★por

1 tion, kies efektivigo aŭ akiro estas celata: por kia celo? ^Z; bastoneto, sur kiu oni tenas plumon por skribado ^Z; la preparoj por la venonta kongreso; ni diru tion por lia laŭdo; fari ion por ies honoro; vojaĝi por plezuro; permeso por elveturo; ni devas klarigi al ni, por kio ni kunvenas ^Z; dudek jaroj da laborado por E-ismo ^Z; labori por komuna utilo; li riskas por la duba rezultato kuraĝe sian vivon ^Z; por kio vi venis al mi? ^Z; etendi la manon por almozo.

2 tion, al kio estas destinita aŭ adaptita io aŭ iu: glaso, kiun oni uzas por vino ^Z; ilo el oro taŭgas por ĉiu laboro ^Z; tio estas ĉambro por la gastoj; kampo por la eksperimentoj de aviadiloj; miaj sagoj, tro malmulte pezaj por tia vento, ne trafis la celon ^Z; ĉu vi opinias min kapabla por tiu malnobla ago? ^Z; kuracisto por virinoj; vestoj por infanoj; ne estis akvo por la popolo por trinki ^X. Rim. 1 En tiuj du sencoj, se la semantikaj subjektoj de la du agoj estas identaj, oni plejofte uzas inf-on anst. subst-on post por: por hundon dronigi, oni nomas ĝin rabia ^Z; preni plumon por skribi; li estis invitita por kanti; ili havis nenion por manĝi ^Z; havi multon por fari; ne estas ankoraŭ la horo por foriri; estas tempo por ĝemi k tempo por danci ^X; unu fajrero estas sufiĉa, por eksplodigi pulvon ^Z; nek por baki, nek por haki ^Z; li estas tro fiera por obei (➞ tro). Rim. 2 Post la predikatoj esprimantaj movon, oni povas ne uzi por: kiu rabi eliras, ofte nuda revenas ^Z; iru serĉi la azeninojn ^Z; ŝi tuj kuris bati ŝin ^Z; ili veturis trarigardi la landon ^Z; ili venos vin viziti. Same, se la du subjektoj ne estas identaj: oni vokas la bovon ne festeni, sed treni ^Z; doni al iu manĝi k trinki ^Z; mi sendos venigi kuraciston ^Z. Rim. 3 Tamen, oni uzas esceptokaze por ĉe neidenteco de subjektoj en la esprimoj: por tiel diri, por ne paroli pri tio ks. ☞ se.

3 la objekton de interŝanĝo: pagi cent frankojn por sia palto; tiu drapo kostas po dek markoj por metro; por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn ^Z; por du monatoj mi ŝuldas 30 frankojn (de luprezo); abonpago, tio estas pago por la abono ^Z; (f) pagas maljunaj jaroj por junaj eraroj ^Z; tiuj ĉi tagoj rekompencas lin por la malfacila pasintaĵo ^Z; por nenio oni faras nenion ^Z. Rim. 4 Tie ĉi oni devas klasi la Z-an uzadon de por post danki: mi dankas vin tre kore por via promeso dissendi […] ^Z (☞ pro).

4 la aĉet- aŭ vendo-prezon: aĉeti teon por unu franko ^Z; por tiu prezo la vesto ne estas kara; ĉu vi povas lasi la ĉambron por unu spesmilo?; tiu folieto povas esti ricevita por kelke da centimoj ^Z; vi kalkule enskribis lignon por dudek mil rubloj dum en efektiveco vi ne donis eĉ por cent rubloj ^Z; oni donacas por speso k laborigas por spesmilo ^Z; por la mono pastra preĝo, por la mono romp’ de leĝo ^Z; por sia oro ĉiu estas sinjoro ^Z. ☞ po.

5 la predikaton (kiel, kvazaŭ): mi prenis vin por iu pli merita ^Z; mi prenis la danĝeron por ŝerco ^Z; oni povus preni tiun ĉambron por laborejo de artisto; vi akceptas por kontanta mono vortojn, kiuj ne enhavas indon ^Z; ŝtono servis al ni por seĝo; mi donos al vi la landon por eterna posedaĵo ^X.

6 la personon, je kies profito aŭ kontentigo oni agas: voĉdoni por iu; kolekti monon por mizeruloj; aĉeti kukojn por la infanoj; tiu libro estas por vi; kanti por si mem; la naturo, kiu longan tempon batalis kontraŭ ni, batalas nun por ni ^Z; ĉiu por si, por ĉiuj Di’ ^Z; la fervoro por E.; la motivoj por la akcepto de tiu propono; kiu por ĉiuj laboras pri si mem ne memoras ^Z; diskuti la por k la kontraŭ ^Z.

7 personon, kiun koncernas la ago (rilate al): tio estas por mi indiferenta; nia regimentestro estas por siaj soldatoj, kiel bona patro ^Z; asigni difinitan salajron por iu ^Z; tio estas granda perdo por ni; tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda ^Z; la kongreso estis vera triumfo por E.; mia spiro fariĝis abomena por mia edzino ^X; tri aferoj estas nekompreneblaj por mi ^X. ☞ al 5, kontraŭ 6.

8 la estontan tempodaŭron, dum kiu devas daŭri la ago: forvojaĝi por tri semajnoj; pruntedonu al mi vian libron por unu momento; ŝi sidiĝis en la dometo por iomete da tempo ^X; tiu manĝaĵo estos provizo por la lando por la sep jaroj ^X. Rim. 5 En tiu senco, oni ofte trovas por antaŭ adv.: foriri por ĉiam ^Z; leĝo valoras por poste, sed ne por antaŭe ^Z; vi faris vian popolon Izrael via popolo por eterne ^X; la sola, unu fojon por ĉiam deviga por ĉiuj E-istoj, fundamento de la lingvo ^Z.