PIV 2026 · Artikolo 15675
★timi
Derivaĵoj en la artikolo 32
★ timi tr
1 senti timon antaŭ iun aŭ ion: ne timu hundon bojantan, timu hundon silentan Z min timas eĉ la regna konsilantaro Z kiu timas bestaron, ne iru arbaron Z timi la serpentojn timi la musojn mi timas neniun rivalon timi sian propran ombron Z kial mi tiel timas tiun ĉi trapikantan pinton? Z korniko vundita propran voston timas Z volus kato fiŝojn, sed la akvon ĝi timas Z timi la morton Z timi la suferojn timi la mokojn Z sed tio estis nenio, kion oni devus timi Z ĉion ceteran oni ne bezonas timi Z de l’ malamikoj vi estu timata Z kiu ne krimas, tiu ne timas Z timi pri, pro sia havaĵo mi timis pro mia Amalio Z
2 kun infinitivo heziti fari ion; provi eviti ion, de kio oni atendas ion malbonan: vi certe timos iri vespere tra la urbo Z mi timis konfesi tion al ŝi li diris: Ŝi estas mia fratino; ĉar li timis diri: Mia edzino MT timi entrepreni vojaĝon Z ne timu servi al la Ĥaldeoj MT ne timu preni al vi vian edzinon Maria NT ➞ deziri.
3 kun subpropozicio havi la antaŭsenton, ke io malbona povus okazi pli-malpli baldaŭ: mi timas, ke oni nin aŭskultas kaŝe Z mi serĉos mian horloĝon, sed mi timas, ke mi ĝin jam ne trovos FE adiaŭ! mi timas, ke oni povos vin ĉi tie surprizi Z mi forte timas, ke tiu tago neniam venos Z ili ne timis, ke la mondo kulpigos ilin pri la deziro helpi al unuiĝo de la homaro Z mi timas, ke via indigno diktus al vi tro akrajn vortojn Z ŝi salutis neniun ; oni povus pensi, ke la sinjorino timis, ke de saluto ŝi rompiĝus Z ne ekzistas eĉ la plej malgranda kaŭzo por timi, ke aperus ia nova lingvo, kiu elpuŝus Esperanton Z ➞ esperi.
1 Kelkfoje Zamenhof uzis la volitivon kun negacio: mi timas, ke li ne rakontu al iu, ke li vidis min elirantan el tie Z Pro la ebla konfuzo kun la normala nea formo («mi timas, ke li ne rakontos ...») tiu dirmaniero estas evitinda.
4 BIBL rigardi iun kun respekto kaj obeemo: bone estas al la homo, kiu timas la Eternulon MT vi elserĉu homojn bravajn, timantajn Dion, homojn veramajn, neprofitamajn MT la edzino timu sian edzon NT
tima rilata al timo: tima krio tima gesto antaŭ tima timanta okulo potenciĝas eĉ kulo Z
timo
1 emocio estigata de ia okazaĵo, kies nekutimeco aŭ danĝereco surprizas, kaj al kiu oni ne kapablas trovi taŭgan reagon: timo havas grandajn okulojn ĉion troigas Z se malsato turmentas, lupo timon ne sentas Z fali en timon Z tremi de timo Z mi ne povas trankviliĝi de timo Z sed ial tiel, vi scias, kiam grandsinjoro parolas, oni sentas timon Z li de timo elfaligas la cigaredon Z mi ne estas homo de pala timo Z premata de nedifinebla timo Z la timo enkonduki en la laborejon ian ĝis nun ne ekzistintan novaĵon Z
2 atendado de neagrablaĵo aŭ bedaŭrindaĵo: ĉu mi devas morti pro timo de turmenta vivo? Z transdoni nian tutan aferon al ĝiaj subtenantoj, sen timo, ke ili lasos ĝin fali Z ŝi estis plena de timo, ke la infano mortos Z ŝi mallevis la okulojn pro timo, ke ŝi denove ne ridu ke ŝi ridos ➞ timi Rim 1 Z multajn el ili forpelas la timo, ke ili fariĝus kvazaŭ regatoj Z senti timon fari ion ➞ fobio.
3 respekta obeemeco: la komenco de la saĝo estas timo antaŭ la Eternulo MT kun timo al Dio en sia koro Z servu al la Eternulo kun timo, Kaj ĝoju kun tremo MT servantoj, submetu vin al viaj sinjoroj kun ĉia timo NT
timegi tre forte timi: la pafojn timegis la anasoj princo, kies ĉiuj pensoj estis direktitaj nur al tio, ke lia nomo estu timegata Z
timego tre granda timo: kun timego batis la atendado en ĉies brusto Z kun timego ili forkuris de la terura loko Z
timegiĝi iĝi timegita: la pigoj kaj kornikoj timegiĝis de la krioj Z
timema inklina al timo: la timema knabino rampis en la angulon timema kiel leporo timeme ĝi tremis antaŭ ĉiuj vivantaj estaĵoj Z
(analoge) ne prezenti ĝin en formo de ia timema cedo Z kun fiera forĵeto de ĉia timema sinĝenado Z
timemo, timemeco eco de iu timema: la leporo kuris nur pro timemeco Z min pereigis la malbenita timemeco! Z
timeto malgrava timo. ➞ zorgo, maltrankvilo.
timigi, timigadi igi iun timi: brueto, venteto, ĉio lin timigis ili timigas la Esperantistojn, ke la Rajtigitaj Delegitoj forrabos de la Esperantistoj ilian liberecon! Z ke mia projekto faros malbonan impreson, tio ĉi tute ne devas nin timigi Z li enrigardas tra la pordo kaj timigite sin kaŝas Z Helga tiel ofte timigadis ŝin per sia sovaĝeco Z ➞ teruri.
timigado ago timigi: per la senenhava timigado vi mian kuraĝon ne venkos Z
timiĝi ektimi: ŝi timiĝis kaj iris returne Z kial do vi ne parolas?
Mi timiĝis Z
Mi timiĝis Z
timinda tia, ke oni devas timi: timinda malamiko timinda malsano B
timulo homo timema: kontraŭ muŝoj bravulo, kontraŭ homoj timulo Z li ne estas el la regimento de timuloj Z ➞ poltrono.
antaŭtimi antaŭvidi la okazon de io timiga: la procesiuloj, vidante ilin alkuri, antaŭtimis ian agreson FDi
antaŭtimo timo pro io, kio okazos: ĝi havis la saman antaŭtimon kiel tiam, kiam ĝi estis ekzamenota de la urbaj delegitoj Z ilia antaŭtimo malaperis, kiam ili renkontis la gepatrojn SEn
birdotimigilo objekto, kies formo, brilo aŭ skuiĝo fortimigas la birdojn for de semita grundo k.s. ➞ ĉifonfiguro.
diotima respekte kaj obeeme pia: riĉa kaj diotima sinjorino Z
diotimo sento de respekto kaj obeemo al Dio: profunde enradikiĝis la pieco kaj diotimo de la hebreoj de Baĥaraĥ Z
ektimi subite timi: kiam leono ekkriis, kiu ne ektimos? MT vian voĉon mi aŭdis en la ĝardeno, kaj mi ektimis, ĉar mi estas nuda MT kial vi tiel ektimis, sinjorino? Z
ektimigi komenci timigi iun: per sia furiozo li ilin ektimigos MT ili ektimigite saltis flanken Z
fortimigi forpeli iun per timigo: fortimigi paseron B la belan Saran li jam kelkfoje ĉirkaŭiris, ĉiufoje fortimigata de ŝia severa rigardo Z tio povus multajn personojn fortimigi de nia afero Z por ke la afero per sia akreco ne tro fortimigu la homojn Z
kulistimo timo, kiun aktoro, preleganto k.s. sentas aperonte antaŭ publiko.
maltima ne inklina al timo: estu maltima kaj montru kuraĝon Z li maltime paŝis renkonte al ambaŭ Z ➞ aŭdaca, brava, kuraĝa.
ne timi
1 ne senti timon antaŭ iu aŭ io.
2 esti ŝirmita aŭ imuna kontraŭ io: malriĉulo rabiston ne timas Z (figurasence) ĉapelo, kiu ne timas la pluvon
(proprasence kaj figurasence) malbona herbo froston ne timas Z kiu akvon evitas, droni ne timas Z
netimigebla tia, ke oni ne povas lin aŭ ŝin timigi: netimigebla kontraŭulo
sentima tia, ke li aŭ ŝi ne sentas timon: renkontiĝis la kato kun sentima rato Z virtuloj estas sentimaj kiel leono MT
sentime ne sentante timon: kiu mensogas kutime, mensogas sentime Z
tromaltima temerara.
tuŝtima, tuŝotimatiel facile difektebla, ke oni timas ĝin tuŝi: porcelano, tiel multekosta, sed ankaŭ tiel rompebla, tiel tuŝotima Z