dekreto, edikto, juro, kanono 2, ordono, referendumo, reglamento, ukazo.
2 JURO jura akto samnivela kiel leĝo 1, enhavanta ne ĝeneralajn normojn, sed specifajn decidojn (ekzemple decido de parlamento pri la ŝtata buĝeto).
3 deviga regulo rekonita kiel necesa bazo de la socia vivo: la leĝoj de la moralo la leĝoj de la ĝentileco la leĝoj de la deco volo kaj deziro leĝojn ne konas Z
4 volo aŭ ordono trudata al iu alia: se la Delegacia Komitato volus doni leĝojn al la tuta mondo esperantista Z propra opinio ne estas leĝo por alia Z
(vastasence) la leĝo leĝaro de la venkinto dikti sian leĝon al siaj kolegoj la leĝo de la pli forta
(figurasence) neceseco kontraŭvola estas leĝo malmola Z5 difinita agmaniero aŭ procedaro starigita de la tradicio aŭ konvencio en arto, ludo k.s.: laŭ ĉiuj leĝoj de la arto Z la leĝoj de la sporto la leĝoj de la perspektivo la leĝoj de la gramatiko
6 preciza formulado de nevaria sekveco inter difinitaj kondiĉoj kaj difinita fenomeno: la leĝoj de la movado formulitaj de Neŭtono 2 la leĝo de Greŝam laŭ kiu la malbona mono forpelas la bonan la leĝoj de Keplero pri la moviĝoj de la planedoj la leĝoj de Grimm pri la interŝanĝo de konsonantoj en la germana lingvo la leĝo de Kulombo 2 la leĝo de Farado 2 la leĝo de Omo 2 li vidas en tio ĉi naturan leĝon Z la leĝo pri proponado kaj postulado Z la fonetikaj leĝoj ne estas senesceptaj
7 BIBL religia ordono: ili ne konas la leĝojn de la Dio de la lando MT observu ĉiujn Miajn leĝojn kaj plenumu ilin MT en kolektiva senco, majuskle la Leĝo la Torao aŭ la darmo
leĝa
1 koncernanta leĝon: leĝa forto Z leĝa povo B
leĝaro sistema aro de leĝoj: sociala leĝaro komerca leĝaro naviga leĝaro internacia leĝaro ➞ kodo, statuto.
leĝeco eco de io laŭleĝa: la leĝeco de lia faro ne estas por mi malcerta Z diskuti pri la leĝeco de ŝtatordono
leĝigi fari ion laŭleĝa: la Ministerio leĝigis Instituton de Esperanto por la tuta Pollando ZBF/AKü leĝigi pretendon leĝigi revolucian situacion leĝigi infanon naskitan ekster edzeco ➞ leĝdoni.
leĝisto
1 profesiulo sperta pri la leĝoj kaj iliaj aplikoj.
2 BIBL hebrea doktoro, kiu instruadis, komentis kaj interpretis la Leĝonen la sinagogoj. ➞ rabeno.
Dan1-leĝujo GEOG HIST mezepoka regiono de Anglujo, en kiu validis danaj leĝoj: la Dan-leĝujo troviĝis sub nordiaj estroj dum duona jarcento OPr Danelaw
eksterleĝa
1 troviĝanta ekster leĝo: eksterleĝa eksporto kaj importo de cigaredoj EGv
eksterleĝulo homo, kiu, rompinte la leĝon, ne plu ĝuas ties garantiojn.
kadroleĝo leĝo, kiu difinas la principojn kaj lasas al la plenum-instancoj precizigi la aplikdetalojn per dekretoj.
keplera leĝo iu el tri leĝoj pri la moviĝoj de planedoj kaj satelitoj, nomataj laŭ Keplero.
kontraŭleĝa kontraŭa al difinita leĝo, aŭ al difinita regulo de la skribita juro, de la konstitucio k.s.: kontraŭleĝa propono kontraŭleĝa rimedo kontraŭleĝa agitado en la afero estas nenio kontraŭleĝa Z
kontraŭleĝeco eco de io aŭ iu kontraŭleĝa: la polico akceptis la kontraŭleĝecon de la spionado DRo vivi en kontraŭleĝeco
laŭleĝa konforma al la leĝo, permesita aŭ agnoskita de ĝi: ĉio estu farata per vojo laŭleĝa Z laŭleĝa registaro laŭleĝa edzino Z laŭleĝa infano laŭleĝaj rimedoj
militleĝo aranĝo, laŭ kiu en esceptaj cirkonstancoj la civilaj leĝoj estas interrompitaj kaj regas la militinstancoj: dum sieĝostato aplikiĝas militleĝo
neleĝa kontraŭleĝa; senleĝa; ne konanta leĝojn; senorda.